قـیـرآت

پای صحبت پنچ تن از زنان ترکمن

2011-03-07T20:42:00.000+03:30

خاورمیانه آبستن حوادث تاریخ ساز دیگری است!

2011-02-25T02:22:00.000+03:30

با همه توان از جنبش ضد استبدادی مردم ایران حمایت کنیم!

2011-02-22T02:13:00.000+03:30

سهم صنعت استان از صنایع کشور نیم درصد است

2011-02-22T02:12:00.000+03:30

در معنای مفهوم آزادی بیان

2011-02-21T01:36:00.003+03:30

در پاسخ به نکات مطرح از سوی آقای اونق

2011-02-21T01:36:00.001+03:30

فیلم مقاومت مردم در مقابل نیروهای سرکوب ۲۵ بهمن

2011-02-21T01:33:00.003+03:30

بیاد جانباختگان ترکمن

2011-02-15T01:48:00.000+03:30

یک لحظه در گذر زمان

2011-02-13T03:48:00.000+03:30

خاطره جانفشانی های سرافرازترین فرزندان ترکمنصحرا را گرامی بداریم!

2011-02-12T03:00:00.000+03:30

زمان دوگانه سوز!!

2011-02-08T03:43:00.000+03:30

لشکرکشی روسیه تزاری به قلمرو خان خیوه ومرحله ی اول قتل عام تورکمنها در 1873

2011-02-08T03:42:00.000+03:30

در حاشیه گفتگوهای دوستداران اتحاد عمل و همکاری

2011-02-05T20:06:00.001+03:30

گلایم

2011-02-05T20:05:00.000+03:30

از خاطرات نسل پاک باخته ترکمن

2011-02-02T02:19:00.001+03:30

فوتبال و شوونیسم

2011-01-30T20:37:00.001+03:30

آتیلا عمادی
راستش من خیلی به مسابقات فوتبال علاقه مند هستم. اکنون نیز مسابقات قهرمانی آسیا در قطر برگزار میگردد که اکثر مسابقات این دوره را از تلویزیون تماشا می کنم.
مسابقه فوتبال ایران و عراق را تماشا می کردم. بازی نسبتا خوبی بود. ولی مفسر ورزشی تلویزیون جمهوری اسلامی ایران بازی را به کامم تلخ کرد. وی مرتب می گفت "جوانان سرزمین پارس" ، "قهرمانان پارس" و یا "بکوبید دلاوران سرزمین پارس" خلاصه آنقدر « پارس، پارس» گفت که نزد خود گفتم کاش مسابقه را عراق ببرد که توی ذوق این گوینده خورده شود. خوشبختانه برخلاف میل من ایران این مسابقه فوتبال را برد.
قرار بود که روی اتوبوس تیم ملی فوتبال ایران عنوان "شاهزادگان سرزمین پارس"„Prince of Persian“ نوشته شود و طبق اعلام خبرگزاری ها، مسئولین ورزشی ایران نیز با آن موافقت کرده بودند. حال نمیدانم نوشته شد یا خیر، چون در یک چهارم نهایی تیم ملی فوتبال کشورمان به تیم ملی فوتبال کره جنوبی باخت و از دور مسابقات حذف شد.
کشور ما ایران نام دارد و از ملیت های مختلف نیز تشکیل شده است و این تنوع ملی بخشا در تیم ملی فوتبال کشورمان نیز دیده می شود. حال چرا این آقای مفسر تلویزیون این گونه اصرار دارد که بجای «ایران» از نام « پارس» استفاده کند، فقط می تواند ناشی از احساسات شوونیستی عظمت طلبانه افسانه ای باشد که خود آن نیز بنا به گفته برخی مورخین جز خیالپردازی و داستان سازی بخصوص در دوره پهلوی بیش نیست.
متأسفانه نقش دولت کنونی ایران در دامن زدن به این احساسات ناسیونالیستی روز بروز افزایش می یابد. دولت آقای احمدی نژاد، که بنا به گفته بسیاری از ناظران سیاسی آقای مشایی مغز متفکر آن است، تلاش دارد با این تبلیغات ناسیونالیستی عظمت طلبانه پارسی بخشی از جوانان و بخش روشنفکران فارس را به سوی خود جلب و جذب کند. بنا به سفارش آقای مشایی « کتیبه کوروش» از موزه لندن برای نمایش به تهران آورده می شود و آقای احمدی نژاد نیز در کنار آن ایستاده و عکس میگیرد. بنظر من بنا به دیدگاه های آقای احمدی نژاد، وی اصلا نمی تواند به آن اعتقادی داشته باشد و شاید هم آن را تکه سنگی بیش نمی داند. ولی در راستای سیاست های آقای مشایی به این تکه سنگ ارزش بسیار می نهد. و این سیاست روز بروز در عرصه های دیگر نیز خود را نشان می دهد و بنا به قدرت و توان این دولت کنونی یارای مخالفتی با آن ندارند. اگر آقای خاتمی در دوره ریاست جمهوری اش با این کتیبه عکس می گرفت در همان جا وی را از ریاست جمهوری حذف کرده و شاید مجازاتش نیز می کردند.
برخی از روحانیان طراز بالا با این سیاست های دولت احمدی نژاد مخالف هستند اما مخالفت آنها نه از جنبه منافع عموم مردم ایران، بلکه از زاویه اسلام گرایی است که ایران را اسلامی و مردم ایران را «امت اسلام» می دانند. البته دولت آقای احمدی نژاد تره ای برای آنها خرد نمی کند.
«ایران» سرزمین کنونی ایران است با همه ملیت های ساکن آن. ایران کنونی سرزمین «پارس» نیست هرچند که فارس های امروز نیز از آن «پارس» های تاریخی نیستند. این گونه سیاست های شوونیستی و عظمت طلبانه هرچند ممکن است در مقاطعی برخی جوانان و یا روشنفکران فارس نا آگاه به واقعیت های جامعه ایران را که تحت تأثیر تبلیغات ناسیونالیستی هستند جذب نموده و محبوبیتی برای مبلغین آن ایجاد کند اما در نهایت به نفع جامعه ایران نخواهد بود. این سیاست باعث تفرقه و اختلاف میان ملیت های ایران می گردد. افتخار این کشور در هر عرصه ای افتخار همه ملیت های ساکن آن است که خود را ایرانی می دانند. هر افتخار و سربلندی حاصل مشترک همه ایرانیان است.
حاصل این سیاست ضدملی آن است که من بعنوان یک تماشاگر فوتبال ایرانی در اثر این سخنان بی مغز این مفسر ورزشی از شکست تیم ملی فوتبال کشورم ایران در این دوره مسابقات احساس ناراحتی نکنم و این بسیار دردناک است.

آینده ناروشن اقتصاد تورکمن صحرا

2011-01-30T20:15:00.002+03:30

گزیده نشریات و سایتهای ترکمنصحرا( اردیبهشت۱۳۸۹)

2010-05-29T03:05:00.000+04:30

اخبار فرهنگی:سایت دانشجویان ترکمن: برگزاري مراسم مختومقلي در روستاي سارجه كر گنبد:
روز جمعه 24 اردیبهشت ماه 1389، روستاي سارجه كر گنبد براي نهمين سال متوالي پذيراي دوستداران مختومقلي بود. در اين مراسم باشكوه شاعران، نوازندگان و خوانندگان موسيقي محلي تركمن از شهر‌هاي دور و نزديك، از جرگلان در خراسان شمالي گرفته تا بندر تركمن در غرب گلستان آمده بودند، حتي چند نفر مهمان از تركمن‌هاي مقيم كشور‌هاي خارجي نيز آمده بودند تا به خالد بخشي و خانواده و خويشان وي، تولد مختومقلي، شاعر و عارف نامدار تركمن را تبريك بگويند.
شكوه و عظمت مختومقلي فراغي در آئين 277مين سالگشت تولدش در روستاي دهنه شهرستان كلاله:
روز جمعه 24ارديبهشت 1389 ، روستاي دهنه در 6 كيلومتري شمال شرقي شهر كلاله، ميزبان آئين 277مين سالگشت تولد شاعر و عارف شهير تركمن، مختومقلي فراغي بود. طراوت بهاري و طبيعت بديع و سرسبز دهنه ، چون اشعار مختومقلي جلوه و زيبايي خاصي به اين مراسم بخشيده بود.اين آئين با شركت شاعران ، نويسندگان ، نخبگان و فعالان فرهنگي هنري وجمع زيادي از مشتاقان مختومقلي در قالب پنجاه و سومين نشست جمعيت فرهنگي هنري مختومقلي وابسته به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي كلاله و با مشاركت دهياري و شوراي اسلامي در سالن ورزشي نشاط روستاي دهنه از توابع بخش مركزي شهرستان كلاله برگزار شد.
برگزاری همایش بزرگداشت مختومقلی فراغی شاعر فرزانه ترکمن در گنبدکاووس:
همایش 227 ـ مین سالروز تولد شاعر و عارف و معمار ادبیات کلاسیک ترکمن حضرت مختومقلی فراغی به همّت ستادمردمی شهرستان و همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، انجمن شعر و ادب ترکمنی میراث و بنیاد مختومقلی فراغی برگزار شد.به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران به نقل از پایگاه اطلاع رسانی ترکمن های ایران، این همایش یکروزه که عصر روز سه شنبه 89/2/28 در تالار اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی گنبد برگزار شد با حضور مهمانانی از کشور افغانستان، استان زنجان، شهرستان بجنورد و سراسراستان گلستان با تلاوت آیاتی چند از کلام ا... مجید و سرود ملی آغاز گردید.
گفتنی است که همایش با برنامه های شاد و متنوعی چون، اجرای سرود توسط گروه سرود خردسالان انجمن شعر و ادب ترکمنی میراث، موسیقی واجرای ترانه گروه چاغا باغشی، نی نوازی، اجرای موسیقی گروه آزادی، و موسیقی سنتی و اجرای ترانه خوانی توسط گروه انسامبل نوازندگان و باغشی های گنبد به سرپرستی منصور صبوحی ، ذکر خنجر گروه آهنگری، موسقی و اجرای ترانه آذری، لاله و هودی و قرائت شعر و مقاله و اجرای برنامه طنز ترکمنی توسط طنز پرداز معروف جمشید آقچلی برگزار گردید.
برگزاری همایش بزرگداشت مختومقلی فراغی در شهرستان گمیشان:
همایش بزرگ گرامیداشت سالروز تولد شاعر فرزانه ایرانی ، مختومقلی فراغی، در شهرستان گمیشان جشن گرفته شد.به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران به نقل از پایگاه اطلاع رسانی ترکمن های ایران، در شهرستان گمیشان، روز پنجشنبه 23 اردیبهشت ماه، دویست و هفتاد و هفتمین سالروز ولادت مختومقلی فراغی ادیب و شاعر چیره دست ترکمن ایرانی، در سالن معلم شهرستان گمیشان با شرکت جمعیت انبوهی از اهالي گمیشان، بندر ترکمن، گنبد و سایر شهرهای استان گلستان و با حضور جواد قناعت استاندار محترم استان گلستان و هیئت همراه جشن گرفته شد.
این همایش با برنامه های متنوع همانند ترانه سرایی توسط بخشی های ترکمن، ذکر خنجر و لاله خوانی و بازی آی ترک و گون ترک توسط دختران ترکمن شهرستان گمیشان و همچنیین شعر و مقاله خوانی در رابطه با مختومقلی ادامه یافت. شاعرانی چون منصور طبری، غفور خوجه ، آقای سیدی و شاعری از خود گمیشان اشعار خود را قرائت نمودند و ارائه مقاله توسط استاد آنا دردی عنصری از دیگر برنامه های همایش بود.
سایت اولکامیز: اجراي مراسم بزرگداشت مختومقلي در شهرستان آق قلا:
مراسم بزرگداشت دويست وهفتادوهفتمين سالروزتولّد شاعر فرهيخته ي تركمن مختومقلي فراغي به سنّت حسنه اي درتركمن صحرادرآمده است؛ طوري كه بسياري از دوستداران فرهنگ وادبيات وهنر تركمن از زمان برگزاري اين مراسم ها مي پرسند وحضورفعّالانه وپراشتياقي دراين رويداد فرهنگي، هنري دارند.
امسال نيز همچون سال هاي پيش درآق قلا مراسم مختومقلي روز چهارشنبه 29/2/89 درسالن كوثربه همّت نمايندگي ارشاد وشوراي شهر وشهرداري وباهمكاري انجمن هاي آينا وچارياربه طرز باشكوهي برگزارشد.
نشریه صحرا ـ شماره 335 آخرین جمعه فروردین ماه هر سال، روز باغشی ها "روز موسیقی سنتی ترکمن":
پنجاه و دومین نشست ماهانه جمعیت فرهنگی هنری کلاله، به عنوان نخستین گردهم آیی این تشکل فرهنگی هنری، برای اهالی موسیقی سنتی ترکمنی و مشتاقان این هنر از ویژگی خاصی برخوردار بود. زیرا در این نشست بود که جمعیت مختومقلی و موسسه فرهنگی هنری غارادالی گوگلنگ کلاله در اقدامی شایسته و نمادین، آخرین جمعه فروردین ماه هر سال را روز باغشی ها (باغشی لار گونی)، روز بزرگداشت موسیقی سنتی ترکمن نام گذاری کرد.
اخبار اقتصادی:سایت خبری ترکمنهای ایران:
معاون برنامه‌ريزي استاندارگلستان: رونق بازارچه مرزي اينچه‌برون بايد پيگيري شود:
معاون برنامه‌ريزي استاندارگلستان گفت: رونق بازارچه مرزي اينچه‌برون بايد در سطح سران دو كشور تركمنستان و ايران پيگيري شود.به گزارش پایگاه خبری ایتنا نیوز، قدرت‌الله عابدي درجلسه‌اي كه با هدف بررسي مسائل بازارچه مرزي اينچه‌برون در شهرستان گنبدكاووس برگزار شد، گفت: بايد مسئله ركود اين بازارچه درسطح سران دو كشور ايران و تركمنستان حل شود و اين موضوع در وزارت امور خارجه پيگيري شود.
عابدی اضافه کرد: اين بازارچه مرزي با 258 غرفه در حال حاضر راكد مانده و اعمال قانون گذر مرزي در محدوده 45 كيلومتري و لزوم اخذ پاسپورت سبب شده تردد مسافر در اين گذرمرزي محدود شود.وي يادآور شد: با فعال شدن اين بازارچه اشتغالزايي براي 600 نفر ايجاد خواهد شد و با اشتغال غيرمستقيم براي يك هزار نفر 10 هزار خانوار از مزاياي آن بهره‌مند خواهد شد.
نماینده مقام معظم رهبری در آق قلا : مديران براي ساخت پتروشيمي گلستان همت خوبي از خود نشان دادند:
نماینده مقام معظم رهبری در گلستان و امام جمعه گرگان گفت: مديران مجموعه پتروشيمي گلستان، اعضاي هيئت مديره و ساير مسئولان براي ساخت اين مجموعه همت خوبي از خود نشان داده اند. به گزارش پایگاه خبری ایتنا نیوز، آيت الله سيدکاظم نورمفيدي پس از بازديد از روند احداث مجتمع پتروشيمي گلستان در شهرستان آق قلا افزود: ساخت و راه اندازي اين مجتمع بزرگ براي اولين بار در استان گلستان، کاري بسيار مهم بود که پايه ريزي شد که مي تواند با راه اندازي آن، استان دچار تحولي عظيم در همه زمينه ها شود.
فرماندار آق قلا: امسال 1500 فرصت شغلي در شهرستان آق قلا ايجاد مي شود:
اولين جلسه ستاد اشتغال شهرستان آق قلا پیش از ظهر امروز در محل فرمانداري این شهرستان تشكيل شد.
غفور جرجاني با اشاره به اولويتهاي دولت در سال جديد اظهار داشت: ايجاد اشتغال يكي از اولويتهاي مهم دولت مي باشد كه لازم است دستگاههاي اجرايي در اين امر امسال تلاش بيشتر و همت والايي به كار ببندند تا بتوانيم درراه پيشرفت كشور عزيزمان گام برداريم.وی در اين جلسه با اشاره به سهميه اشتغال ايجادي استان در سال جاري بيان داشت 17217 اشتغال تعهد استان مي باشد كه 1500 شغل باید در آق قلا ایجاد شود.
اخبارسیاسی:سایت خبری ترکمنهای ایران:
با صدور حکمی؛ مسئول پیگیری مصوبات سفرهای ریاست جمهوری در گلستان تعیین شد:
استاندار گلستان با صدور حکمی آقای حاجی گلدی کر را به عنوان مسئول پیگیری مصوبات سفرهای ریاست جمهوری در استان گلستان منصوب کرد.
حاجی گلدی کر اعلام کرد: نمایندگان نهاد ریاست جمهوری وارد استان گلستان شدند:
مسئول پیگیری مصوبات سفر رئیس جمهوری در استان گلستان گفت: به منظور بازدید از روند اجرائی پروژه های مصوب سفر اول و دوم رئیس جمهور وهیات دولت، نمایندگان این نهاد وارد استان گلستان شدند.حاجی گلدی کر صبح امروز به خبرنگار ایتنا نیوز گفت: پس از ورود نمایندگان نهاد ریاست جمهوری سفر دوره ای به مناطق استان آغاز شد و تاکنون از پروژه های شرق استان و مرکز استان بازدید بعمل آمده است.
اخبار اجتماعی: سایت دانشجویان ترکمن:
مشکلات و معضلات شهر فراغی:
شهری کوچک اما نامی بزرگ. شهری که هنوز پایش را از پنج سالگی بیرون نگذاشته ولی نامی که به 277مین سال زندگی پر پیچ و خم خود رسیده است.
پس از کش و قوسهای فراوان و پیشنهاد چندین نام در نهایت این شهر نو پا در مقابل نامی بزرگ سر تعظیم فرود آورد که پیش بینی میشد. نامی که برای این شهر انتخاب شد هرچند بسیار پر معنی و در بردارنده تاریخ یک قوم است ولی فراغی سزاوار شهری است که واقعا" فروغ فراغی، سیرت پاک آزادی، زیبایی منگلی، سرسبزی ترکمن صحرا و بزرگی قومش را به تصویر ميکشد.
شهر فراغی شهری است در 20 کیلومتری شرق کلاله در کنار مسیر کلاله-مراوه تپه. دارای آب شرب لوله کشی، با خانه هایی نوساز و مقاوم به زلزله، همراه با جمعیتی نسبتا" بالا و جوان و جویای کار، دارای زمینهای کشاورزی فراوان و حاصلخیز و از همه مهمتر مردمی پاک، صاف و صادق، پر تلاش و مهمان نواز.
هر چه از مشکلات عدیده این شهر بگوییم کم گفته ایم ،از مسئولین محترم تقاضای رسیدگی و حل این مشکلات را داریم.
سایت اولکامیز: رئيس مرکز بهداشت گنبد: 58 روستا درگير سالک است:
رئيس مرکز بهداشت شهرستان گنبدکاووس با اعلام اينکه ، تعداد مبتلايان به سالک طي سال گذشته نسبت به سال 87سه برابر شده افزود: اهالي 58 روستاي اين شهرستان در معرض ابتلا به سالک هستند.
دکتر" فرهاد بديعي " روز يک شنبه در جلسه شوراي سلامت و امنيت غذايي اين شهرستان افزود: تغييرات اقليمي موجب ازدياد غذاي موش ها شده بطوريکه فعاليت اين جانور موذي در زمستانها نيز مشاهده شده است.
وي گفت: عامل شيوع بيماري سالک در شهرها، سگ هاي ولگرد هستند که ضرورت دارد امر مبارزه با اين حيوانات نيز از سوي مسوولين امر جدي تلقي شود.
پایگاه اطلاع رسانی ییلدیز:آغاز كشت پنبه در مزارع شهرستان آق‌قلا:
مدير جهاد كشاورزي شهرستان آق‌قلا در بازديد ميداني از مزارع كشت پنبه شهرستان آق قلا گفت :پيش‌بيني مي‌گردد در سال جاري در حوزه اين شهرستان سطحي معادل 4500 هكتار به كشت اين محصول اختصاص ‌يابد و در اين راستا مي‌توان با توجه به بارندگي‌هاي مناسب و ذخيره ايده‌آل آب در سد وشمگير و شرايط مهياي اكولوژيكي تلاش براي رونق كشت هر چه بيشتر اين محصول با توجه به احتمال افزايش قيمت اين محصول، در سال جاري با استقبال مولدين مواجه شد. مهندس گرزين اضافه نمود كه در سال گذشته سطح زيركشت 4500 هكتار بوده كه از اين ميزان به مقدار 12000 تن وش، تحويل كارخانجات پنبه پاك‌كني گرديده است.
سایت خبری ترکمنهای ایران:دانش آموزان گنبدی صاحب رصدخانه شدند:
رصدخانه دانش آموزان گنبدکاووس در هفته بزرگداشت معلم به بهره برداري رسيد. به گزارش پایگاه خبری ایتنا نیوز، آيين بهره‌برداري از اين رصدخانه در محل پژوهش‌سراي دانش‌آموزي گنبدکاووس و با حضور مدير آموزش و پرورش و برخي از مسوولان اين شهرستان برگزار شد. رصدخانه نجوم دانش‌آموزان گنبدي باهدف رصد ستارگان و اجرام آسماني با هزينه‌اي بالغ بر150 ميليون ريال از محل اعتبارات مديريت آموزش و پرورش گنبدکاووس در محل پشت بام پژوهش‌سراي دانش‌آموزي اين شهرستان راه اندازي شده است.. اين رصدخانه علاوه بر دانش‌آموزان گنبدي به دانش‌آموزان شهرهاي شرق استان گلستان نيز خدمات ارائه خواهد کرد.
ورزشی:وبلاگ پایتخت والیبال ایران زمین:
تیم بازرگانی جواهری گنبد مقام پنجم لیگ برتر را بدست آورد:
لیگ برتر والیبال ایران برای والیبال گنبد و تیم بازرگانی جواهری گنبدکاووس پایانی خوش داشت و این تیم در یک بازی نفس گیر توانست بر تیم بانک کشاورزی تهران غلبه کرده و مقام پنج لیگ را بدست آورد.بازی با درخشش گنبدیها آغاز شد و این تیم توانست با ارائه بازی طوفانی گیم اول را به سود خود به پایان برساند.
با شروع گیم دوم باز هم تیم جواهری شروعی قابل تحسین داشت ولی به مرور تیم جنگنده و خوب بانک کشاورزی نبض بازی را بدست گرفته و توانست گیمهای دوم و سوم را به سود خود به اتمام برساند.
در حالی که تیم جواهری همه چیز را از دست رفته می دید و هر لحظه مقام پنجم دور و دورتر می شد با آغاز گیم چهارم با تحریک حاج آقا جواهری (مدیر عامل تیم) سالن به یکباره منفجر شد و با اوج گیری تشویقهای تماشاگران تیم هم جان دوباره گرفت تا آب رفته به جوی بازگردد و گیم چهارم به سود گنبدیها به اتمام رسیده و سرنوشت بازی به گیم پنجم کشیده شد.
در گیم پنجم سالن المپیک شاهد انفجار تماشاگران در سالن بود و آنان که نمی خواستند شاهد شکست تیمشان در خانه باشند با تشویق جانانه تیم محبوب خود را به پیروزی سوق دادند.
متفرقه:نشریه صبح صحرا:
کاریکاتور پتروشیمی گلستان:
همانطور که می دانید مراسم کلنگ زنی پتروشیمی گلستان در آبان 85 برگزار شد. اما با گذشت نزدیک 5/3 سال هیچ کار خاصی برای پتروشیمی انجام نشده است و فقط دیواری اطراف محوطه ای که قرار بود پتروشیمی ساخته بشه، بنا کردند که در حال حاضر این مکان چراگاه گاو و گوسفند شده است، یعنی به جای تولید مواد پتروشیمی، مواد لبنیاتی تولید می شود!!!

آتیلا عمادی
1 خرداد 1389

بمناسبت روز بزرگداشت مختومقلی ( مصاحبه)

2010-05-29T02:53:00.000+04:30

به بهانه مراسم روز بزرگداشت مختومقلی، با دو تن از شاعران تر کمن، آقایان ابراهیم بدخشان و غفور خوجه سئوالاتی را در میان گذاردم که ضمن تشکر بسیار از آنان ، نظر شما خوانندگان عزیز را به پاسخ های آن دو جلب میکنم.
سئوال: مختومقلي بعنوان نماد ملی ترکمنها شناخته می شود.شما بعنوان یک شاعر ترکمن و نویسنده و فعال ادبی- فرهنگی، این مفهوم را چگونه درک و تعبیر میکنید؟
ابراهیم بدخشان:
پاسخ: تا اوایل قرن بیستم میلادی که چاپ و نشر آثار او در آسیای میانه و بعدها در ترکمنصحرای ایران شروع شد، نسخه های دستنویس اشعار مختومقلی در پهنه ی دشت ترکمن دست بدست می گشته است و تعداد بسیاری از شعرهای او توسط بخشی ها(خواننده های ترکمن) بصورت ترانه خوانده می شد.در آن دوره کتابت اشعار فراغی مشق شب در مدارس و حوزه های دینی بوده است ودر تمام این سالها، در هر خانه ای که کسی در آن اندک سوادی داشته، نسخه ای دستنویس از دیوان این شاعر، بعنوان گنجینه ای مقدس نگهداری می شد.
اشعار مختومقلی در طی سالها چنان در قلب وجان مردم حک شد که بسیاری از آن را نمی توان از ادبیات شفاهی ترکمن تشخیص داد.پس، سالها قبل از انکه جامعه ی امروز به "شاعر ملی" بودن او اقرار کند،او از ملی ترین ومردمی ترین شاعران بود.
غفور خوجه :
پاسخ: ماغتئم قلی را نه تنها نماد ملي تركمن ها بلكه يكي از سازندگان و تأثير گذاران ادبيات ملل ترك در قرن 18 .م میدانم . شعر وي رسالت" هويت بخشي" به ادبیات ترکمن را بر عهده داشت و آن گمگشته راهي كه مي رفت شعر تركمن را به كج راهه بكشاند ، به مسیر اصلی خود بازگرداند و غنا بخشيد. اين واقعيتي است كه محققان ادبيات تركمن نه تنها انكارش نكردند ، بلكه آنرا تأئید کرده و ستوده اند..اشعار مختومقلی از لحاظ زبان، صور خیال، عاطفه فرا گیر و همچنین در بعد موسیقایی، شاهکاری بی بدیل است.
مي دانيم كه در قرن 11 .م طوايف بزرگ تركمنان اغوز در قسمت اعظم آسياي صغيراسكان يافتند. این قوم ، فرم "‌غوُشوق "‌ را در شعر برگزيدند. در اواخر قرون وسطي روند فرم " غوُشوق "‌ در بين تركمنان آسياي صغير توسط شاعراني همچون غايغي سيز آبدال ،‌پير سلطان آبدال و غاراجا اوُغلان ادامه مي يابد .ادامه اين روند در بين تركمنان اوغوز آسياي ميانه و صغير موجب رشد و اعتلاي زبان ادبي با ويژگي هاي خاص خود مي گردد. به قول نوايي زبان " تركمني ـ رومي " و به قول عالمان فعلي " زبان عثمانيان كهن".
ماغتئم قلی در صنعت شعري "‌غوُشوق " به قواعد گراماتيكي زبان تركمنان آسياي ميانه ونیز به گستره حوزه لغوی در زبان ترکمنان آسياي صغير توجه داشته است . در نتيجه شعر وي سمبل زبان مشترك طوايف ومعيار طوایف تركمنان آسيا مي باشد. چون وي توانسته بود به اسرار نهفته در ديالكت هاي (ت.شيوه) طوايف تركمن پي برده و آنرا در صنعت شعري خود ارائه دهد.درواقع وي شاعري واژه ساز و مبدع زبان مشترك در بين تركمنان مي باشد. ويژگي وي نه تنها در بكارگيري ابعاد فوق الذكر، بلكه در زميني و اجتماعي بودن شخصيت اش نهفته است . شعراو می بایست ضمن حفظ ويژگي هاي زباني ، در جاي،جاي ابياتش ،اندیشه ، حكايات و فولكلورو باورايل را بیان میکرد و این همه می بایستی با منطقي استوار و هويتي مستقل و راستي و ديانت ارائه میشد، ضمن اينكه به زبان محاوره اي مردمش نزديك باشد،نه به زبان دانشكده اش در شيرغازي .شعري كه صور خيالش با تمثيلات و حكايات مردم گره خورده و عواطفش متأثر از غیرت، ناموس و از خود گذشتگی مردم سربلندش باشد. شعري كه آهنگ كلام و اوزان موسيقي اش مرهمي بر دل ها نشاند ،هم به وجد آورد و اميد بخشد و هم روح الهام بخشي و سربلندي را به ارمغان آورد . شعري كه خود زبان گوياي مردمش باشد. اگر زبان نيمه اي از هويت و شخصيت مردم باشد، پس شاعري كه به چنين امتيازي نائل آمده باشد ، مي تواند بدل به نمادي شود كه نه تنها در بعد زمان ايفاي وظيفه مي كند بلكه دل هارا به تسخير آورده و با آهنگ قلوب نسل آينده هم نوا گردد.
سئوال: میدانید که همه ساله مراسم روز بزرگداشت مختومقلی با شکوه فراوان از سوی مردم ترکمن برگزار میگردد.بنظرشما امروز مختومقلی از چه جایگاه ومنزلتی در میان مردم ترکمن برخوردار است؟
ابراهیم بدخشان :
پاسخ: مراسمی که سالانه در بزرگداشت این شاعر بزرگ برگزار می شود شاید حداقل کاریست که ما برای خود انجام می دهیم.در واقع اجرای مراسم امریست که اگر اتفاق نمی افتاد غیرطبیعی می نمود.دریک طرف این واقعه شاعر فرزانه ایست که در طول زندگی پربار خود، دغدغه ی مردم خود را داشت، بی عدالتیها را بتصویر می کشید و ما را بسوی عشق، روشنایی وبهتر زیستن رهنمود می کرد و در طرف دیگر مردمانی که با چراغ شعر او بسوی خوشبختی و آرامش نظر دوخته اند،آنانی که هویت خود و شرافت انسان را در شعر او جسته اند.
این مراسم بهانه ایست برای تجدید دیدار همه علاقه مندان او با یکدیگر،(عامی و اندیشمند،نویسنده و شاعر، ترکمن و غیرترکمن......،)فضاییست برای تبادل افکار و ارایه آثار، لحظه هایی برای بیداری شور و عشق خفته ی ما ومکانی برای تجربه اتحاد.
ولی آیا این کافیست؟ آیا نمی توانیم از این اتفاق سالانه استفاده بهتری بکنیم؟کارهایی علمی تر در شناخت شعر، شعر فراغی وشناخت بهتر خود و مردم خود. آیا نباید این فرصت را غنیمت شمرد ودر جهت آن اتحادی که همیشه مختومقلی آرزوی آن را داشت محکمتر گام برداشت،آیا بهتر نیست که از زیاده گویی ها و مداحی ها بکاهیم و بیشتر در اندیشه ها و اشعار او غوطه ور شویم.
بزرگداشت واقعی او روزیست که ما بتوانیم غبار آینه ی تودرتوی اشعار او را بروبیم و در آن خود را بجوییم،خود را ببینیم و خود را بشناسیم ودیگرگونی را آنچنان که او بتصویر کشیده بود تجربه کنیم.
غفور خوجه :
ببينيد، خيلي از واقعيت ها يي كه با زندگي مردم عجين شده ، ناديده گرفته مي شوند . مردم دوست دارند با خيلي از واقعيت هاي موجود در جامعه رويكردي يكسان ارائه گردد. اين چنين رويكردي فعلا ًدر زندگي وعمل مردم پيدا نمي شود، در سياست ناديده گرفته مي شود. پس ناگزير به دنبال صميميت ها و بدور از رياكاري هاو به دنبال عشق واقعي و خيال ادبي و آن قوه فانتاستيكي موجود ميروند. دوست دارند اين قوه را در فرهنگ بكر خويش جستجو كنند. دوست دارند قهرمان آنها "طاهر" در داستان "‌زهره و طاهر "‌ با اين قوه فانتاستيكي هميشه قهرمان بماند و "خان" از "قهرمان" طلب عفو و رحمت كند. در پس پرده دلهايشان ، مي خواهند از دنياي كذب و ريا و دوگانگي شخصيت بدور باشند. به دنبال قهرماني ميگردند كه هميشه با دل هاي آنها مأنوس باشد. به دنبال كسي كه در آن پرده غيب با او درد دل كند. دلشان مي خواهد همچو كتاب حافظ از كتابش فالي بگيرند، سروده هايش را كه ترانه شده ، زمزمه كنند. درسراي عدل او گرد هم آيند. به نظر من مردم به وفاق در يك روز به چنين جايگا ه و منزلتي هرساله تعظيم مي كنند واين همايشي است بزرگ ، بسيار بزرگتر از تصور ... مردم تركمن هر ساله با انگيزه اي خود جوش تولد چنين قهرماني را در شهرها و روستاها جشن مي گيرند.
سئوال: از مختومقلی و اندیشه های او ارزیابی های متفاوتی ارائه میگردد. شما فکر میکنید که اصلی ترین عناصر اندیشه مختومقلی چیست؟
ابراهیم بدخشان :
پاسخ: در طول تاریخ تغییر در اندیشه ی انسانها،از جمله متفکران و شاعران اتفاقی طبیعی و درست است.فقط انسانهای متعصب تغییر را نمی پذیرند ودر زمان منجمد می شوند.
مختومقلیِ جوان شاعری عاشق بود، مختومقلیِ طلبه شاعری آموزگار،در میانسالی دغدغه های اجتماعی و سیاسی مردم خود داشت و در اوج تجربه رو بسوی فلسفه و عرفان آورد. بنابرین گستردگی اندیشه ها واشعار او سبب ارزیابی های متفاوت میشود و این بسیار زیباست.دیوان شعر او چون باغ پرگل و رنگارنگیست که هر اندیشه ای رنگ و بوی دلخواه خود را از آن می چیند. تقسیم بندی اندیشه های او به عناصر اصلی و فرعی،مثل این می ماند که این باغ بزرگ را به باغهای کوچکترقسمت کنیم و از زیبایی وعظمت ان بکاهیم. اشعار آموزنده ی مذهبی درکنار عرفان او و شعرهای عاشقانه ی او به منگلی در کنار تفکر ملی واجتماعی او هستند نه در تقابل با یکدیگر. این تفاوتها در اندیشه و شعر مختومقلی ارزیابی های مختلفی را باعث می شوند که همگی درست و قابل احترامند واین خود درسی بزرگ برای ماست که دگرگونی و تغییر را در خود و دیگران برسمیت بشناسیم وآموزه های او را بدرستی درک کنیم تا گوناگونی افکار فراغی نه باعث اختلاف ما بلکه سبب یکدلی ما شود.
غفور خوجه :
پاسخ : تعليم و تربيت ، همبستگي ، عشق وعرفان .
سئوال: اخیرا کتاب دو جلدی بنام دیوان مختومقلی فراغی(متن انتقادی)،نوشته نورمحمد عاشور پور منتشر گردید. ارزیابی شما از این اثر چیست؟
ابراهیم بدخشان :
پاسخ: مرحوم استاد عاشورپور از اندک کسانی بود که دانسته های دو طرف مرز را درخود جمع کرده و سالها در اشعار مختومقلی به تحقیق و تفحص پرداخته بود ویکی از شایسته ترینها که توان تصحیح و باز نویسی این اشعار را داشت.ولی تا به امروز به کتاب ایشان دسترسی نداشتم و نظری در این مورد نمی توانم ارائه دهم.
از سالها پیش در جامعه فرهنگی و روشنفکری ما بحثی مطرح است بدینصورت که بعضی از شعرهای مختومقلی که در دیوان شعر او بچاپ رسیده اثر خود او نیست، یعنی اشعار شاعران دیگر در کتاب او ثبت شده است. من صلاحیت دفاع یا مخالفت با این نظریه را ندارم زیرا همه می دانیم که فراوانی شعرهای مختومقلی ،تجربیات گسترده ومتفاوت ،اندیشه ای توانا و متغیر،بیان روان و زندگی پرفراز ونشیب او،ما را در برابر شاعری دانا قرار می دهد که تسلط کامل به زبانهای زمانه خود (ترکمنی،فارسی، عربی)داشته است.در عین حال به آثار پیشینیان و معاصران خود مسلط و در زمانهای مختلف به سرزمینهای گوناگون سفر کرده است. برای پرداختن به چنین شاعری و به شعری که سرشار از کلمات اصیل ترکمنی ،معانی عرفانی وقصه هایی از ادیان است،احتیاج به گروهی است که به دانش زبان وشعر، شیوه های علمی نقد و بررسی ادبیات و زبان شعری قرن هجده میلادی آشنایی کامل داشته باشند.کسانی که به رمز و راز کلمات در عرفان،به روایات دینی و زبانهای نامبرده مسلط باشند. در ترکمنستان در رشته های زبانشناسی،تاریخ ادبیات وشعر،مختومقلی شناسی و غیره استادانی هستند که دغدغه ی تصحیح آثار کلاسیک ترکمنی بویژه دیوان مختومقلی را دارند ولی متاسفانه علم کافی در مورد مذاهب و عرفان و آشنایی با زبان های عربی و فارسی ندارند.در ترکمنصحرای ایران نیز استادانی عالم و دلسوز داریم که آشنایی کامل بازبان و ادبیات ترکمنی در سطح آکادمیک ندارندو ما به این نتیجه می رسیم که شاید لازم باشد گروهی متشکل از اندیشمندان ایرانی و ترکمنستانی دور هم جمع شوند و در کاری بزرگ و طولانی نسخه ای تصحیح شده از دیوان مختومقلی ارائه دهند و این همتی بزرگ می طلبد و کاری علمی و آکادمیک بدور از تعصبات و کوته نظری.
غفور خوجه :
پاسخ : كار مرحوم عاشور پور پروفسور ادبيات تركمن بسيار ستودني است . عمري را دنبال نسخه ها گشتن و بخاطر مقابله و تطبيق و تنقيح ديوان مختومقلي صرف كردن كار ساده اي نيست . ازخود گذشتگي و دريغ جسم و جان و ايثا ر مي طلبد . عاشور پور روحيه وارسته و پايداري خود را حفظ نمود ، اشعار مختومقلي را به خاطرپول و سياست و دروغ و تزوير نفروخت. دوست داشت هر آنچه پاك و بي آلايش است متعلق به شاعر باشد. افتخار را ساختگي نمي خواست. غرور و فخر ملي را در اشعارخود شاعر جستجو مي كرد.محقق وارسته اي بود . نسخه هاي خوبي جهت مقابله جمع كرد . 19 نسخه معتبر. 9 نسخه خطي از نسخه هاي موجود در انستيتو زبان و ادبيات مختومقلي ( عشق آباد) و 7 كپي از نسخه هاي موجود در كتابخانه هاو مخزن نسخ وموزه و آرشيو هاي علمي و انستيتو هاي ديگر . منجمله يك كپي از نسخه خطي موجود در موزه بريتانيا(لندن) ، 4 كپي از نسخ خطي موجود در شهر لنينگراد 1- كتابخانه م.ي .سالتيكف شچدرين 2- آرشيو علمي انجمن جغرافيا (كپي نسخه خطي استر آباد) 3- انستيتو خلق هاي آسيا (2 نسخه) ، 3 كتاب و مجموعه اشعار چاپي 1-كتاب چاپ شده توسط شيخ محسن فاني (استانبول 1926) 2- كتاب چاپ شده از سوي قربان بردي گرگاني (بخارا 13 ـ1912 ) 3- كتاب چاپ شده از سوي عارفجانف (تاشكند 1910). ما نيزدر گروه بررسي اشعار مختومقلي ، اخيراً كتاب دو جلدي متن انتقادي استاد را جزو نسخه هاي معتبر برگزيديم. البته هر تحقيقي خالي از اشكال نيست . چرا كه ماهيت تحقيق آنست كه محقق شك كند ، به يقين پاي بند نباشد. علم با شك و ترديد و شكستن نظريات به پيش مي رود ، همانطوري که حتی دين هم ماهيتش به سمت يقين است. ناگفته نماند كه جلد سوم تطبيق نسخ مختومقلي از سوی گروه ما در دست تهيه مي باشد ، باشد كه نقاط قوت و ضعف نسخ مورد استفاده ما را كه به نسخه استاد نيز در پاورقي صفحات استناد مي گردد ، خود قضاوت نمائيد.

احمد مرادی
۲۶ ارديبهشت ۱٣٨۹

ماغتیم غولی شاعر اجتماع و سياست

2010-05-29T02:50:00.000+04:30

مصاحبه با صدیقه جاذبی، روزنامه نگار ترکمن

قبل از همه کمی در باره زندگی و فعالیت‌ها، همچنین امکانات و موانع کارتان برای ما بگویید؟
من متولد گمیشان و فعلا ساکن تهران و در یک روزنامه اقتصادی به عنوان دبیر تحریریه مشغول فعایت هستم.تازگی با یک نقاش ترکمن که او نیز در تهران کار می کند، ازدواج کردم.
من از حدود سال 1380 وارد فعاليت‌هاي روزنامه نگاري شدم. با توجه به علاقه‌اي كه به اين حرفه داشتم از همان ابتدا تصميم گرفتم كه به صورت حرفه‌اي اصول خبرنگاری را ياد بگيرم و تنها به يادگيري تجربي بسنده نكنم. به همين دليل سعي كردم از حضور آقاي كاظمي كه تحصيلات روزنامه نگاري داشت استفاده كنم و با بسياري از مفاهيم روزنامه نگاري در پيش ايشان آشنا شدم. بعد براي اينكه تكميل‌تر شود به مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها رفته و در آنجا هم با دروس روزنامه‌نگاري بيشتر آشنا شدم.
من براي ورود به اين عرصه با سختي‌هايي مواجه شدم. خيلي از اطرافيان دوست نداشتند كه در فاميل دختر خبرنگار باشد ولي من با توجه به علاقه‌اي كه داشتم تصميم گرفتم كه به حرف كسي اهميت ندهم و در نهايت همه الان به من به عنوان يك روزنامه نگار كه توانسته خودش را بالا بكشد به من افتخار هم مي‌كنند.
نبود آزادي بيان در ايران مهمترين مانعي است كه وجود دارد و واقعا انگيزه كار كردن را مي‌گيرد. الان خيلي از روزنامه نگاران بي انگيزه هستند. من در گرگان كار روزنامه نگاري مي‌كردم و فكر مي‌كردم آنجا به دليل كوچك بودن آزادي بيان نيست و دوست داشتم تهران هم كار كنم ولي تهران هم فرقي نمي‌كرد و نبود آزادي بيان باعث مي‌شود كه روزنامه‌نگاري در ايران به معناي واقعي تحقق پيدا نكند.
يك روزنامه نگار بايد در جريان مسائل كشور تأثير گذار باشد كه متأسفانه اين تأثير در ايران خيلي كند است. يكي ديگر از موانع اين است كه من علاقه دارم در مورد مسايل تركمن‌ها بنويسم؛ ولي چندان نمي‌شود روي اين مسأله مانور داد؛ چون با اينكه كاملا حرفه‌اي و به دور از مسائل سیاسی با اين مسأله برخورد مي‌كني در نهايت متهم مي‌شوي.
ـ میزان علاقمندی زنان ترکمن به حرفه خبرنگاری را چگونه می بینید؟
من فكر مي‌كنم علاقه در بين زنان تركمن نسبت به اين حرفه وجود دارد؛ الان هم خيلي از دانشجويان زن تركمن وقتي مي‌بينند من روزنامه نگارم با تحسين نگاهم مي‌كنند و علاقمندي‌شان را بيان مي‌كنند؛ ولي فكر مي‌كنم اين حرفه را براي خودشان غير ممكن مي‌بينند. الان اگر شرايطش فراهم شود حتما زنان روزنامه نگار فعال و موفقي از بین ترکمن ها وارد جامعه خواهند شد.
منظورتان از شرایط چیست؟
منظورم از شرايط؛ شرايط اجتماعي است. الان مي توانم بگويم كه امكانات تحصيل در جامعه به خصوص در خانواده‌ها يكسان براي دختر و پسر در نظر گرفته مي‌شود؛ اما بسترهاي اجتماعي براي حضور زنان فراهم نيست؛ نه اينكه اين بسترها صرفا فيزيكي باشند بلكه در بيشتر موارد ذهني است. الان در خيلي از مشاغل زنان تركمن كار و فعاليت مي‌كنند؛ اما بيشتر اين‌ها مشاغلي است تعريف شده كه همه جامعه چه خود زنان و چه مردان آن را قبول دارند؛ ولي در مورد بعضي مشاغل زنان صرف قبول خودشان وارد جامعه نمي‌شوند و انگار منتظر تأييد مردان و يا اغلب افراد جامعه هستند. در چينين شرايطي است كه ممكن است يك زن به دليل اينكه هنوز مورد تأييد جامعه نيست و يا اين شغل در جامعه شايع نيست، تن به ريسك ورود به آن شغل را نمي‌دهند؛ روزنامه نگاري نيز يكي از اين مشاغل است كه هنوز زنان تركمن تن به ريسك ورود به آن را نمي‌دهند ولي كم كم وارد خواهند شد.
ـ نشریات گوناگونی در ترکمن صحرا وجود دارد که عمدتا بر مضامین فرهنگی تاکید دارند، تأثیر آن ها را در میان مردم و به ویژه جوانان ترکمن چگونه می بینید؟ به نظر شما چه نوع مطالبی بیشتر خواننده دارد؟
ببينيد؛ نشرياتي كه در تركمن صحرا وجود دارند مي‌توانم بگويم كه با عشق كار مي‌كنند. اين نشريات كمتر حرفه ‌اي است. ما در بين تركمن‌ها خبرنگار حرفه‌اي كم داريم. هرچند به صورت تجربي ممكن است خيلي چيزها را ياد گرفته باشند؛ ولي در نهايت اين نشريات ايرادهاي اساسي دارند. با اين حال اين نشريات تأثير خوبي بر مردم دارند به خصوص نشريه صحرا نشريه‌اي جا افتاده در بين تركمن‌ها است كه البته اگر روز به روز بهتر مي‌شد حتما بسياري از مردم تركمن صحرا در خانه‌هاي خودشان داشتند كه متأسفانه به دليل يكسري مسائل نتوانستند روز به روز بهتر كنند. ولي اينكه تا الان هم مانده خوب است.
البته از اينكه مي‌گويم خوب نه آن تأثيري است كه بايد داشته باشند؛ جوانان تركمن خيلي از مفاهيم را حتي تعلقات قومي را نتوانسته‌اند از اين نشريات اخذ كنند. اين نشريات بايد به سمت و سوي یک نوع روشنگری در چهارچوب قانون و اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری باشند. می دانم که در ایران بسیاری از محدودیت ها برای روزنامه نگاران به خصوص قومیت ها وجود دارد؛ ولی به آن صورت هم نیست که نتوان کار کرد. متاسفانه نشریات ترکمن یا از این سو افتادند یا از آن سو و تعادلی وجود ندارد. البته این را هم باید بگویم که از این نشریات حمایتی نمی شود و با سختی و با جان و دل کار می کنند. تنها حمایت های اندکی است که بابت یارانه کاغذ می شود که اصلا کافی نیست. از بین ترکمن ها هم کمک های مالی برای حمایت از این نشریات وجود ندارد. به همین دلیل همتنطور که شما اشاره کردید این نشریات عمدتا بر مضامین فرهنگی و گاه تکراری است که تنها مطرح کردن این ها کافی نیست
ـ مراسم روز بزرگداشت شاعر ملی ترکمن، ماغتیم غولی پراغی نزدیک است، به نظر شما امروز ماغتیم غولی در میان ترکمن ها از چه جایگاه و منزلتی برخوردار است؟
ماغتیم غولی همیشه در بین ترکمن ها جایگاهی بسیار ارزشمد داشته است. اینکه اشعار او زمزمه زبان ها است می توان از جایگاه او در بین ترکمن ها نشان گرفت؛ اما این اواخر شناخت جوانان نیز از وی بیشتر شده است و این به برکت مراسم مختلفی است که برای بزرگداشت این شاعر در روزهای ماه اردیبهشت هر سال برگزار می شود. الان برای بسیاری از ترکمن ها ماغتیم غولی یک ارزش حساب می شود؛ اما متاسفانه خیلی از آنها با اشعارش آشنا نیستد به خصوص جوانان همه به او افتخار می کنند ولی اشعار او را حتی نمی توانند قرائت کنند. البته احساس می کنم جوانان به این سمت دارند پیش می روند که بیشتر با اشعار این شاعر آشنا شوند.
برای شناساندن ماغتیم غولی باید مقالات انتقادانه نوشته شود. مقالات خوبی در مورد عرفان و ... ماغتیم غولی نوشته شد؛ اما کافی نیست. خیلی از مقالاتی که نوشته شده علمی پژوهشی نیست. الان ما باید به سمت نقد پیش برویم تا اشعارش بیشتر در معرض دید قرار بگیرد. الان فکر می کنم در حد شعار با اشعار و شخصیت این شاعر برخورد می شود نه علمی و این آفتی است که برگزاری مراسم مختلف اشعار این شاعر را مورد تهدید قرار می دهد. برگزاری مراسم مختلف خوب است منتها لااقل مراسم اصلی که توسط ارشاد برگزار می شود علمی باشد که متاسفانه چنین نیست. من معتقدم هر دو سال در میان این مراسم برگزار شود ولی علمی باشد نه اینکه هر سال با این همه کبکبه برگزار می شود و آخرش هم نتیجه چندان علمی حاصل نمی شود.
ـ به نظر شما آیا خبرنگاران و ژورنالیست ها در معرفی و شناساندن ماغتیم غولی نقشی دارند؟
چرا که نه؛ حتما نقش دارند. منتها با علم و آگاهی نه از روی شعار. شعار می تواند تا چند سال ادامه پیدا کند ولی در نهایت به سمت افول پیش می رود. به همین دلیل معتقدم خبرنگاران و ژورنالیست ها با آگهی می توانند این شاعر را معرفی و بشناسانند.
ـ اصلی ترین عناصر اندیشه ماغتیم غولی به نظر شما کدامست؟
در مورد عرفان ماغتیم غولی خیلی حرف زده شده. به نظر می رسد در سال های اخیر این بخش از شخصیت ماغتیم غولی و شعرهایی که در این رابطه بود مورد توجه قرار گرفته اند منتها ماغتیم غولی یک شاعر اجتماعی است. اندیشه های اجتماعی ماغتیم غولی یکی از محورهایی است که جای کار و تدقیق دارد و من خودم در این رابطه چند موضوع در ذهنم دارم که اگر فرصت شود کار خواهم کرد.
ـ شما دستی در ادبیات و شاعری هم دارید، در مورد آفرینش ادبی ماغتیم غولی چه نظری دارید؟
ماغتیم غولی با ادبیات و وزن و قافیه آشنا بوده. من به جرأت می توانم بگویم که ماغتیم غولی عارف شاعر نبوده بلکه هم عارف و هم شاعر بوده است. تشبیهات، استعارات، تلمیحات و قوافی مورد استفاده حکایت از تبحر شاعر در امر آفرینش های ادبی دارد. البته من معتقدم اشعار ماغتیم غولی در حیطه های مختلف ادبی جای بررسی دارد که تا کنون فقط در چند حیطه مشخص و محدود کار شده است.
ـ اگر از شما بخواهند که ماغتیم غولی را در یک جمله بگویید، چه می گویید؟
ماغتیم غولی شاعر اجتماع و سياست.

از گفتگو و پاسخ های شما صمیمانه تشکر می کنم.

ر. اجانلی
5 اردیبهشت 1389

TurkmenSahra Media

2010-02-18T22:07:00.000+03:30

TurkmenSahra Media

بیاد جان باختگان راه آزادی و عدالت ( اسناد سخن میگویند)

2010-02-15T01:31:00.000+03:30

‏احمد مرادی

سیاست سرکوب و کشتار و بگیر و به بندی که رژیم جمهوری اسلامی امروز آنرا محور سیاستهای کنونی خود قرار داده است، موضوعی نیست که تازگی داشته باشد و به گواه گذشت سی سال از عمر جمهوری اسلامی، سیاست برخورد فیزیکی و بر اندازانه و خشونت گرا با دگراندیشان غیر حکومتی از همان فردای انقلاب آغاز گردید، امروز ابعاد اینگونه برخوردها دامنه بمراتب گسترده تری بخود گرفته و علاوه بر نیروهای خودی درون حکومتی و نیروهای سیاسی و شخصیتها و روشنفکران و فعالین مطبوعاتی با گرایشات اصلاح طلبی و منتقد مقام رهبری، حتی افراد عادی مردم طرفدار اصلاح طلبان را نیز در بر گرفته است.
این واقعیت که رژیم جمهوری اسلامی از همان اولین روز به قدرت رسیدن سعی در یک کاسه کردن و ایجاد حکومتی ایدئولوژیک و توتالیتر اسلامی داشته و در اینراه بمیزان قدرت گیری خود، گام به گام سیاست هدفمندی را از پاکسازی نیروهای ملی و لیبرال- مذهبی گرفته تا مجاهدین و کمونیستها و غیره پیش برد، بر کسی پوشیده نیست. رژیم جمهوری اسلامی در راه پیشبرد این سیاست و جهت توجیه اعمال جنایتکارانه خود در میان توده مردم از هر طرفندی ، از برانگیختن احساسات ضد امپریالیستی توده مردم گرفته تا باورهای مذهبی و خرافاتی و تحریف مواضع جریانات سیاسی و ضد انقلابی جلوه دادن خواستهای حق طلبانه ملیتهای کشور و حتی دروغ بهره گرفت. رژیم جمهوری اسلامی از همان آغاز کار و اقتدار خود هیچگاه به دگراندیشان اعتمادی نداشته و حذف فیزیکی آنان بنیانهای اندیشه و اعتقاد آنان را عبارت میساخت. نمود مشخص این تفکر دگراندیش ستیزکه خط مشی عمومی رژیم جمهوری اسلامی را عبارت میسازد، در رهنمودهای اوان انقلاب آیت الله خمینی مشاهده میگردد، با اینکه ایشان در ایام اقامتشان درفرانسه با اجازه فعالیت دگراندیشان و حتی مارکسیستها موافق بودند.
فرازهایی از سخنان آیت الله خمینی:
57/12/16 : « اینها میخواهند یک جمهوری را در اینجا ایجاد کنند که اسلام نباشد یا جمهوری دمکراتیک را، که باز اسلام در کار نباشد، یا جمهوری دمکراتیک اسلامی، دمکراتیک راکه باز یک رنگ غربی به آن بدهند. شما بیدار باشید و جز جمهوری اسلامی به هیچ چیز رأی ندهید».
58/3/4 : « بیدار باشید، خانمها بیدار باشید، آقایان بیدار باشید، مسائل شخصی خودتان را کنار بگذارید. امروز وقت این نیست که من محتاج هستم، من چیز ندارم، امروز وقت این است که ما اسلام را تقویت کنیم، همه اقشار بیدار باشید. تز اسلام منهای روحانیت یعنی لا اسلام درجه اولش این است، بعد کتابهای روحانیت را به دریا بریزند. بیدار باشید. من توجه شما را به این خطر، به این خطر عظیم عطف میکنم».
58/3/23 : « آقا شما نشسته اید که چهار تا کمونیستی بیایند در دانشگاه و قبضه کنند دانشگاه را؟! شما مگر کمتر از آنها هستید؟ عدد شما بیشتر از آنهاست، حجت شما بیشتر از آنهاست......... اینها تو دهنی می خواهند آقا، عدد شما زیادتر است، حجت شما بالاتر است، خیانت آنها واضح است. گفتن میخواهد، اجتماع کنید، بگوئید مطالب را، یک رئیسی، یک معلمی را که می بینید کمونیست است بیرونش کنید از دانشگاه.».
58/3/30 : آقایان ننشینید که دیگران قلم ها را بردارند و قانون را بررسی کنند و به خیال خودشان آن را اصلاح کنند. این حق شماست، در باره قانون اسلام، باید اسلام شناس نظر بدهد. ننشینید تا اینکه روشنفکران خارجی، اظهار نظر بکنند. گروهکهایی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی بمانند قارچ سر از خاک درآوردند مزدورانی بودند که بمنظور ایجاد هرج و مرج و اختلال و انحراف در قیام ملت بوجود آمده بودند که عملکرد آنان تاکنون موید آن است».
58/5/27 : « من اعلام میکنم به این قشرهای فاسد در سرتاسر ایران که اگر سرجای خود ننشینند ما بطور انقلابی با آنها عمل میکنیم . ما باز تا چندی مهلت میدهیم به این قشرهای فاسد و این اعلام آخر است و اگر چنانچه در کار خودشان تعدیل نکنند و به صف ملت برنگردند و دست از توطئه ها برندارند، خدا میداند انقلابی عمل میکنم، می آیم تهران و با رؤسایی که مسامحه میکنند انقلابی عمل میکنم ».
58/5/29 : « الساعه خبر رسید که در سنندج حزب دمکرات ارتشیها و سازمانهای آنها را محاصره کرده اند و اگر تا نیم ساعت دیگر کمک نرسد اسلحه ها را میبرند و از مسجد سنندج بما اطلاع داده اند که حزب دمکرات زنهای ما را به گروگان برده اند. اکیدا به کلیه قوای انتظامی دستور میدهم که به پادگانها و مراکز ابلاغ کنند که به قدر کافی به طرف سنندج حرکت کنند و با شدت اشرار را سرکوب نمایند ».
بزعم بنیانگذار رژیم جمهوری اسلامی، مبارزین کرد و ترکمن و دیگر ملیتهای کشورمان و همینطور نیروهای دمکرات و آزادیخواه مخالف ضد ولایت فقیه چیزی جز اشرار و وابستگان و خائنین و مرتدین نبوده و سرکوب و کشتار و حذف آنان یگانه تمهید اجرای عدل الهی است که حفظ اسلام و نظام جمهوری اسلامی را تضمین میکند. اشاره به نمونه ذیل که در ارتباط با فرمان کشتار سال 67 از سوی شخص آیت الله خمینی صادر گردیده است، دیدگاه عمومی سردمداران رژیم را در رابطه با مخالفین و منتقدین از همان آغاز قدرت گیری تا به امروز به نمایش میگذارد.
متن نامه منسوب به حضرت امام در ارتباط با اعدام منافقين سرموضع در زندانها
بسم الله الرحمن الرحيم
از آنجا كه منافقين خائن به هيچ وجه به اسلام معتقد نبوده و هر چه مي‎گويند از روي حيله و نفاق آنهاست و به اقرار سران آنها از اسلام ارتداد پيدا كرده اند، و با توجه به محارب بودن آنها و جنگهاي كلاسيك آنها در شمال و غرب و جنوب كشور با همكاريهاي حزب بعث عراق و نيز جاسوسي آنان براي صدام عليه ملت مسلمان ما، و با توجه به ارتباط آنان با استكبار جهاني و ضربات ناجوانمردانه آنان از ابتداي تشكيل نظام جمهوري اسلامي تاكنون، كساني كه در زندانهاي سراسر كشور بر سرموضع نفاق خود پافشاري كرده و مي‎كنند محارب و محكوم به اعدام مي‎باشند و تشخيص موضوع نيز در تهران با راي اكثريت آقايان حجه الاسلام نيري دامت افاضاته ( قاضي شرع) و جناب آقاي اشراقي ( دادستان تهران) و نماينده اي از وزارت اطلاعات مي‎باشد، اگر چه احتياط در اجماع است، و همين طور در زندانهاي مراكز استان كشور راي اكثريت آقايان قاضي شرع، دادستان انقلاب و يا داديار و نماينده وزارت اطلاعات لازم الاتباع مي‎باشد، رحم بر محاربين ساده انديشي است، قاطعيت اسلام در برابر دشمنان خدا از اصول ترديد ناپذير نظام اسلامي است، اميدوارم با خشم و كينه انقلابي خود نسبت به دشمنان اسلام رضايت خداوند متعال را جلب نمائيد، آقاياني كه تشخيص موضوع به عهده آنان است وسوسه و شك و ترديد نكنند و سعي كنند "اشداء علي الكفار" باشند. ترديد در مسائل قضائي اسلام انقلابي ناديده گرفتن خون پاك و مطهر شهدا مي‎باشد. والسلام
روح الله الموسوي الخميني
واقف گردیدن بر این سیاستها شاید برای نسل بعد از انقلاب که شاهد اعمال جنایتکارانه رژیم در آن مقطع نبودند تازگی داشته و حتی غیر قابل باور باشد، ولی واقعیت اینست که این سیاست از همان دوران بقدرت رسیدن آیت الله خمینی همچنان پیشبرده شده و ترکمن ها و کردها بمثابه عضوی از ملیتهای ساکن ایران و بواسطه خواستهای ملی و دمکراتیک خود در چارچوب ایران و وجود تمایزات فرهنگی و تاریخی و مذهبی خود با سردمداران حاکم بر کشور، از زمره نخستین شهروندان ایرانی بودند که تنها با گذشت کمی بیش از یکماه از انقلاب به وحشیانه ترین شکلی مورد سرکوب و کشتار قرار گرفتند.
جهت اطلاع نسل بعد از انقلاب همانقدر کافی است اشاره نمود که جنبش رادیکالی که در ترکمنصحرا که ریشه در سالهای قبل از انقلاب داشته و در همان روزهای اول انقلاب با شعارهای احیای فرهنگ و هویت ملی و بازستانی زمینهای غصب شده اوج گرفت، طبیعی بود که به هیچوجه با اعتقادات سران حاکم همخوانی نداشته و این حرکتها بزعم آنان مغایر با ارزشهای اسلامی و اعتقادی بنیانگذاران نظام بشمار آمده و طبیعی بنظر میرسید که اینگونه حرکات با سرکوبی کامل مورد کنترل قرار گیرد. بدینسان بود که این تفکر سرکوبگر نخستین جنگ را بر ترکمنها تحمیل کرده و در جریان آن جهت به وحشت انداختن توده ترکمن بسیاری از ترکمنها و از جمله سه فرد شناخته شده ترکمن بنامهای اراز دردی نوشین، پرویز ایرانپور و یوسف قره جه را بدون اینکه کوچکترین گناهی داشته و یا در تحولات سیاسی نخست در ترکمنصحرا نقشی داشته باشند، صرفا برای مرعوب کردن مردم بطور ناجوانمردانه ای تیرباران کردند.
بدنبال این حرکت ناجوانمردانه، بستگان این شهدا طی نامه ای به آیت الله منتظری خواهان پیگیری و پیگرد مسببین این واقعه شدند که متن آن بدین صورت است:
اما واقعیت اینست که این همه کار نبوده و رژیم جمهوری اسلامی برای سرکوبی کامل تمایلات و اضمحلال کامل روحیه عدالت جویانه ترکمنها بویژه بدنبال شکست مفتضحانه جنگ اول گنبد و جهت تحقق حاکمیت ایدئولوژیک و توتالیتر خود بر کل جامعه و منجمله ترکمنصحرا، همواره در مترصد فرصتی دیگر برای انتقام گیری و خرید آبروی از دست رفته خود بود.
جنگ دوم گنبد در بهمن سال 58 که جزئیات آن بکرات از طریق نشریات مختلف منتسب به نیروهای آزادیخواه ترکمن و غیر ترکمن در سطح ملی و بین المللی انتشار یافت، فرصت انتقام گیری مناسبی برای رژیم جمهوری اسلامی بود که اعلام حاکمیت مطلق خود را بدنبال تثبیت موقعیت سیاسی و نظامی اش بر کل جامعه ومنجمله در منطقه ترکمنصحرا نیز به بهای قلع و قمع هر گونه اعتراض و مقاومتی تثبیت نماید. بدین ترتیب، رژیم جمهوری اسلامی با بهانه قرار دادن راهپیمایی هواداران سازمان فدائیان خلق بمناسبت تأسیس این سازمان، جنگ دیگری را بر مردم ترکمن تحمیل کرده و با حداکثر امکانات به کشتار وحشیانه مردم ترکمن پرداخت. نکته قابل تأمل در این بین آنکه، رژیم جمهوری اسلامی برای خنثی کردن و حذف رابطه میان رهبری وتوده مردم ترکمن، چند روز قبل از انجام این راهپیمایی با نقشه ای حساب شده و هدفمند چهار تن از اعضای رهبری ستاد مرکزی شوراهای ترکمنصحرا بنامهای توماج، واحدی، مختوم و جرجانی را پس از ربودن بقتل رسانده و در زیر پلی در نزدیکی بجنورد رها نمود. انتشار این خبر هولناک نه تنها در ترکمنصحرا، بلکه در کل جامعه ایران با انعکاس وسیع اعتراضی همراه بود.
دامنه این اعتراضات حتی خود رژیم را به وحشت انداخت، بطوریکه حجت الاسلام خلخالی که عامل مستقیم این قتلها بود در مصاحبه های اول خود با برخی روزنامه ها از دخالت داشتن در این قتلها اظهار بی اطلاعی کرده و حتی بی شرمانه اعلام نمود که در پی عاملین این قتلها میباشد.
اما این دروغ پردازیها آنطور که بنظر میرسد همواره جزء گسست ناپذیر سیاستهای رژیم جمهوری اسلامی از همان آغاز بقدرت رسیدن بوده و میباشد و اگر امروز آقای رادان و طائب و دیگر فرماندهان سپاه و بسیج و غیره، شلیک گلوله بسوی تظاهر کنندگان و کشتار و تجاوز به آنها را در زندانها نفی میکنند نباید تعجب کرد. جالب اینکه اگر امروز رژیم جمهوری اسلامی ضمن رد دخالت خود در این کشتارها و انداختن آن به گردن نیروهای واهی وابسته به عوامل آمریکا و اسرائیل سعی در توجیه اعمال جنایتکارانه خود دارد، این سناریو دقیقا در همان اوان انقلاب نیز در سرکوبی نیروهای آزادیخواه و جنبشهای حق طلبانه ملیتهای کشورمان منجمله ترکمنها و با مقصر جلوه دادن سازمانهای سیاسی و متوجه ساختن ذهنیت توده مردم بسوی این سازمانها پیش برده شد. اما چندی بعد بدنبال قلع و قمع مخالفین و دستگیری هزاران تن از اعضا و هواداران سازمانهای سیاسی که رژیم خود را در حالت نسبتا تثبیت شده ای میدید، به اعتراف برخی حقایق پرداخته و چهره ریاکارانه خود را با بیشرمی تمام به نمایش گذارد. بطور نمونه، خلخالی جلاد که به حکم آیت الله خمینی مأموریت خواباندن « غائله ها » در مناطق ملی کشور بوی واگذار شده بود، پس از رد دخالت خود درترور رهبران ستاد مرکزی شوراهای ترکمنصحرا، پس ازگذشت هفت سال از این وقایع خونین ( 1995)، در کتاب خاطراتش که در روزنامه کیهان منتشر یافت، از« شاهکارها » و جنایاتش با « افتخار» و وقاحت هر چه بیشترسخن راند.

بهرحال آنچه که در اینجا بطور مختصر ودر قالب صرف چند سند آورده شد، تنها گوشه بسیار کوچکی از جنایات ضد بشری رژیم جمهوری اسلامی در طی سی سال حاکمیت خود است که به گواه تاریخ، نمونه آن درجهان و بویژه تاریخ چند هزار ساله گذشته ایران کمتر دیده شده است. این وقایع با آشکار شدن خود از دید قضاوت ناظران بی طرف دور نخواهد ماند و این فرصت برای نسل های بعد پیش خواهد آمد که از سویی با نبرد قهرمانانه فرزندان دلیر ترکمن از قربان شفیعی و جلیل ارازی گرفته تا عبدالله قزل و هالی زاده و أنین گوکلانی و جلیل بهلکه و توماج و صدها تن دیگر که در راه آرمانهای والای خلق خویش عاشقانه جان باختند آشنا گردند و از سوی دیگر، به رویدادهای تاریخی نه از زبان سردمداران حکومتی، بلکه میلیونها شاهد زنده آن واقف گردند.
از نگاه قضاوت تاریخی نسبت به گذشته ،البته باید بر این نکته انگشت گذارد که تاریخ هر خلقی، توالی ساده رویدادها نبوده، بلکه روند بهم پیوسته ایست که با فراز و نشیبهایی همراه میباشد. گذشته گرچه به تاریخ سپرده شده است، اما اثرات آن در روندهای جاری به حیات خود ادامه میدهد. تاریخ طی شده، هویت کنونی را شکل میدهد و بدون آگاهی بر آن ، شناخت حال و پیش بینی آینده ممکن نخواهد بود. از همین رو، آگاهی از تاریخ، کم و کیف رویدادها، وقایع و تحولاتی که سپری شده اند، نه تنها بلحاظ درس آموزی از تجارب گذشته، بلکه همچنین برای شناخت وضعیت کنونی و ترسیم چشم انداز تحولات آینده نیز ضرورتی اجتناب ناپذیر است.
با نگارش این سطور، خود را داور نهایی در باره تاریخ و حقایق نمی دانم و لذا فکر میکنم لازم است روایتهای مختلف از یک رویداد درج گردند تا از طریق مقایسه و مقابله روایتهای مختلف و اظهار نظرهای متفاوت، حقایق بیشتر روشن گردند. آنچه که در اینجا تلاش نمودم انجام دهم تاریخ نویسی نیست، بلکه انداختن پرتوی به گوشه ای از وقایع و حقایق و جنایتهای گذشته رژیم جمهوری اسلامی در گوشه ای از سرزمینم بنام ترکمنصحرا است و البته هر پرتوی هر چقدر هم کم و کوچک باشد، بالاخره روشنایی است.
moradi5704@gmail.com

بیانیه مشترک بخشی از روشنفکران و فعالین سیاسی ترکمن

2010-02-09T15:09:00.000+03:30

قریب هشت ماه از جنبش موسوم به سبز مردم ایران می گذرد. جنبشی که با اعتراض به دروغ و تقلب انتخاباتی 22 خرداد با شعار «رآی من کجاست» آغاز و با آماج قرار دادن دیکتاتوری واستبداد وعلیرغم همه رفتارهای وحشیانه وغیر انسانی با معترضین توسط رژیم تا به امروز ادامه یافته و همبستگی افکار عمومی داخلی و جهانی را عمیقا به سوی خود جلب کرده است. این جنبش اکنون در شرایط بسیار حساسی بسر می برد.
این جنبش در طی این مدت نشان داد که حرکتی است توده ای، مسالمت آمیز و خشونت پرهیز و علیرغم تحریکات رهبران سرکوبگر حکومت، بردباری و بلوغ مسالمت جویانه خود را در هر حرکت اعتراضی آشکارا به نمایش گذاشته است.
جنبش اعتراضی مردم ایران، جنبشی است که آراء و عقاید مختلف، فرهنگ ها و زبان های گوناگون، سالمندان، میانسالان و بویژه جوانان، زنان و مردان ایرانی را در خود جای داده است. تنوع و تحمل عقاید مختلف از ویژگی های والا و از دستاوردهای مهم این جنبش است.
ویژگی دیگر این جنبش، علیرغم داشتن رهبران نمادین، فاقد رهبری متمرکز و متشکل است و تا کنون به صورت شبکه های وسیع اجتماعی و مدنی سازمان یافته است. همبستگی و اتحادهای آگاهانه شبکه ها و جریانات حاضر در جنبش و فراگستردگی دامنه آن به سایر نقاط کشور، منجمله مناطق ملی کشورو مبارزه در راستای تحقق مطالبات آنان از زمره مهمترین وظایفی است که در چشم انداز قرار دارد.
ما امضا کنندگان این بیانیه به عنوان بخشی از روشنفکران ترکمن ضمن حمایت خود از جنبش موسوم به سبز ایران ، بر انجام خواسته های حداقل وفوری خود نظیرآزادی زندانیان سیاسی، رعایت مبانی حقوق بشر، آزادی مطبوعات و رسانه ها، آزادی ایجاد تشکلها و احزاب، لغو مجازات اعدام، الغای سیاست امنیتی در ترکمن صحرا، اجرای بلادرنگ تحصیل و تدریس به زبان مادری برای کلیه اقوام و ملیت های کشور، آزادی پوشش زنان و دختران ترکمن در مراکز آموزشی و اداره جات، رفع اجحافات و اعمال تبعیضات بر اهل سنت و تأمین برابر حقوقی کلیه ادیان و مذاهب کشور، سپردن مسئولیت به افراد بومی متخصص و گسترش نقش آنان در اداره امور منطقه و تأسیس رادیو و تلویزیون محلی بزبان ترکمنی تاکید می کنیم.
ما عمیقا باور داریم که مرجع اصلی قدرت در کشور مردم ایران هستند و بر این اساس اعلام می داریم اگر بناست ایران برای همه ایرانیان باشد، باید که برابر حقوقی همه شهروندان و کلیه ملیت های ساکن ایران به رسمیت شناخته شود، برابری کامل حقوق زنان و مردان در همه شئون اجتماعی تضمین گردد و هرگونه تبعیض و قوانین تبعیض آمیز از میان برداشته شود. تحقق این امر در راستای عملی شدن اصول حقوق بشر و دمکراسی است.
جنبش اعتراضی مردم ایران پرچم تغییر را برافراشته است. بدون جدایی دین از دولت هیچگونه تغییری در کشورپایدار نخواهد بود.
یکی از منابع اصلی زایش بحران و نابرابری مزمن در ایران تمرکز قدرت سیاسی، منابع اقتصادی و امکانات فرهنگی درانحصار قدرت دولتی است. ما باور داریم که گام نهادن در شاهراه ترقی موزون، با تمرکز زدایی درقدرت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در ایران ممکن و میسر است.
امروز دیگر باید این واقعیت را پذیرفت که به هر میزان که این جنبش قوی تر، شجاع تر، همه جانبه تر، آگاه تر و هدفمند تر می شود ،نیروی سرکوب و استبداد حاکم بر ایران ضعیف تر،گستاخ تر، لجام گسیخته تر و پراکنده تر می گردد. اکنون یک چیز بر همگان روشن شده است که با خشونت و سرکوب نمی توان جنبش مردم را فرونشاند. اتخاذ راه حل انسانی و عقلانی ، راه پاسخ گفتن به مطالبات و خواسته های این جنبش است. تصور فرسودن جنبش اعتراضی ایران تصوری نادرست است. آن که در این مبارزه فرسایشی فرسوده تر خواهد شد سرکوبگران و دیکتاتورها هستند.
بهمن ماه 1388
امضاء کنندگان:
آتیلا عمادی , احمد مرادی, رحیم اجانلی ,رجب الیاسیان ,
سبحان قلیچ تقانی, مأتی وکیلی, ناژین گوکلانی, یعقوب قره قول

توجه: فعالین ترکمن دیگری که خواستار امضای این بیانیه هستند، میتوانند اسامی خود را به آدرس پست الکترونیکی زیر ارسال نمایند.

baianieh.turkmen@gmail.com

بن بست استراتژی ایجاد وحشت

2010-02-02T02:28:00.000+03:30

اورمان

حکومت جمهوری اسلامی با اعدام محمدرضا علی زمانی و آرش رحمانی پور دست به جنایت تازه ای زد. خبرگزاری های حکومتی به نقل از مسئولان دولتی اعلام کردند که قبل از 22 بهمن تعداد دیگری را نیز اعدام خواهند نمود.
حکومت در مقابله با جنبش آزادی خواهانه مردم ایران همیشه سیاست و استراتژی ایجاد وحشت را به کار بسته است. آن ها نتیجه بخش بودن این استراتژی را یکبار در سالهای 60 آزموده و با کشتار خونین هزاران تن از آزادیخواهان کشور، فضای رعب و وحشتی را بر کل جامعه حاکم نمودند. آن ها بر مبنای یک تجربه سی ساله بار دیگر اقدام به سرکوب خشن، شکنجه و تجاوز، ترور و تخریب هرآن کسی که گمان می برند مخالفشان است، دست یازیده اند. چون گمان می برند بر اساس تجربه ننگین شان این بار نیز مخالفان را تارو مار خواهند کرد.
نتیجه بخش بودن استراتژی وحشت بزعم حکومت جمهوری اسلامی تا قبل از شکل گیری جنبش سبز مردم ایران احتمال دارد دلایل زیادی داشته باشد، اما سه عامل نقش اصلی در آن داشته اند؛ یکی اعتقادات مذهبی و سوء استفاده حداکثری رژیم از آن، دیگری ناسیونالیسم ایرانی که حکومت هرجا خواسته از این عامل برای توجیه سرکوب گری ها و جنایاتش آن را مورد استفاده قرار داده است. این عامل به ویژه در مورد سرکوب ملیت های غیر فارس و پیروان ادیان دیگر برای تحمیق توده های فارس شدیدا مورد استفاده قرار می گرفت. عامل سوم؛ حکومت همواره کوشیده است که روابط مردم ایران را با دنیای خارج قطع و یا تا حد ممکن محدود نگهدارد و اجازه ندهد که کمترین احساس همبستگی و پیوستگی با مردم دیگری خارج از ایران وجود داشته باشد.
حکومتیان تصور می کنند که کماکان این عوامل به سود آن ها عمل می کند. اما این تصور آن ها با واقعیات کنونی جامعه و جنبشی که در ایران شکل گرفته است، همخوانی ندارد. با قطعیت می توان گفت که استراتژی ایجاد وحشت به بن بست رسیده است. راه چاره کاهش بحران فزاینده در جامعه نه با اعدام جوانان کشور، نه با وحشت آفرینی، که با برخورد مسئولانه و گردن نهادن به خواست های مردم می تواند آغاز گردد.

12 بهمن 1388

« دایرة المعارف زنده » ( بمناسبت 85- مین سال تولد آتا آولیف ، کمانچه نواز معروف ترکمن

2010-02-02T02:26:00.000+03:30

واسیلی لاریونف، نوربردی دده بایف/ ترجمه: احمد مرادی
در میان ما، کسانیکه در مورد هنر و تمدن و تاریخ ترکمنها اطلاعات جامعی دارند، رو به کاهش است. در مقابل، ما در نگارش و فراگیری از اطلاعات آنان جدیت زیادی بخرج نمی دهیم.
بطور مثال، آتا آولیف که در رابطه با تاریخ موسیقی ترکمنها حاوی اطلاعات فراوانی است، در آستانه سن 70 سالگی خود قرار دارد. وقتی با او در مورد تاریخ موسیقی ترکمن و جایگاه باغشی های ترکمن به صحبت می نشینی، در می یابی که او واقعا یک دایرة المعارف زنده است. ما جهت شناساندن این « دایرة المعارف » زنده به خوانندگان خود پای صحبت او نشسته و سئوالاتی را با او در میان گذاردیم.
««««««««

سئوال: آتا آقا، شما در مورد تاریخ موسیقی ترکمن و نحوه پیدایش آن چه اطلاعاتی میتوانید در اختیار ما بگذارید؟
پاسخ: ظرافت و تکامل سازهای ترکمنی حکایت از ریشه و قدمت دیرینه آن دارد، اما اینکه آن در چه عصری ایجاد گردیده است، کسی نمیتواند آنرا بطور دقیق بیان نماید. اما من فکر میکنم که قدمت سازهای ترکمنی با شکل گیری خلقی بنام ترکمن پیوند دارد. سازهای ترکمنی از سوی استادان بزرگ ترکمن همواره مورد پالایش و تکامل قرار گرفته و در طی سالیان طولانی به درجه عالی کنونی خود رسیده است. البته این امکان وجود دارد که در مورد سازهای ترکمنی در زمانهای معینی کسانی بوده اند که به این امر علاقمندی نشان داده و حتی کتابهایی نیز نوشته باشند. ولی همانطور که واقف هستیم، در ایام هجوم اسکندر مقدونی و چنگیز خان به منطقه ترکمنستان بسیاری از کتابخانه های موجود آنزمان به آتش کشیده شدند. لذا این امکان وجود دارد که کتابهای موجود در باره سازهای ترکمنی جمع آوری شده و آتش زده شده باشند ،زیرا نمی توان باور نمود که در مورد اهمیت والای چنین هنری هیچ کتابی و یا اثری منتشر نشده باشد.

سئوال: آتا آقا، برخیها ادعا میکنند که در زمان حکومت شوروی، سازهای ملی ترکمن مورد محدودیت قرار گرفتند، شما در این باره چه فکر میکنید؟
پاسخ: اگر بخواهم انصافا قضاوت کنم باید بگویم که در آن ایام، موسیقی ترکمن با محدودیتی جدی روبرو نگردید. بر عکس، حکومت شوروی از ما حمایت کرده، بما کار و حقوق ماهیانه داد و برای استادان موسیقی امکان تربیت شاگردان را فراهم آورد. در آن ایام، باغشی ها و نوازندگان ترکمن به کسب عناوین و نشانهای شایسته ای مفتخر گردیدند. منتهی در آن دوره یک چیز به خطا پیش برده شد و آنهم اینکه به بعضی از ترانه ها و آهنگهایی که با دین رابطه داشتند اجازه اجرا در ملاء عام داده نمیشد. بهمین جهت، بسیاری از ترانه ها و آهنگهایی که توسط استادان موسیقی اجرا گردیده بودند ضبط نگردیدند. در بسیاری از این آهنگها الزاما نام خدا و الله از متن آنان حذف گردیدند. بدین ترتیب، موسیقیدانان ما با اینگونه مشکلات روبرو بودند. اما علیرغم این محدودیتها، موسیقی ملی ما هیچگاه ممنوع نگردید، زیرا در میان مقامات حکومتی افرادی وجود داشتند که به وجود موسیقی ملی ترکمن باور داشته و با حمایت آنان بود که هنر موسیقی ما پا بر جا ماند.

سئوال: آتا آقا، مردم ترکمن شما را بعنوان یک کمانچه نواز ماهر می شناسند، آیا شما کار سازندگی را با کمانچه شروع کردید؟
پاسخ: من از دوران کودکی ابتدا نواختن دوتار را فرا گرفتم. استاد اول من حال مئرات باغشی، پسر سازنده معروف ترکمن دردی باغشی بود. سپس سازنده ای بنام آمانگلدی خئدئر از عشق آباد به روستای ما أنؤو آمد. آنطور که پیداست، او نوازندگی کمانچه را از استادهای بزرگ آموخته بود و منهم با کمک او نواختن کمانچه را یاد گرفتم. پس از آن، در یک دستم کمانچه و در دست دیگرم دوتار بود و من به نواختن هر دوی این آلات ادامه دادم. اما پس از آن عشق و علاقه ام به نواختن کمانچه بیشتر شد، حتی نوآوریهایی در آن ایجاد نموده و سازهایی که قبلا با کمانچه نواخته نمیشدند من شروع به نواختن کردم.

سئوال: البته ما قصد داریم که بر اساس صحبتهای شما در باره باغشی ها و نوازندگان نامدار ترکمن سلسله مقالاتی را بچاپ برسانیم. در اینجا از شما خواهش میکنیم که کمی در باره استادان خودتان بگوئید.
پاسخ: با نخستین استادی که من پس از آمدنم به عشق آباد دیدار کردم، مئللی آقا بود. او برخی از اسرار ظریف نواختن دوتار را بمن آموخت. او در حین آموزش من هیچگاه از کلمه تحقیرآمیز « این نمیشه» و یا نظایر آن استفاده نکرد و اگر سازی را که من می نواختم مورد مطلوبش نبود، با لبخندی آن ساز را خود دوباره می نواخت. او همیشه توصیه میکرد که هنگامیکه کسی در حال نواختن ساز است هرگز وسط سازش نپریده و از کلمات ناشایست و غیرمطلوب استفاده نکنید، این مثل تلنگر زدن به اسب در حال تاخت است. هنگام اقامتم در عشق آباد علاوه بر مئللی آقا، از پورلی آقا نیز بسیار آموختم، او هم هیچوقت به ذوق آدم نمی زد.
سئوال: آتا آقا، شما دیده میشود که با وجود علاقه تان به نواختن کمانچه، اما در ساختن کمانچه همواره دوتار را الگو قرار میدهید.
پاسخ: بله این درست است. سابقا استاهای بزرگی وجود داشتند، ولی تعداد آنها هم حالا در میان ما کم شده است. در میان ما استایی بنام گلدی آقا وجود داشت که کمانچه می ساخت و او هم ساختن کمانچه را از پورلی آقا یاد گرفته بود. بعدها گلدی آقا ساختن دوتار را هم از پورلی آقا یاد گرفت. پس از درگذشت پورلی آقا، گلدی آقا تنها استای معروفی بود که باقی ماند. بعد ما استای معروف کنونی بایرام را پیش گلدی آقا برده و از او خواهش کردیم که ساختن کمانچه و دوتار را به او یاد دهد و بدین ترتیب، بایرام ساختن این آلات موسیقی را فرا گرفته و لقب شا اوستا گرفت.
من روزی به غاریاغدی آلی و صاپار قلی ایشان گفتم که بیائید ما هم ساختن دوتار را یاد بگیریم، اگر اوستای خوبی هم نشدیم، ولی حداقل میتوانیم آنرا به فرزندانمان یاد بدهیم. بدین ترتیب ما سه کمانچه نواز ساختن دوتار را یاد گرفتیم، آندو حتی ساختن کمانچه را هم یاد گرفتند. در حال حاضر فرزندان آنها به کار ساختن دوتار و کمانچه مشغول هستند. پسر منهم آبلی، در حال حاضر به ساختن دوتار مشغول است و بقدری مهارت یافته است که همپای بایرام اوستا است.
همانطور که در بالا اشاره نمودیم، آتا آقا حاوی اطلاعات فراوانی در باره موسیقی ترکمن است. ما فعلا به صحبتهای امروز بسنده کرده و برای آتا آقا سلامتی، و در خلق ترانه ها و آهنگهای جدید و ساختن دوتار، موفقیتهای هر چه بیشتر آرزو می کنیم.

منبع: تورکمن مدنیتی ژورنالی 19

تأچ مأمد سوخانقلی پیشکسوتی از دیار گؤک دپه

2010-02-02T02:25:00.000+03:30

ترجمه: احمد مرادی

تأچ مأمد سوخانقلی در سال 1864 در روستای یانقال بخش گؤک دپه در یک خانواده دهقانی متولد شد. او از سن هفت سالگی نواختن دوتار را فرا گرفته و نخستین معلم او، دوتار زن معروف ترکمن، استاد گولگلدی بود.
تأچ مأمد سوخانقلی که بر نواختن دوتار بخوبی تسلط یافته بود، بتدریج با موسیقی آواز و گنجینه آلات موسیقی خلقی ترکمن آشنا میگردد. تلاش متداوم او برای فراگیری بیشتر موسیقی ترکمن، بزودی او را در ردیف موسیقیدانان مشهوری همچون کل باغشی و چوودور باغشی قرار میدهد. او سالها تحت رهبری آنها به نواختن دوتار پرداخته و در نهایت به استادی دوتار ارتقاء می یابد. او در سالهای 20، بعنوان یک موسیقیدان ترکمن مقبولیت یافته و به همراه کل باغشی به اجرای موسیقی می پردازد.
در سال 1932، نخستین اثر هنری او تحت عنوان « آزاتلئق » خلق میگردد. در سالهای بعد، آهنگهای بسیاری از سوی او ساخته شدند که مورد استقبال وسیع توده مردم قرار گرفتند. این ایام مصادف با دوران فعالیتهای آموزشی اوست، که از میان شاگردان او میتوان به موسیقیدانان نامداری همچون مئللی تأچ مراد، پورلی ساری، ساخی جبار، گیچگلدی آمان، کیچی گلدی مراد و دیگران اشاره نمود.
در سال 1928، کمیته رادیو ترکمن عشق آباد افتتاح گردیده و بلافاصله آنسامبل سازهای خلقی ترکمن شکل میگیرد. در این آنسامبل، بهمراه دیگرموسیقیدانان ترکمن از تأچ مأمد نیز برای کار در آنجا دعوت بعمل میاید. کار کردن برای او با این مجموعه، هم مفید و هم ثمر بخش بود. تأچ مأمد سوخانقلی با حدود ده سال کار در رادیو، یکی از مبلغان فعال اجرای شکل نوینی از موسیقی آنسامبل در میان ترکمنها بشمار می آید.
اجرای منظم کنسرتها در رادیو، از موسیقیدانان آنسامبل جدید بازدهی کاملی را طلبیده و در عین حال، این امر انگیزه خوبی بود برای آنان که به خلق آهنگها و ترانه های جدید پرداخته و همچنین مهارت نوازندگی خود را ارتقاء دهند. کارهای اجرایی فعال تأچ مأمد سوخانقلی بتدریج با خلاقیتها توأم گردید. او که بخوبی بر نواختن سازهای خلقی میراث مانده از بهترین نوازندگان و استادان موسیقی ترکمن تسلط یافته بود، بتدریج به ساختن آهنگها و ترانه های جدیدی مبادرت ورزید که از ارزش والایی برخوردار هستند. از میان آنها میتوان به « باغ ایچینده» ، « لنین حاقئندا آیدئم » ، و « تورکمنستان » اشاره نمود. او همچنین برخی آهنگهای آنسامبل دوتاریست ها از جمله « گؤک دپه » ، « آیرئلئق » ، « داغ آرمان » ، « ساریا » ، « غیز دوردی» و برخی دیگر را مورد بازسازی قرار داد.
در سال 1938 که فیلارمونی دولتی ترکمنستان ایجاد گردید، از او هم برای کار در فیلارمونی دعوت بعمل آمد که تا پایان زندگیش وی در آنجا مشغول بود. فعالیتهای تأچ مأمد سوخانقلی، دوتاریست نابغه و در عین حال آهنگساز، حلقه مهمی در تاریخ فرهنگ موسیقی ترکمن بشمار می آید. او دستاوردهای چندین قرن فرهنگ باغشی های ترکمن را با موسیقی خلقی معاصر پیوند داد. تأچ مأمد سوخانقلی از سال 1940 عضو اتحاد آهنگسازان بود. او بطرز درد آوری در سال 1942 درگذشت.

در گیری عاشورا ـ تهران

2009-12-27T22:14:00.005+03:30

در گیری عاشورا ـ تهران

2009-12-27T22:06:00.000+03:30

مرگ بر دیکتاتور

2009-12-27T21:54:00.002+03:30

Tehran Uni Dec 7 دانشگاه تهران در 16 آذر

2009-12-08T02:26:00.000+03:30

ملیتها، بمثابه نیروی بالقوه دمکراسی و جنبش ضد استبداد

2009-12-01T02:23:00.001+03:30

عشق عمومی

2009-11-08T02:55:00.001+03:30

دیدنی هست

2009-09-06T21:19:00.000+04:30

به خشونت، سانسور و بازداشتهای غیر قانونی بلادرنگ پایان دهید!

2009-06-25T02:33:00.000+04:30

سیل خروشان و حق طلبانه مردم در کوچه خیابان ها ی تهران و شهرستانهای ایران با مقاومت رژیم و نیروهای امنیتی و "لباس شخصی" های آن روبرو شده است. دولت با بازداشت روزنامه نگاران، فعالان مدنی و سیاسی، با ممنوعیت روزنامه ها، فیلتر کردن سایت ها، سرکوب خشن و خونین، نه تنها نتواست مردم را مرعوب سازد بلکه احساسات و شعور اجتماعی مردم را نیز جریحه دار کرده است.
فشاراختناق و سانسور رسانه های ترکمن صحرا را نیز از انتشارهرگونه خبر مربوط به اعتراضات مردم در داخل کشور بازداشته است. در شرایط کنونی وظیفه خود می دانیم که در انتشار اخبار اعتراضات، مشترکا و فعالتر شرکت کنیم. درعین حال اقدامات سرکوبگرانه و جنایت کارانه دولت را که تا کنون به کشته شدن دهها و زخمی گشتن صد ها تن گردیده است، محکوم می کنیم. در دنیای مجازی چشم جهانیان به روی واقعیت های کشورمان گشوده شده وقتل جوانان از جمله قتل جانگداز«ندا» را همگان مشاهده کرده اند.
امروز دنیا نظاره گر اقدامات غیر انسانی دولتمردان ایران است. سانسور و جعل اخبار، سرکوب و قتل خونین مردم ره به جائی نخواهد برد. عقل سلیم و وجدان انسانی، پایان دادن بلادرنگ به خشونت، سانسور و بازداشتهای غیر قانونی و پاسخ به خواسته های مردم را می طلبد.

سایت ایل- گون
سایت تورکمن ایلیم
سایت خبری و فرهنگی ترکمنصحرا
سایت تورکمن صحرا مدیا
وبلاگ بوسغون ـ کانادا
نشریه ی الکترونیکی " کانون فرهنگی وسیاسی خلق ترکمن- واحدآلمان.
نشریه ی الکترونیکی شورای همآهنگی کانون فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن“
سه شنبه، دوم تیرماه ۱۳۸۸
برای افزودن نام سایت و یا وبلاگ خود با یکی از سایت های فوق تماس بگیرید.

حماسه خس و خاشاک ـ آهنگ

2009-06-21T03:02:00.000+04:30

تهران 30 خرداد

2009-06-20T21:33:00.000+04:30

اطلاعیه

2009-06-19T16:43:00.000+04:30

همبستگی فعالین ترکمن با جنبش اعتراضی مردم ایران

آشکار شدن تقلب بزرگ کارگزاران رژیم در انتخابات 22 خرداد، مردم سراسر وطن را به اعتراض برانگیخت. هموطنان ما در اقصی نقاط ایران و در ورای مرزهای کشورمان با شعار "رأی من کجاست" به تظاهرات و راهپیمایی های مسالمت آمیز پرداخته و اقدامات حق طلبانه خود را همچنان ادامه می دهند.
در این میان نیروهای موسوم به لباس شخصی ها، بسیجی ها و دیگر واحد های سرکوبگر رژیم با ریختن خون پاک تعدادی از جوانان میهن در صدد ارعاب و عقب راندن جنبش اعتراضی و مسالمت آمیز مردم برآمده اند.
ما ضمن محکوم نمودن این جنایات با بازماندگان قربانیان ابراز همدردی نموده و همبستگی عمیق خود را با جنبش اعتراضی مردم میهن مان اعلام میداریم. و تا برگزاری انتخابات مجدد، بر تداوم متمدنانه و مسالمت امیز آن تأکید داریم.

تعدادی از فعالین سیاسی و مدنی ترکمن های اروپا
جمعی از فعالین سایت ها و وبلاگ نویسان ترکمن در اروپا
19 ژوئن 2009

شلیک به تظاهرات مسالمت‌آمیز

2009-06-18T03:31:00.006+04:30

شلیک به تظاهرات مسالمت‌آمیز

2009-06-18T03:29:00.001+04:30

شلیک به تظاهرات مسالمت‌آمیز

2009-06-18T03:24:00.002+04:30

بالای ساختمان گردان ۱۷ عاشورا، جایی که از آن به سوی راه‌پیمایی مسالمت آمیز معترضین شلیک شد.

تهران ـ 27 خرداد 1388

2009-06-18T03:15:00.001+04:30

کنفرانس مختومقلی در گوتنبرگ

2009-05-26T02:26:00.000+04:30

گورگن

2 خرداد 1388 کتابخانه مرکزی شهر زیبای گوتنبرگ در یک هوای نشاط انگیز بهاری شاهد برگزاری مراسم تجلیل 276 ـ مین سالگرد تولد شاعر ملی ملت ترکمن مختومقلی، با عنوان «کنفرانس مختومقلی» بود. این کنفرانس به همت انجمن فرهنگی ترکمن های گوتنبرگ و حومه و با یاری اداره ABF این شهر، ساعت یازده صبح کار خود را آغاز نمود. مجریان برنامه خانم المای به زبان سوئدی و آقای جمشید به زبان ترکمنی بوده و به حاضرین خوش آمد گفته و به توضیح برنامه کنفرانس پرداختند.
کنفرانس با نواختن آهنگ «آیرئلئق» توسط منصور صبوحی نوازنده دوتار پر آوازه ترکمن صحرا و از مهمانان اصلی این کنفرانس به طور رسمی آغاز گردید .خانم هلنا از اعضای هیأت ریئسه ABF ، عضو شورای شهر گوتنبرگ و از فعالین سوسیال دمکرات به پشت میکروفن رفت و کنفرانس مختومقلی و همایش های مشابه را اقداماتی در جهت غنی تر کردن فرهنگ گوتنبرگ و سوئدی ها ارزیابی نمود.سپس آقای دکتر یوسف آزمون به زبان انگلیسی به سخنرانی پرداخت. وی در سخنان خود به زندگی مختومقلی اشاره کرده و به نقش مختومقلی در فرارویی زبان ادبی ترکمنی از ترکی جغتایی به ترکمنی امروزه پرداخت. آقای آزمون همچنین به طور فشرده مضامین برخی از اشعار مختومقلی را بررسی نمود. ایشان در بخش دیگری از سخنان خود «صوفی» بودن او را مورد تحلیل قرار داده و در پایان شعری از مختومقلی را به زبان انگلیسی برای حضار دکلمه نمود.
آقای آق ولساپار سخنران بعدی کنفرانس بود که مطالبی در باره مختومقلی به زبان سوئدی ایراد نمود. وی در صحبت های خود از جمله به طور مختصر به مقایسه «مختومقلی» با «شل گرئن» شاعر سوئدی هم دوره مختومقلی پرداخته و ظلم ستیزی و عدالت جویی را وجوه مشترک این دو شاعر ارزیابی نمود. بعد از این سخنرانی گروه زنان ترکمن رقص نمایشی «کوشت دپدی» را اجرا نمودند که با استقبال پر شور حاضرین روبرو گردید.
سخنران بعدی کنفرانس آقای رضا طالبی عضو هیأت رئیسه ABF بود، که به زبان فارسی به صحبت پرداخت و نظرات خود را در مورد چند فرهنگی بیان نمود. آقای طالبی در صحبت هایش اظهار نمود که او با اشعار مختومقلی به تازگی آشنا شده، ولی تأثیر ان آشنایی به گونه ای بوده است که وی شعری به نام «فراق یار» را در مورد مختومقلی سروده که برای حاضرین قرائت نمود.

سخنران بعدی آقای عید محمد اونق شاعر سرشناس ترکمن صحرا بود. صحبت های وی عمدتا از نقش و تأثیر مختومقلی در هویت یابی ترکمن ها و تلاش او در بوجود آوردن دولت ترکمنی در آن زمان عبارت بود.

در پی این سخنرانی، آقای شاپور شعر«فراغینگ قاشیندا» از کریم قربان نفس را برای حاضرین دکلمه نمود.
برای این کنفرانس تعدادی مقاله نیز از سوی محققین و پژوهشگران ارسال شده بود که توسط آقای ایوب گرکزی به حضار معرفی گردید. کنفرانس مختومقلی با پرسش و پاسخ ما بین سخنرانان و شرکت کنندگان به پایان رسید. شایان ذکر است که در لابلای سخنرانی ها آقای منصور صبوحی با نواختن آهنگ های دلنشین ترکمنی با دوتار خود رونق بیشتری به کنفرانس بخشید..در فاصله تنفس برنامه ها، شرکت کنندگان در کنفرانس به چای و قهوه همراه با «بورگ» و «پیشمه» دعوت شدند.
در حاشیه کنفرانس حضور یک سگ از نژاد «آلبای» ترکمن با صاحبش جالب توجه بود .

«يدي گنجينگ بيري»

2009-05-13T02:21:00.000+04:30

تورکمن قوشغی سینیگ پارلئق یلدیزی، «تورکمن دیلینگ سایراق دیلی»، تورکمن نگ آغیز بیرلیک آوازنی یانغلادن و اونوینگ مللی دویغی سنی اوییاندیران بییک شاهیر ماغتئم قلی پئراغی حاقدا، تورکمن صحرا مدیا صحیفه سی، ستار سوقی «ساوچی»، تورکمن صحرانگ آد قازانان شاهیری بیلن آشاق ـ داکی گپله شیکی گچردی.

کلیپ جدید حقوق بشر به زبان فارسی

2009-04-24T21:50:00.000+04:30

درخواست اعدام بس کودکان

2009-04-21T03:30:00.000+04:30

هر جامعه‌ای حق دارد که برای صیانت از حقوق شهروندان در مقابل بزهکاران واکنشی درخور از خود نشان دهد. این واکنش، تابع نظم خاصی به نام قانون است و قانون باید برآیندی از خرد جمعی جامعه باشد. از دیرباز در جوامع مختلف بشری، این امر بتدریج پذیرفته شد که صرفاً اشخاصی باید کیفر اعمال خویش را ببینند که از نظر رشد لازم و کافی قوای فکری، توانایی پیش بینی نتایج کار خود را داشته باشند و به همین دلیل مجانین و اشخاصی که به بلوغ فکری نرسیده‌اند را شایسته کیفر نمی‌دانند. از این رو بسیاری از کشورهای جهان با امضای پیمان نامه‌های جهانی، خود را ملزم به رعایت حفظ حق حیات برای کودکان زیر ۱۸ سال کرده‌اند. این کشورها تضمین کرده‌اند که افرادی که در زیر ۱۸ سالگی مرتکب جرم می‌شوند، حکم اعدام دریافت نکنند. آمار نشان از این دارد که از سال ۱۳۸۶ خورشیدی (۲۰۰۵ میلادی) تنها پنج کشور در جهان، اعدام کننده نوجوانان هستند. این نوجوانان یا در کودکی و نوجوانی مجازات مرگ دریافت کرده و این حکم برایشان در همان نوجوانی اجرا شده است و یا در انتظار مرگ تا رسیدن به ۱۸ سالگی نشسته‌اند و پس از آن حکم اعدام برایشان اجرا شده است. متاسفانه در یک دهه گذشته کشور ما، ایران، در صدور و اجرای حکم اعدام (مجازات مرگ ، به هر اسمی که خوانده شود) برای کودکان زیر ۱۸ سال جزء کشورهای پیشرو بوده است. کانون مدافعان حقوق بشر، با باور به این که در دنیای امروز تعیین مجازات مرگ برای کودکان زیر ۱۸ سال، علاوه بر ظلم به کودکان این مرز و بوم ، چهره‌ای خشن و غیر انسانی در افکار عمومی دنیا از ایران به نمایش می‌گذارد، اقدام به فراخوانی تحت عنوان « اعدام بس کودکان» کرده است. لازم به ذکر است که دولت ایران متعهد به اجرای مفاد دو میثاق بین المللی (حقوق مدنی- سیاسی و حقوق فرهنگی- اجتماعی و اقتصادی) و همچنین کنوانسیون بین المللی حمایت از حقوق کودکان است که در هر سه آنها بر حذف مجازات مرگ برای کودکان زیر ۱۸ سال تاکید شده است. کانون مدافعان حقوق بشر براین باور است که اعدام کودکان، به عنوان یک مساله اجتماعی، نه فقط نیازمند آگاه سازی حقوقی برای تغییر قوانین و داشتن قوانینی پیش گیری کننده، حامی و صریح درباره حقوق کودکان است، بلکه نیازمند فعالیت‌های فرهنگی و مدنی و اجتماعی برای آگاهی دادن به مردم درباره تأثیرات منفی انتقام جویی و مقابله به مثل و ترویج و تثبیت خشونت است؛ و در آموزه‌های دینی ما نیز بر عفو و بخشودگی، تاکید فراوانی شده است. ما براین باوریم که برای مقابله با جرایم باید به ریشه و علل آنها پرداخت و اساسی ترین راه‌ها را برای اصلاح جامعه انتخاب کرد. کانون مدافعان حقوق بشر از مدیران قضایی و اجرایی کشور و همچنین از قانونگزاران درخواست می‌کند که در صیانت حیات کودکان و حذف مجازات مرگ برای آنها اقدام فوری روا دارند. از این رو:الف – از قانونگزاران می‌خواهیم که در نخستین فرصت حقوقی مجلس نسبت به تصویب یک قانون حمایتگر و منطبق بر موازین جهانی حقوق بشر اقدام کنند تا کودکان و نوجوانانی که در زیر ۱۸ سالگی دچار ناهنجاری‌های رفتاری می‌شوند، محکوم به مجازات مرگ نشوند. ب- از نمایندگان مردم مصرانه می‌خواهیم که سن مسوولیت کیفری را به ۱۸ سال ارتقاء داده و آن را از بلوغ شرعی که در واقع سن تکالیف عبادی است، متمایز کنند. این مهم، از آنرو بسزاست که هم با پیمان نامه‌های جهانی که ایران به آن تعهد دارد، سازگار است و هم مانع دوگانه و تفاسیر متعدد از قوانین داخلی و بین المللی خواهد شد. همچنین الف- از دولت و مدیران اجرایی کشور که تأمین امنیت و سلامت روانی جامعه بر عهده آنهاست و ضامن اجرای پیمان نامه‌های بین المللی کشور نیز هستند، می‌خواهیم که نسبت به تعهداتی که مسوولیت حفظ جان و تضمین حق حیات فرزندان جامعه را به آنها سپرده است، پی گیر باشند و در حمایت از حق حیات کودکانی که اکنون حکم مجازات مرگ دریافت می‌کنند، بکوشند و از هیچ کوششی دراین راه دریغ نورزند.ب- رفتارهای خشن کودکان و نوجوانان که گاه منجر به وقوع قتل و در نتیجه صدور حکم قصاص برای ایشان می‌شود، ریشه در بسیاری از مسائل فرهنگی و تربیتی دارد. از این رو از مسوولان سیاستگذاری کشور انتظار می‌رود که برای مرگ ستیزی، آموزش حقوق بشر و ...... را وارد نهادهای فرهنگ ساز (بویژه نظام آموزش و پرورش و رسانه‌های کشور) کنند.و بالاخره از مدیران قضایی کشور که تهیه و تدوین پیش نویس لایحه دادرسی کودکان با ایشان است، می‌خواهیم که : الف- در پیشنویس لایحه دادرسی کودکان، سن مسوولیت کیفری کودکان را با صراحت و شجاعت ۱۸ سال تعیین کرده و مانند بسیاری از کشورهای پیشرفته اسلامی، هر گونه مجازات مرگ برای کودکان زیر ۱۸ سال را حذف کنند.ب- بر روند دادرسی کودکان (از تعیین دادگاه صالح گرفته تا داشتن حق وکیل و امکان ارتباط با خانواده) نظارت جدی روا دارند تا همه گونه امکان برای اصلاح و تربیت کودکان دچار ناهنجاری‌های رفتاری، با حفظ حقوق آنها فراهم شود.این فراخوان که توسط کانون مدافعان حقوق بشر تهیه شده، به مقام‌های کشور ایران ارسال شده و انتشار همگانی نیز می‌یابد. بنابراین از تمام صاحب نظران فقهی و حقوقی و فعالان اجتماعی و فرهنگی می‌خواهیم تا ما را در فراخوان «اعدام بس کودکان» یاری کنند.

کانون مدافعان حقوق بشر۳۱ /۱/۱۳۸۸

بیانیه گروه های جنبش زنان در ایران در حمایت از زنان افغانستان در برابر قانون خانواده جدید

2009-04-12T23:24:00.001+04:30

خواهران رنجدیده افغانستانی
ما فعالان جنبش زنان در ایران همواره سعی کرده ایم فعالیت ها، دستاوردها و شکست های زنان در کشورهای منطقه را مسئولانه و به دقت دنبال کنیم، زیرا معتقدیم که هر دستاورد یا شکستی که زنان به ویژه در کشورهای منطقه با آن مواجه می شوند، می تواند بر جامعه زنان ایرانی نیز تاثیر گذار باشد. ما به تجربه دریافته ایم که با بهره گیری از تجارب یکدیگر بهتر می توانیم حرکت های خود را برای کسب حقوق برابر، به پیش بریم. از این رو هنگامی که آگاه شدیم قانون جدیدی با عنوان «قانون خانواده» به تازگی در افغانستان تصویب شده است، بر آن شدیم تا در اعتراض شما نسبت به این قانون ضد زن، همگام شویم. در این قانون، زنان و به ویژه زنان شیعه افغانستان به شدت محدود می شوند. این قانون نزدیک به ۲۰ درصد شهروندان افغانستان را شامل می شود و اختیارات مرد را در خانواده افزایش و حقوق انسانی زنان را به شدت کاهش دهد. ماده ۱۳۳ این قانون به مرد این حق را می‌دهد که از اشتغال همسرش جلوگیری کند و در ماده دیگر، زن مجاز نیست بدون اجازه‌ی همسرش خانه را ترک کند مگر اینکه نیاز مبرم به درمان داشته باشد. سن ازدواج نیز برای دختران شیعه مذهب از ۱۸ سال به ۱۶ سال کاهش یافته است. در این قانون "تجاوز زناشویی" که با حقوق بشر و نیز کنوانسیون رفع تبعیض از زنان در تضاد آشکار است قانونی اعلام شده و راهی برای سرکوب هرچه بیشتر زنان افغان باز کرده است. رئیس جمهور افغانستان ، جامد کرزای، می گوید "از این ماده برداشت نادرست صورت گرفته است"، سوال ما این است که چه برداشت دیگری جز بردگی جنسی از این قانون می توان داشت؟ آیا جز این است که انسانیت و کرامت زنان فراموش شده و کارکرد جنسی و خدمت رسانی به مرد چایگزین آن شده است؟ متاسفانه اکثر این موارد تبعیض آمیزی که در قانون خانواده جدید افغانستان برای زنان شیعه در نظر گرفته شده، در قوانین خانواده ایران نیز کم و بیش وجود دارد، اما خوشبختانه و به مدد جنبش برابری خواهانه صدساله زنان ایران، این قوانین تبعیض آمیز از سوی بخش بزرگی از جامعه زنان ایران با چالش های جدی روبرو شده است. اگر شما نیز فعالیت های زنان ایران را دنبال کرده باشید می دانید که سال گذشته در ایران نیز لایحه ای با عنوان قانون حمایت از خانواده در مجلس ایران در آستانه تصویب قرار گرفته بود که حقوق زنان ایرانی را با تهدید جدی مواجه می کرد .فعالان جنبش زنان و مدافعان حقوق برابر در ایران از هر گروه و دسته، و با هر ایدئولوژی و مرام و از هر قوم و مذهب و جنسیتی با همبستگی خود، سرانجام توانستند در برابر تصویب این قانون ناقض حقوق زنان بایستند و بررسی آن را در مجلس شورای اسلامی متوقف کنند. گرچه خروج این لایحه از مجلس یک پیروزی مهم برای جنبش زنان ایران محسوب می شود اما به معنای لغو همه قوانین تبعیض آمیز علیه زنان در ایران نیست.
ما باید آگاه باشیم که تصویب اینگونه قوانین، علاوه بر اثر منفی بر افزایش خشونت علیه زنان در جامعه غیر شیعه افغانستان ، زمینه ساز این می شود که اگر امروز اینگونه قوانین برای زنان شیعه وضع می شود روزی دیگر برای زنان سنی و مذاهب دیگر قوانینی به همین اندازه مردسالار و زن ستیز به تصویب خواهد رسید. ما خوشحالیم که شما زنان افغان از شیعه و سنی در این مورد متحد شده اید تا ریشه را بخشکانید.
بی شک مبارزه بی وقفه و شجاعانه شما علیه این قوانین تبعیض آمیز می تواند یاری دهنده ما نیز باشد، همانطور که ما امروز بر آن شدیم که با حمایت از فعالیت شما به پاخیزیم و نگرانی خود را از تصویب این قانون تبعیض آمیز جدید در افغانستان اعلام کنیم.
ما ضمن استقبال از دستور رییس جمهوری افغانستان برای بازنگری در قانون احوال شخصیه اهل تشیع امیدواریم این قانون به گونه ای اصلاح شود که برابری، عدم تبعیض، عدالت و کرامت انسانی مبنای کلیه روابط انسانی در خانواده های افغانستانی از جمله در میان اقلیت های قومی و مذهبی قرار گیرد.

کانون زنان ایرانی

میدان زنان مدرسه فمینیستی

کمیسیون زنان دفتر تحکیم وحدت

کمیته زنان سازمان دانش آموختگان ادوار تحکیم وحدت

کمیته گزارشگران حقوق بشر

انجمن تلاشگران سلامت

(انجمن فراسو(تبریز

فشارهای وزارت اطلاعات و صداقت رئیس زندان اوین علیه زندانیان سیاسی بند350

2009-04-10T02:47:00.000+04:30

احمد مرادی: پرسشی از گردانندگان سایت فارسی رادیو بی بی سی

2009-04-09T02:54:00.000+04:30

آزادی خدیجه مقدم با وثیقه 20 میلیون تومانی

2009-04-09T02:52:00.001+04:30

از دیدار نوروزی جرم نسازید، خدیجه مقدم و محبوبه کرمی را آزاد کنید

2009-04-07T16:06:00.000+04:30

یک زندانی در زندان اصفهان در آستانه اعدام قرار دارد

2009-04-04T02:58:00.000+04:30

اخیرا خانواده آقای باقریان برای پیگیری حقوقی پرونده فرزنشان به اجرای احکام دادگاه مراجعه می کنند در آنجا به آنها گفته می شود که تاریخ اجرای حکم اعدام فرزندشان 30 فروردین ماه تعیین شده است.همچنین به این خانواده او گفته شده است که اگر هم شاکی خصوصی وی رضایت دهد تاثیری در عدم اجرای حکم اعدام وی نخواهد داشت. این در حالی است که او مرتکب قتل نشده است.
زندانی حمید باقریان دی ماه 1382 دستگیر شد و به بازداشتگاه اداره آگاهی شاهین شهر منتقل گردید.مامورین آگاهی برای گرفتن اعترافات مد نظر خود او را به مدت 10 روز تحت شکنجه های جسمی قرار دادند.زمان شکنجه بعد از وقت اداری بود و در زیر زمین اداره آگاهی شاهین شهر صورت می گرفت.شکنجه جسمی علیه این زندانی به حدی بود که بدن او در اثر ضربات کابل کبود شده بود و وضعیت جسمی بسیار حادی داشت .هگامی که او را می خواستند به زندان مرکزی اصفهان تحویل دهند آنها از ترس اینکه او در زندان فوت کند از پذیرش او برای مدتی خوداری می کردند .

منبع: فعالین حقوق بشر و دموکراسی

نامه جمعی از وبلاگ نویسان ایرانی به آیت الله خامنه ای در مورد مرگ امیدرضا میرصیافی

2009-04-02T21:49:00.002+04:30

جان زندانی سیاسی منصور رادپور در معرض خطر جدی قرار دارد

2009-04-02T21:45:00.001+04:30

زندانی سیاسی منصور رادپور از اوایل دی ماه 1387 به سلولهای انفرادی بند 8 که معروف به بند سپاه و در کنترل بازجویان وزارت اطلاعات است منتقل گردید.او از زمان انتقال به سلولهای انفرادی تحت وحشیانه ترین شکنجه های جسمی و روحی بازجویان وزارت اطلاعات قرار گرفت.یکی از بازجویان وزارت اطلاعات که با نام مستعار حاجی است ، خطاب به آقای رادپور می گوید:از اینجا سالم بیرون نخواهی رفت یا به درک واصل می شی و یا دیوانه خواهی شد ،تا آن موقع اینجا خواهی ماند.
شکنجه های جسمی و روحی وحشیانه و غیر انسانی که در طی 3 ماه گذشته علیه این زندانی سیاسی بکار برده شده به قرار زیر می باشد : با دست بند و پابند برای مدت طولانی در سلول انفرادی به حال خود رها کردند ، دست بند و پابند و چشم بند به او زدن و توسط چند نفر از بازجویان او را آماج باطومهای خود قراردادند، در طی 24 ساعت فقط 2 بار حق استفاده از دستشوئی را دارد ،پایین آوردن جیره غذایی تا حد زیادی و قرار دادن او در معرض گرسنگی مفرط ، نداشتن حق استحمام برای مدتهای طولانی/ در اختیار او قرار ندادن وسائل شخصی بخصوص لباسهایش، ولباسهای که بر تن دارد در اثر شکنجه پاره ومندرس می باشدو به این حالت نگه داشتن او / بازجوئیها و شکنجه های جسمی در ساعات شب صورت می گیرد،ممنوع الملاقات کردن و قطع هرگونه ارتباط با خانواده اش و موارد متعدد دیگر شکنجه که علیه این زندانی تا به حال بکار برده شده.
زندانی سیاسی منصور رادپور در شرایط بسیار بد جسمی قرار دارد و تا به حال به دلیل شکنجه های وحشیانه و به وخامت گراییدن وضعیت جسمی اش بارها به بهداری زندان منتقل شده است.دلایل ممانعت بازجویان وزارت اطلاعات از ملاقت با خانواده اش وجود آثار شکنجه بر بدن این زندانی و شرایط بسیاربد جسمی او است وهمچنین جهت ایجاد فشارهای روحی علیه اومی باشد

بگمراد گری: جشن بهار، جشنی است قدیمی و بین المللی

2009-03-24T03:06:00.001+04:30

آتیلا عمادی:آقای رستگار! نمایندگی مردم شهامت و درایت می طلبد

2008-12-27T03:04:00.001+03:30

اورمان: در باره انتخابات ریاست جمهوری

2008-12-16T03:31:00.001+03:30

احمد مرادی:کِچ په له ک ـ سرنوشت حزن انگیز آننا سلطان ککیلوا

2008-12-03T02:10:00.000+03:30

مارال: قتلهای ناموسی باید متوقف شوند

2008-11-26T02:08:00.001+03:30

اناگلدی گلشن: نامگذاری فرزندان حق طبیعی والدین است

2008-11-26T02:06:00.001+03:30

مروری بر سایت های تورکمن صحرا در هفته ای که گذشت

2008-11-17T02:05:00.000+03:30

چرا فدرالیسم

2008-08-15T02:08:00.000+04:30

کاوه آهنگری
یکی از موضوعات دامنه‌دار و بحث‌برانگیز میان اپوزیسیون ایرانی (با طیفهای گوناوگون) و تعدادی از افراد که خود را بعنوان طیف مستقل معرفی کرده‌اند، بحث نوع و چگونگی نظام سیاسی ایران بعداز فروپاشی رژیم جمهوری اسلامی ایران است. به گمان من در این میان چهار طیف فکری وجود دارد که در زیر به هر یک از آنان خواهم پرداخت: 1. استقلال‌طلبان: عده‌ای از احزاب از همین الان و چندی پیش به صراحت موضع خود نسبت به آینده‌ ایران را اعلام و خواهان جدایی و تشکیل کشور مستقل در منطقه‌ی زبانی و فرهنگی خود هستند. این احزاب از خسرانها و زیانهای مادی و معنوی و فرهنگی‌ای که به جهت زیستن در ایران از سوی حاکمیت مرکزی متحمل گشته‌اند میگویند و آنرا را دلیل برداشتن علم استقلال عنوان مینمایند و هنگامیکه از ایران نامی برده‌ میشود از ''حاشا و کلا'' گویانند. 2. تمامیت‌طلبان: شاخه‌ی دیگری از درخت احزاب ایرانی را شامل میشود که با نگاهی تک ساحتی و تمامیتخواهانه سعی بر نگهداشتن یکپارچگی ایران دارند. دلمشغولی اصلی آنان تجزیه ایران و موش شدن این گربه باقی مانده از جسد شیر پیشین است. اینان در ساحت فکری خود بیشتر به گذشته ارجاع نموده و شخص کوروش نقطه‌ی شروع آنان است. تا روژهای واپسین زمامداری آخرین کوروش (محمد رضا پهلوی) هیچ گونه اعتقادی به حقوق ملل داخل ایران و سیستم نامتمرکز نداشتند. اینان بیشتر از وابستگان درباری خانواده‌ی پهلوی هستند و از معتقدان به پادشاهی مدرن محسوب میشوند. وجود ملل دیگر را انکار و دایم از قوم سخن میرانند. جدیدا به ترفند دیگری پناه برده و غیر از انکار و نادیده‌گرفتن ملل دیگر داخل ایران میگویند که نه زبان فارسی و نه فارسی (ملت) هم در ایران وجود دارد و این زبان ایرانی و ملت ایران. در جلسه‌ای بعنوان پاسخ به یکی از افراد این طیف فکری که در حال دفاع از این تز نوین بود گفتم؛ پس منبعد اگر کشورهای حاشیه‌ی خلیج گفتند ''خلیج عرب'' عصبی نشوید، چون به اعتقاد شما نه زبان فارسی و نه فارسی هم وجود دارد، پس شما هم یا بگویید خلیج ایران یا به خلیج عرب نامیدن آن بسنده کنید. جدیدا یکی از متفکرین این طیف فکری (آقای علیرضا نوریزاده) و از به‌ظاهر مستقلان اینگونه نوشته‌اند: ''تعبیر ملی را نه در بعد اقلیمی و منطقه ای بلکه در گستره ایران یکپارچه ای که در آن همه فرزندانش از حقوق مساوی برخوردارند و اقلیتها علاوه بر داشتن حق خودگردانی (خودمختاری تعبیری مربوط به دوران ماقبل ظهور نایب امام زمان است) به همان اندازه مالک مشاع خانه پدری هستندکه اکثریت، لمس و مشاهده میکنیم ''.(1) خلاصه اینکه اینان ایران را یک اتحاد داوطلبانه از اتنیکهای متفاوت به لحاظ زبانی و دینی نمیدانند بلکه از دید اینان ایران یک قالب یکسره و پولادین است با آرم شیر و خورشید نشان که باید اینگونه بماند، بهر قیمتی که شده حتی با یکی شدن با جمهوری اسلامی ایران. (2) افراد مستقل ولی دارای فکر موازی با پان ایرانیستها نیز در این ردیف جای میگیرند. چونکه جوهر فکری این افراد در راستای تقویت یا تغذیه پان ایرانیستها بکار گرفته میشود. 3. فدرالیستها: گروه سوم از اپوزیسیون ایرانی شامل احزاب و سازمانهایی میشود که معتقد به سیستم نامتمرکز فدرال هستند. نظام فدرال از دید اینان بر اساس جغرافیای زبانی خواهد بود که به نمونه‌هایی چون سویس، بلژیک، کانادا، هندوستان و غیره اشاره مینمایند. بر حسب این طیف فکری فدرالیسم نه‌تنها باعث تجزیه و تشتت آراء در ایران نخواهد شد بلکه برعکس این نوع از تقسیم قدرت باعث شکوفایی و ازدیاد انگیزه برای مشارکت هرچه‌ بیشتر همه‌ی ملل داخل ایران در پیشبردن این سرزمین خواهد بود. اینان نیز به ظلمهای تاریخی، نابرابری و انکار و سرکوبهای انجام گرفته از سوی شاهان و حاکمیت مرکزی اشاره مینمایند. در همین راستا نیز کنگره‌ای را تحت عنوان ''کنگره‌ی ملل ایران فدرال'' با عضویت شانزده حزب و سازمان تشکیل‌داده و سعی در تصویب ایده‌ی فدرالیسم برای ایران را دارند. 4. احزاب و افراد میانه‌: این گروه شامل آن دسته از احزابی میشود که تحت نامهای جمهوری‌خواه، لیبرال، لائیک و ملی مذهبی فعالیت دارند. بعضی از این احزاب و افراد میانه‌رو گاهگداری از باور به وجود دولت نامتمرکز برای آینده ایران صحبت میکنند ولی هنوز بطور رسمی، دقیق و شفاف در خصوص نوع نظام نامتمرکز آتی برای ایران سکوت اختیار کرده‌اند. حتی کسانی در این میان تنفر و بیزاری خود نسبت به دولت متمرکز در ایران را کتمان نمیکنند ولی به مرزهای شفاف فکری هم نزدیک نمی‌شوند. این چهار طیف فکری در ایران و خارج از ایران وجود دارند و نسبت به بزرگی و کوچکی آنان هیچ آمار دقیقی در دست نیست، اما با مطالعاتی جامعه‌شناختانه و با دقت در روانشناسی رفتارهای سیاسی و خواست مردم مناطق مختلف ایران میتوان به فرضیه‌ای دست یافت که برای به تئوری رساندن این فرضیه نیز هنوز راه زیادی در پی است. برای به تئوری رساندن یک فرضیه ملزم به کار و تحقیق میدانی و آماری و یکسری مراتب تحقیقاتی هستیم که در حال حاضر احزاب و مدعیان آتی ایران فاقد این امکانات و فرصت هستند. ولی در حد فرضیه میتوان سخن راند و ادعا نمود. بر همین اساس به گمان من و بر اساس رویدادهای چند ساله اخیر در گوشه‌ وکنار ایران بویژه جغرافیاهای زبانی غیرفارسی مردمان این بخشها به حق و حقوق ملی خود واقف و آگاهند و برای نیل به آن در تلاش خواهند بود. مبارزات، تظاهرات و حرکات چند ساله‌ی اخیر در آذربایجان بعنوان بخش و جمعیت قابل توجهی در ایران نشان از رویش رگه‌ها و جریانهای سیاسی خواهان دولت نامتمرکز و حقوق فرهنگی و اجتماعی خاص آذریهاست. اغلب تمامیتخواهان به وجود تعداد زیاد آذریها در کابینه‌ی دولتهای مرکزی در ادوار گوناگون اشاره‌کرده و این را رد‌یه‌ای بر ادعای بعضی از احزاب آذری عنوان میکنند. ولی به گمان نگارنده اینگونه نیست و فرضیه‌ من بر اینست که وجود یک یا چند آذری زبان در کابینه دولت بعنوان کارگزار و مهره سیاستهای مرکزگرا آنهم با زبان فارسی هیچ دردی را التیام نخواهد داد و خروش مردم آذربایجان در سال 1385 نشان بزرگی بر این ادعاست. آنان که همصدا میگفتند ''هه‌رای هه‌رای من تورکم'' در ایران بودند و همزمان چند وزیر آذری زبان هم در کابینه حضور داشت، ولی مردم تبریز خواهان بودن و زیستن در ایران همچون یک ترک آذری هستند نه یک فارس. دمکراسی در ایران و چرا فدرالیسم باتوجه به بافت اجتماعی ایرانیان و ترکیب گرایشات دینی و مذهبی، سیاسی، فرهنگی، زبانی و حتی آب و هوایی، هیچ سیستم مرکزی متمرکزی توانای اجرای عملی دمکراسی در ایران را نخواهد داشت. بهترین گواه این ادعا تاریخی بلند بالا و مملو از جور و جفاست. هرچند نمیتوان و به گمان نگارنده نباید سیستم ایران زمان قاجار و ماقبل آنرا با دوره سلطنت پهلویها و رژیم کنونی مقایسه نمود، ولی لاقل صد سال گذشته دلیل مستند و گویایی بر عدم توانایی و پاسخگویی نظامهای توتالیتر و تمامیتخواه برای گونه‌گونی فلات ایران بوده و هست. دلیل اینکه نمیتوان ماقبل پهلویها را با نظام توتالیتر آنان و رژیم کنونی جمهوری اسلامی مقایسه کرد اینست که کم و کیف و نظام زندگی مردمان فلات ایران به‌شیوه‌ای بود که شاه به ندرت به یاد ایالات و گوشه‌ و کنار قلمرو پادشاهی اش می‌افتاد. برای نمونه کردستان بصورت امیرنشین اداره میشد و مهمترین حلقه‌ی ارتباطی امیر نشین اردلان در کردستان با حکومت مرکزی باج و خراج سالیانه بوده و بس. ولی با روی کارآمدن رضاخان و تلاش وی در جهت بنیان نهادن دولت- ملت ایران و یا به زبانی ساده‌تر بنیان نهادن ایران نوین، همان قالب پولادین، با اقتباس از مصطفی کمال در ترکیه و مشرب فکری بیگانگان، مشکلات و مصیبتهای کرد، آذری، عرب، ترکمن، بلوچ و غیره در ایران شروع و در دوره‌ی سلطنت پسرش محمد رضا پهلوی شدت گرفته و لهیب این آتش فکری در حال حاضر در دست رژیم توتالیتر آخوندی هست. با نگاهی اجمالی به رژیمهای صد ساله‌ی اخیر، وابستگی حاکمان به بیگانه‌گان (چه سیاسی همچون پهلویها و چه غیر سیاسی همچون جمهوری اسلامی) عامل اصلی و پر رنگی در ایجاد فاصله میان مردم، اتنیکها و درخواستهایشان با دولت مرکزی بوده و هست. تمامیتخواهان اغلب از یکپارچگی ایران میگویند و در چند سال اخیر به یکی از دلمشغولیهای اساسی این طیف تبدیل گشته‌ است، ولی از ارائه هر گونه راهکار و مکانیزم برای نگهداشت این یکپارچگی خودداری کرده و اساسا فاقد هرگونه پلان و طرح جامع و کاملی برای عدم تجزیه ایران هستند غیراز وجود ارتشی مجهز و اگر هم بشود شاهنشاهی برای یکپارچگی ایران. به عقیده‌ی نگارنده تعریف دمکراسی در کشور متکثری بلحاظ فرهنگی چون ایران با کشوری چون آلمان (با اینکه فدرال است) متفاوت و دمکراسی ایرانی بیشتر شبیه و موازی با دمکراسی کشورهایی چون هند، بلژیک، سویس و کانادا خواهد بود. یکی دیگر از اشتباهات تمامیتخواهان عدم توجه به تطبیق دمکراسی ایرانی با متن و بطن جغرافیای متکثر آن است. به این معنا که به عقیده‌ی من فدرالیسم در ایران عین دمکراسی برای ایران است. برای مثال؛ کشور بلژیک با اینکه از 150 سال پیش بعنوان کشور و دولت مستقل وارد حیات سیاسی و جامعه‌ بین‌المللی شده ولی به تحقیق میتوان گفت که این کشور از سال 1978 و بعداز تصویب نظام فدرالی قدم در پروسه‌ی دمکراتیزاسیون خود گذاشته‌ است. به زبانی دیگر تا قبل از 1978 حق و حقوق فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی هلندی و آلمانی زبانهای کشور بلژیک برابر با فرانسوی زبانها نبود. فرانسوی زبان رسمی و اقتدار در این کشور بود. ولی با تصویب فدرالیسم و قبول سیستم متکثر سیاسی، فرهنگی و غیره، کشور بلژیک وارد پراکتیزه کردن دمکراسی میان سه اجتماع هلندی، فرانسوی و آلمانی زبان گردید. به همین خاطر سخن از دمکراسی سردادن بدون مکانیزم عملی و تطبیقی آن برای ایران به '' وعده سر خرمن'' بیشتر میماند. بدین‌سان فدرالیسم درخواستی اکثر احزاب عمده کرد در ایران عین دمکراسی برای ایران است و در واقع دمکراسی بدون فدرالیسم، دمکراسی نیست، و بدون این نوع سیستم نامتمرکز و تقسیم قدرت پیاده‌کردن دمکراسی در ایران بی‌فرجام و ره به توتالیتاریسم خواهد برد. از حقوق شهروندی و سکولاریسم سخن گفتن لازم است ولی کافی نیست. تعریف مرکز گرایانه‌ی حقوق در ایران فرار از واقعیات است و بس. هر انسان ایرانی و غیر ایرانی منصفی اذعان خواهد کرد که نه حقوق شهروندی و نه ملی یک بلوچستانی و تهرانی برابر نبوده و اینجاست که تعریف عملی و تطبیقی دمکراسی در ایران دچار اشکال خواهد شد. سرانجام اینکه عملا کردها، بلوچها، عربها، ترکمنها و لرها ایرانی نبوده‌اند و اگر بلوچستان و کردستان ایران بود، تهران، اصفهان، مشهد، رفسنجان و خیلی جاهای دیگر در وضعیت رفاهی بسیار بهتری قرار نداشتند. به همین دلیل و چند دلیل دیگر و یکی از آنها نبود اعتماد ما بین این مناطق و دولت مرکزی (که به‌حق دولتهای مرکزی هم باعث و بانی ریزش دیوار اعتماد بوده‌اند) بدون قرارداد و مکانیزم شناخته‌ و تعریف‌شده‌ از دمکراسی سخن از ایران یکپارچه راندن زیاد معقول بنظر نمی‌رسد. دوستان و یاران دمکراسی‌خواهی در ایران همیشه ضعیف‌تر از دشمنان و بدخواهان دمکراسی بوده و هستند. به گمان من تا زمانی که یاران دمکراسی عملی و منطقی برای ایران با تمام توان و بر اساس یک مکانیزم کاری و همکاری فکری و عملی گرد هم نیایند نه یارای برپایی دمکراسی در ایران را خواهند داشت و نه توان پاسداری و نگهداری از آنرا. کلام آخر اینکه طرح فدرالیسم در حال حاضر قوی‌ترین عامل یکپارچگی ایران، شکوفایی و به‌گردش درآوردن پتانسیل نهفته در پیکره‌ی ایران زمین خواهدبود. Kaweahengeri@gmail.com 1) http://www.nourizadeh.com/archives/003923.php#more 2) از نظرات آقای داریوش همایون(حزب مشروطه) و آقای خرازی(همبستگی ملی ایرنیان- هما)

منبع:اخبار روز

پديده فاحشه هاي شوهر دار

2008-07-31T15:41:00.000+04:30

قبل از هر چيز ، از تمامي خانمها و خانواده هاي نجيب و اصيل ايراني عذرخواهي ميكنم ولي اين واقعيت را نبايد انكار كرد كه در اين سالهاي اخير ، فاجعه اي در بين خانواده هاي ايراني اتفاق افتاده بنام خيانت زنهاي شوهردار. با اينكه اين فساد در تمام دنيا اتفاق ميافتد ولي نه به اندازه ايران و از طرف ديگر بايد گفت : ما ايرانيها كه ادعاي غيرت و رعايت اصول خانوادگي را داريم و مدعي هستيم كه مذهبي و متعصب هستيم ، چرا به اينروز افتاده ايم. حالا بعنوان كسي كه در شلوغترين نقاط اين اجتماع ، اين فساد جانسوز را ميبينم ، بعضي از عوامل ايجاد و پيشرفت اين درد اجتماعي را در موارد زير ميبينم :
۱ـ اولين و بزرگترين عامل اين موضوع ، فقر است. خانواده اي كه مثلا ماهيانه ۴۰۰ هزار تومان درآمد دارد و ماهيانه ۳۰۰ هزار تومان كرايه خانه ميپردازد ، طبيعي است كه نميتواند با ۱۰۰ هزار تومان باقيمانده ، امورات زندگي را بگذراند . لذا خيلي از خانواده ها ، هستند كه به سختي و با نان خالي هم كه شده ، زندگي را سر ميكنند ولي متاسفانه بعضي از خانمها، طاقتشان تمام ميشود و با اولين پيشنهاد ، اسير اين باطلاق ميشوند و تن به اين آلودگي ميدهند.
۲ـ اعتياد خود و همسر ، دليل ديگري براي اين فساد ميتواند باشد. تهيه مواد و خماري ، كه باعث از كار افتادن مغز و چشم بستن به همه تعهدات و شرافتها ميباشد .
۳ـ توجه ديگران و گير دادن بعضي از مردها به اين خانمها. : مثلا : خانم شوهر داري ، با كلي آرايش و بزك و دوزك ، همراه شوهرش يا بدون شوهر ، به خيابان ميرود . طبيعي است كه يك مشت اوباش و رزل از خودش بدتر ، بر حسب نياز يا عادت ، به اين خانم توجه بيش از حد ميكنند مثلا اشاره ميكنند يا متلك مياندازند يا آنقدر جسور هستند كه شماره تلفن ميدهند . و اگر اين مزاحم از شوهر زن خوش پوش تر و خوش تيپ تر باشد كه ديگر هيچ. لذا بالاخره اين زن ، اسير وسوسه هاي شيطاني و كثيف ميشود و ....
۴ـ ارتباط و دوستي زن ، با زنهاي اينكاره. ابتدا خانم محترم ، مدعي ميشود كه فساد دوستم هيچ ربطي به من دارد ولي خبر ندارد كه رفتار و اعمال دوست فاسد ، نا خود آگاه بر روي شخص تاثير ميگذارد و ......
۵ ـ لجبازي با همسر . زن با اين ادعا كه شوهرم به من خيانت كرده است يا اينكه با من بد رفتاري ميكند و نميتواند نيازها و خواسته هاي منرا برطرف كند ، خودش را قانع ميكند كه عمل كثيفش توجيه است.
۶ـ زياده خواهي و تنوع طلبي . متاسفانه از آنجاييكه هيزي فقط مختص مردها نيست ، بعضي از خانمها ، اين مرض را ذاتا دارا هستند و مانند مردهاي اينچنيني كه دوست دارند همه را آزمايش كنند ، تنوع طلب و هوسران هستند و بدون هيچ ايرادي در همسرشان ، تن به اين ذلت ميدهند.
۷ـ مراعات نكردن بعضي از نكات زناشويي از طرف همسرشان. مثلا همسرشان ، نيازهاي آنها را در نظر نميگيرد و فقط بفكر خودش است و كارش كه تمام شد ، (خرش كه از پل گذشت) همسرش را فراموش ميكند . يا اينكه مثلا همراه همسرش ، فيلمهاي پورنو تماشا ميكند و همين امر باعث تخريب فكر زن ميشود . يا اينكه از نظر اخلاقي مانند كتك زدن و ... باعث فرار عاطفي زن از شوهر ميشود.
لذا باز هم اگر توهيني به خانواده هاي پاك ايراني شده است ، معذرت ميخواهم و اگر عزيزاني هستند كه عوامل ديگري به فكرشان رسيده است ، را در نظرات عنوان نمايند تا در متن گنجانده شود. در ضمن يك نكته را نيز نبايد فراموش كرد : خيانت زن به همسر ، فقط به تماس جنسي گفته نميشود چون خيلي از زنهاي شوهر دار هستند كه به گمان اينكه من فقط با پسري دوست هستم و ارتباط جنسي نداريم ، خودشان را قول ميزنند. درصورتي كه ، هر گونه رفتار فاسد گونه ، خيانت بحساب ميايد.
منبع : وبلاگ دردهاي اجتماع

نقش زنان ترکمن برون مرزی در فعالیت های مدنی

2008-07-20T03:17:00.000+04:30

از زبان زنان ترکمن و به قلم زنان ترکمن
(نظرخواهی)

در اواخر سال 1385 وقتی مطلبی در باره زنان ترکمن با عنوان «از رزم و رنج زن ترکمن» نوشتم، این پرسش برایم مطرح شد که زنان ترکمن نقشی فعال در حفظ و استمرار فرهنگ و هویت ملی خود دارند، با وجود این، چرا زنان ترکمن مقیم اروپا و امریکا در عرصه فعالیت های مدنی حضور روشن و شایسته ای ندارند. مدت ها به دنبال پاسخ این پرسش بودم و گاه با خود می گفتم که شاید زنان ترکمن نیز بسان دیگر هم جنسان خود از ملیت های دیگر فعال هستند که من اطلاع ندارم.

به هرحال یافتن پاسخ به پرسش فعال و یا منفعل بودن زنان ترکمن مقیم خارج از کشور و علل و عوامل آن، انگیزه ای شد که با بخشی از زنان ترکمن از چند کشور اروپایی و امریکایی صحبتی داشته باشم و نظرات آن ها را پیرامون همین پرسش جویا شوم. که جمعبندی حاصل نظرات در این جا آورده شده است. در عین حال چند تن از زنان ترکمن نیز نظرات خود را به طور کتبی و مشروح نوشته اند که آن ها نیز در ادامه مطلب می آیند. جا دارد در اینجا مجددا از همه زنانی که به هر شکلی در پیشبرد این طرح شرکت کردند، صمیمانه تشکر کنم.

هدف از طرح این پرسش برانگیختن بحث و تبادل نظر پیرامون نقش زنان ترکمن ساکن اروپا و امریکا است. یکی از مسایلی که من در این گفتگو ها متوجه شدم برداشت های متفاوت از مفهوم "فعالیت مدنی" بود که عموما فعالیت سیاسی از آن مستفاد می شد. حال آن که گستره فعالیت مدنی وسیع بوده و عرصه های گوناگون و متنوعی را دربر میگیرد.
معمول بر آن است که در هر نظرسنجی و گفتگویی، تعداد افرادی که مورد پرسش قرار گرفته اند، ذکر شود. من بنا بر برخی ملاحظات از ذکر تعداد افراد اجتناب کرده و تنها به بیان ارقام درصدی اکتفا می کنم. میزان تحصیلات پاسخ دهندگان حداقل در سطح دیپلم و حداکثر در سطح کارشناسی است. 83 درصد آ نها شاغل بودند. هشت درصد سئوال شوندگان از پاسخ به پرسش ها امتناع کردند.

نخستین پرسش این بود که آیا به نظر شما زنان ترکمن مقیم خارج (از کشور) در رابطه با مسایل و فعالیت های مدنی، فعال هستند؛ منفعل هستند؛ و یا این که اطلاعی ندارید.
پاسخ ها را در جدول زیر مشاهده می کنید.

84 در صد بر این باور بودند که زنان ترکمن ساکن در اروپا و امریکا دچار انفعال هستند. در این رابطه توضیح این نکته ضروری است. منظور ما در اینجا فعالیت زنان ترکمن در رابطه با امور مربوط به مسایل فرهنگی، اجتماعی و ...مدنی جامعه ترکمن هاست. ممکن است این و یا آن بانوی ترکمن در این و یا آن کشور در امور مدنی و اجتماعی مربوط به زندگی خود فعالیت هایی داشته باشد؛ که مورد احترام و قابل تحسین هستند؛ ولی منظور ما اصولا این گونه فعالیت ها نبوده است.

پرسش دوم این بود که اگر به نظر شما زنان ترکمن فعال هستند چند نمونه از این فعالیت ها را ذکر نمایید. متأسفانه 8درصدی که نظر مساعد به این سئوال داشتند نمونه مشخصی ارائه نکردند.
پرسش بعدی در باره عوامل انفعال بود که هشت گزینه در مقابل پاسخ دهنده قرار داشت که او می توانست یک و یا چند و یا حتی همه موارد را به عنوان عوامل انفعال انتخاب نماید. که در جدول زیر چگونگی جواب ها را ملاحظه می کنید

همان گونه که ملاحظه می شود 71 درصد زنان علت عدم فعال بودن را در نداشتن علاقه و 43 درصد آن ها فقدان دانش و اطلاعات لازم را عامل انفعال می دانند. نداشتن وقت کافی، ترس از حکومت و تجارب شکست خورده گذشته از جمله عوامل دیگری هستند که به نظر زنان موجبات عدم شرکت آن ها را در فعالیت های مدنی سبب میشود. 14 در صد زنان بر تأثیر عوامل فرهنگی تأکید داشتند. در رابطه با عوامل فرهنگی به نقش روابط مرد سالارانه و نقش محدود سازنده این روابط تأکید میشد.

92 درصد زنان در پاسخ به این پرسش که آیا به طور کلی زنان بایستی در فعالیت های مدنی شرکت نمایند؟ جواب مثبت دادند و تنها هشت درصد با شرکت زنان در فعالیت های مدنی موافق نبودند. هشت درصد زنان علت مخالفت خود را این گونه توضیح می دادند که عرصه اصلی فعالیت ترکمن صحرا و ایران است و در ان جا زنان در همه عرصه ها شرکت فعال دارند و ما که در خارج هستیم دیگر لازم نیست و حتی نمی توانیم کاری بکنیم. 92 درصد زنان شرکت فعال در زمینه فعالیت های مدنی را از نیازهای ضروری و طبیعی می دانستند.

وقتی سئوال فوق را جنبه مشخص دادم درصد پاسخ های دریافتی تا حدود زیادی میزان متعادل تری به خود گرفت. پرسش این بود که آیا امکان برخورد فعال زنان ترکمن مقیم خارج در فعالیت های مدنی وجود دارد؟ 43 در صد جواب مثبت و 57 در صد جواب منفی دادند. بیش از نصف زنان برون مرزی نسبت به امکان فعال شدن زنان در عرصه فعالیت های مدنی بد بین هستند و تبدیل این امکان به واقعیت را بسیار ضعیف می پندارند.

بیش از 43 درصد از زنان ترکمن که نظر مثبت به فعال شدن زنان برون مرزی داشتند، همگی آن ها آغاز حرکت را از طریق فراهم ساختن زمینه های گفتگو بین خود زنان ترکمن می دیدند. تنها 8 درصد زنان امکان تأثیر گذاری مثبت انجمن های فرهنگی و تشکل های سیاسی ترکمن را در فعال نمودن زنان میسر می دانستند، و 92 در صد مابقی به نقش این تشکل ها چندان خوش بین نبودند. بیش از 16 درصد زنان نیز امکان فعال شدن زنان را از طریق بوجود آوردن انجمن و یا کانون زنان ترکمن محتمل می دانستند.
به چند تن از زنان ترکمن پرسش های مشخصی ارسال شد که از این میان دو تن از زنان به طور نوشتاری نظرات خود را ارسال نمودند که در زیر می آید. یکی از این بانوان ترکمن نیز به دلیل نداشتن وقت و مشغله فراوان نتوانسته است که به پرسش های ما پاسخ گوید. این بانوی محترم در عین حال به چند نکته در رابطه با این "نظر خواهی" اشاره کرده بود که طرح آن ها را خالی از لطف نمی بینم. به نظر وی «پرسش های مطرح شده مهم هستند و پاسخ به آن ها نیز در چند سطر ممکن نیست.» دوم این که از دید او «پرسش ها طوری انتخاب شده اند که جواب آن ها از پیشنتیجه گیری شده اند و این امر موجب کاهش اهمیت و درجه کار می گردد.» و مهمتر از همه این که از نظر ایشان «مسئله زنان ترکمن جدا از امر مردان نیست لذا پرداختن به موضوع انفعال زنان ترکمن بایستی از بررسی چگونگی وضع مردان شروع گردد.» و به نظر وی «مردان ترکمن نیز نتواسته اند طی این مدت خودشان را جمع و جور نمایند بنابراین جا دارد که بررسی موضوع از آن ها آغاز گردد.»

اینک ببینیم که مرجان و "آیتکین" درباره وضع زنان ترکمن چه نظری دارند.

1 ـ نقش زنان در جنبش ملی ـ دمکراتیک ترکمن را چگونه می بینید؟
مرجان: فعالیتها ونقش زنان در امور اجتماعی و سیاسی در طی چند دهه اخیر در تاریخ جنبش ملی – دمکراتیک معاصر مردم ترکمن پدیده نویی بشمار می آید و زنان ترکمن تا چند دهه پیش در امور اجتماعی و سیاسی و فرهنگی حضور نداشته وتا سالهای 50، میزان زنان تحصیل کرده در سطح بسیار نازلی قرارداشت. در این سالها، زنان ترکمن بیشتر به امور خانه داری و بچه داری و قالی بافی و در روستاها در عین حال کمابیش به امور کشاورزی مشغول بودند و ناگفته نماند که زنان ترکمن علیرغم چنین موقعیتی، در ضمن از احترام و جایگاه خاصی در خانواده بعنوان شریک زندگی همسر و مادر فرزندان خود برخوردار بودند.
از سالهای 50 به بعد رفته رفته بر میزان زنان تحصیل کرده و باسواد افزوده شده و این خود امکان آنرا فراهم آورد که زنان بیشتر و بیشتر جذب فعالیتهای اجتماعی و حضور در جامعه گردند. تا انقلاب سال 57 ، وجود خفقان شدید در جامعه از موانع اصلی فعالیتهای سیاسی منجمله زنان بشمار می آید. در عین حال در کنار این عامل، نمیتوان فرهنگ سنتی غالب در میان ترکمنها را که هنوز پذیرش فعالیتهای اجتماعی و سیاسی زنان ترکمن را نداشت نادیده گرفت.

انقلاب بهمن سال 57 این امکان را در عین حال برای زنان تحصیل کرده و باسواد فراهم آورد که دوشادوش مردان جوان به فعالیتهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی روی آورند. پروسه شکسته شدن سنن عقب مانده در رابطه با حضور زنان در فعالیتهای اجتماعی و سیاسی در میان برخی از خانواده های روشنفکر ترکمن آغاز گردیده بود، ولی با همه اینها زنان و دختران ترکمن از آزادی کامل و بی فارغ برای فعالیتهای اجتماعی و سیاسی همچون مردان ترکمن برخوردار نبودند و این کاملا طبیعی بود که جایگزینی این امر با فکر سنتی غالب گذشته نیازمند زمان است. در اوایل انقلاب که هنوز از وجود سازمانهای سیاسی خبری نبود، فعالیت عمده زنان در عرصه های فرهنگی و سیاسی بوده و بیشتر جنبه انفرادی داشت. لازم به ذکر است که مردم ترکمن در ایام رژیم شاه سالیان سال از جنبه های اقتصادی، ملی و فرهنگی تحت فشار و تضییقات قرار داشته و برای آنان آزادی زبان،خط ، موسیقی ترکمنی و بویژه آزادیهای سیاسی و فرهنگی یک تابو بود و انقلاب این فرصت را برای مدت کوتاهی هم که باشد فراهم آورد که یک زن و یک فرد ترکمن بدنبال بنیانگذاری کانون فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن در راه تحقق این آرزوها با انسجام بیشتری حرکت کند. با ایجاد کانون زنان ترکمن، فعالیتهای زنان و دختران ترکمن انسجام بیشتری بخود گرفته و آنان در ایجاد کلاسهای سوادآموزی در شهرها و روستاها، آموزش خط و زبان ترکمنی و در عرصه های هنری مثل احیای لباسهای سنتی در میان دختران جوان و کارهای دستی و شرکت در گروههای موسیقی کرترکمنی و آموزش امور بهداشتی به زنان و ایجاد شرکتهای تعاونی برای قالیبافان، فعال بودند.

با ایجاد کانون زنان ترکمن، فعالیتهای زنان و دختران ترکمن انسجام بیشتری بخود گرفته و آنان در ایجاد کلاسهای سوادآموزی در شهرها و روستاها، آموزش خط و زبان ترکمنی و در عرصه های هنری مثل احیای لباسهای سنتی در میان دختران جوان و کارهای دستی و شرکت در گروههای موسیقی کرترکمنی و آموزش امور بهداشتی به زنان و ایجاد شرکتهای تعاونی برای قالیبافان، فعال بودند.

شرکت زنان و دختران ترکمن در فعالیتهای سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و پیشبرد مبارزات سازمانیافته با حضور در سازمانهای سیاسی سراسری، موردی است که نمونه آن تابحال در تاریخ مبارزاتی ترکمنهای ایران دیده نشده بود. بی تجربگی سازمانهای سیاسی و عدم شناخت آنان از فرهنگ و آداب و رسوم و نادیده گرفتن روحیه ملی گرایی ترکمنها از عوامل مهمی بود که تداوم فعالیتهای ملی- فرهنگی در میان ترکمنها تحت الشعاع افکار ماجراجویانه و بیگانه این سازمانها با روحیات مردم ترکمن قرار گیرد.

شرکت هزاران تن از زنان و دختران ترکمن در راهپیمایی ها و میتینگها و جشنها ودیگر مراسم ملی و فرهنگی، قبل از همه مؤید این مسئله بود که زنان ترکمن بقای خلق خود را در پیوند با حفظ و ارتقای آداب و رسوم و فرهنگ وسنن ملی خود از زبان گرفته تا موسیقی و ادبیات و هنر میدیدند و آنان به این درک رسیده بودند که بخشی از وظیفه حراست از تمدن و فرهنگ غنی هزاران ساله ترکمنها بر دوش مادران و دختران ترکمن است.

هر چند دوران این تجربه برای زنان و دختران ترکمن بسیار کوتاه بود، اما دستاوردها و آموزشهای آن میتواند برای نسل کنونی و آتی الگوی ارزشمندی باشد.

آیتکین: طبیعتا زنان نقش ویژه ای در جنبش ملی ما دارند. به عنوان مثال میتوانم به نقش تاریخی زنان ترکمن در برآمد سیاسی ـ اجتماعی سال های 1357 اشاره نمایم. حضور زنان در این برآمد چشمگیر بود و نقش زنان مبارز ترکمن در آگاهی بخشیدن و متشکل کردن زنان در شهر و روستا برحسته بود. آن ها علیرغم فشارها و محدودیت هایی که از سوی خانواده ها وارد می آمد، جسورانه در فعالیت ها شرکت کردند. امروز زنان ترکمن در خارج ازکشور نقش معین و قابل توجهی ندارند.

2 ـ علل انفعال زنان ترکمن در خارج از کشور نسبت به فعالیت های مدنی ـ سیاسی را در چه عواملی می بینید؟
آیتکین: به نظر من یکی از عوامل انفعال زنان ما در خارج از کشور استرس و فشار بیش از حد زندگی روزمره است. وقتی که این زنان به اروپا آمدند دارای بینش و فکر معینی بودند. درگیر شدن با شرایط جدید و تلاش برای انطباق با این محیط انرژی و توان زیادی از ما گرفت. مخصوصا برای ادامه تحصیلات ما مجبور بودیم دو برابر انرژی و وقت بگذاریم. از طرف دیگر وظیفه امور خانه داری و بچه داری هم عملا وقتی برای ما نمی گذاشت.
با گذشت زمان آدم به مرور انگیزه هایش را نیز اگر از دست ندهد، آن چیزی هم می ماند بسیار کمرنگ و رقیق میشود. اما برخی از مردان توانستند انگیزه برای فعالیتشان را حفظ نمایند، این به برکت فداکاری زنان در امر خانه داری و بچه داری و مسایلی نظیر آن بود. در واقع برای زنان عملا انرژی و وقتی باقی نمی ماند که به فعالیت مدنی و اجتماعی بپردازند.

یکی از دلایل اساسی انفعال را باید در فقدان فرهگ تحمل جستجو کرد. در واقع ما زمانی که درایران بودیم نمی توانستیم نظرات خود را به صراحت بیان کنیم، آزادی بیان در ایران جرم بود. اما در خارج کشور علیرغم دمکراسی در سطح جامعه، در جامعه کوچک ترکمن های خارج کشور نظرات متفاوت و مغایر تحمل نمی شود و در موارد زیاد حتی اختلافات نظری منجر به قطع روابط شده است. نتیجه چنین روندی در خود رفتن و منفعل شدن است.

یکی از دلایل اساسی انفعال را باید در فقدان فرهگ تحمل جستجو کرد. در واقع ما زمانی که درایران بودیم نمی توانستیم نظرات خود را به صراحت بیان کنیم، آزادی بیان در ایران جرم بود. اما در خارج کشور علیرغم دمکراسی در سطح جامعه، در جامعه کوچک ترکمن های خارج کشور نظرات متفاوت و مغایر تحمل نمی شود و در موارد زیاد حتی اختلافات نظری منجر به قطع روابط شده است. نتیجه چنین روندی در خود رفتن و منفعل شدن است.

یکی دیگر از عوامل انفعال به نظر من این است که اکنون بسیاری به ایران می روند، این رفتن و آمدن ها با توجه به خصلت ضددمکراتیک حکومت، در بین نیروها ترس ایجاد کرده و عملا آنها را به بی عملی و انزوا سوق می دهد.

مرجان: بدنبال مهاجرت برخی از خانواده های ترکمن به خارج از کشور که شامل دلایل گوناگونی از فشارهای سیاسی و اقتصادی گرفته تا تضییقات و تحقیرات فرهنگی و مذهبی بوده است ، آغاز یک زندگی نو در جوامعی دیگر با فرهنگ و آداب و رسوم و زبان وساختار سیاسی کاملا متفاوت از ایران، معضل اصلی آنان را عبارت میساخت. فراگیری زبان چه بصورت انفرادی و چه با رفتن به کلاسهای زبان در آغاز اقامت لاجرم نیرو و زمان زیادی را می طلبید. در این بین، بخش عمده زنانی که دارای تحصیلاتی بودند ( در آلمان و سوئد) پس از گذراندن دوره کلاس زبان بسته به توانمندی و علاقمندی خود به ادامه تحصیل و دیدن دوره های کارآموزی و تخصصی پرداخته و پس از خاتمه دوران تحصیلی و کارآموزی در رشته مورد علاقه خود بکار مشغول شدند. از اینرو، سالها تلاش برای یادگیری زبان، گذراندن دوران تحصیل و پس از آن اشتغال به کار و همینطور عمده کارهای خانه و مشارکت در تربیت فرزندان و غیره،عملا زمان و نیروی کمی را برای آنان برای پرداختن به دیگر فعالیتها باقی گذاشت. خوشبختانه تقریبا این بخش از زنان ترکمن تلاش زیادی از خود بخرج داده و کلا میتوان گفت که درتلاشهای خود موفق بودند ، ضمن اینکه ناگفته نماند کهبخش دیگر از زنانیکه قبلا خانه دار بودند ،جهت تأمین و تثبیت زندگی خویش رفته رفته وارد بازار کارشدند که این نکته بسیار مثبتی بشمار می آید. در واقع میتوان گفت که امروز درصد زنانی که صرفا به امور خانه داری می پردازند بسیار ناچیز بوده و شمار زنانی که در محیطهای اجتماعی ( در مقایسه با مردان ) بکار مشغولند بسیار زیاد است. از اینرو، مجموعه کوشش و تلاش زنان ترکمن در طی تمام دوران مهاجرت خود تا به امروز قابل تقدیر و ستایش است و با توجه به نقش فعال زنان ترکمن در امور خانواده، از تأمین بخشی از درآمد خانواده گرفته تا اداره امور زندگی، میتوان گفت که بسیاری از خانواده هایی که امروز وضعیت نسبتا تثبیت شده ای دارند، بدون شک زنان ترکمن نقش غیر قابل انکاری را در آن داشته اند.

بدنبال ارائه تصویری کلی از روندی که زنان ترکمن در خارج از کشور طی نمودند و در رابطه با میزان شرکت زنان در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی و سیاسی باید در مجموع این جمعبندی را ارائه نمود که تعداد بسیار کم فعالین سیاسی زن ( بخش عمده فعالین سیاسی زن ترکمن در ایران باقی ماندند) ، پراکندگی خانواده ها، عدم ارتباط فعال همین نیروی اندک سیاسی با یکدیگر،فقدان کار موضوعی ، مشغولیتهای روزمره کار و زندگی ، کمبود زمان ،خستگی پس از کار،از جمله موارد عمده ای هستند که مانع از امکان حضور فعال زنان ترکمن در فعالیتهای سیاسی و اجتماعی گردیده است. اما در طی چند سال اخیر ما رفته رفته شاهد حضور مادی زنان ترکمن در فعالیتهای عمدتا اجتماعی- فرهنگی و حتی سیاسی هستیم که شرکت برخی از زنان ترکمن در اداره و پیشبرد برخی فعالیتهای انجمن فرهنگی ترکمن شهر کلن تنها یک نمونه آنست.

3 ـ به نظر شما راه کار های عملی برای تشویق زنان ترکمن اروپا در حرکت مدنی ـ اجتماعی به طور مشخص کدام است؟
مرجان: امروز با گذشت سالها از مهاجرت خانواده های ترکمن، بسیاری از این خانواده ها از وضعیت نسبی تثبیت شده اجتماعی و مالی برخوردار هستند. این امر امکان آنرا فراهم آورده است که زنان ترکمن حضور مادی فعالتری در فعالیتهای سیاسی و اجتماعی داشته باشند. بنظر من در شرایط حاضر زنان ترکمن با توجه به ترکیب عمومی آنان عمدتا میتوانند در امور اجتماعی و فرهنگی و مسائل حقوق بشری فعال باشند. در عین حال میتوان زنان ترکمن ساکن شهرهای بزرگ را که از امکانات بیشتری برخوردار هستند تشویق نمود که در اجتماعات زنان شهر خود شرکت نموده و در حد توان و امکان خود به پیشبرد اهداف این اجتماعات کمک نمایند. شرکت در اینگونه اجتماعات از سویی این امکان را فراهم می آورد که زنان ترکمن با دیگر عرصه های مشکلات جامعه ما بیشتر آشنا گردند و هم اینکه از مسائل مطرح در این اجتماعات به ایده هایی در رابطه با حل معضلات زنان ترکمن داخل و خارج از کشوردست یابند.

امروز تا آنجائیکه من میدانم، زنان ایران در عرصه های مختلفی از سیاسی گرفته تا مسائل حقوق بشری مثل نقض حقوق زنان در ایران،انعکاس مسائل و مشکلات زنان و دختران جامعه ایران، ارگانهای خیریه کمک به کودکان، زنان بیوه صاحب فرزند، کمک به کودکان یتیم، زنان تنهای مهاجر، کمک به حل مسائل خانوادگی و روانی ، اشتغال به کار، مسئله پناهندگی، و از این قبیل مسائل فعال هستند . بنظر من اگر زنان ترکمن در هر کجا که در محل اقامت آنان چنین محافل و سازمانهایی در شهرشان وجود داشته باشد شرکت نمایند، این امکان برای آنان بوجود خواهد آمد که ضمن بهره گیری از تجربیات آنان بفکر ایجاد چنین نهادهایی در میان ترکمنها برآیند. شاید این فکر کمی بلند پروازانه بنظر آید، ولی فکر کردن در این عرصه ها نه تنها ضرری ندارد، بلکه با توجه به تسهیل ارتباطات در شرایط حاضر، ایجاد آنها در آینده غیر ممکن هم نیست. مسئله اساسی در این بین برای ما اینست که قبل از همه ازمسائل و مشکلات امروز زنان ترکمن داخل و خارج اطلاع کسب نمائیم و با همفکری خود بدنبال آن راهکارهایی باشیم که بتواند در بهترین حالت بدانان آگاهی داده و کمکی برای حل معضلات آنان باشد.

آیتکین: راه حل مشخصی به نظر من نمی رسد. اما گفتن و یا نوشتن کلمات و جملات زیبا نیز راه حلی پیش پای ما نخواهد گذاشت. اگر بخواهد کاری انجام شود چند نفری که علاقه و اعتقادی به فعالیت داشته باشند بایستی ابتکار عمل را در دست بگیرند. در عین حال باید آن ها مطمئن باشند که در مقابل حرکاتشان نیروی مقاومت و مخالف وجود خواهد داشت. باید فرهنگ تحمل را گسترش داد.
زنان ما در خارج هیچ گونه تشکل خاص خودشان را ندارند. اما مثلا زنان ترکمن های عراق در بعضی از کشور ها انجمن های زنان را بوجود آورده اند. شاید برای زنان ما هم تشکیل یک انجمن زنان راهکار مشخصی باشد.
یکی از کار های دیگر بوجود آوردن شرایطی است که ما زنان همدیگر را بهتر و درست تر درک کنیم.

4 ـ آیا شکل گیری یک جنبش فمینیستی را در میان زنان ترکمن محتمل می بینید؟چرا؟

آیتکین: به طور مشخص نمی دانم. حتما امکان شکل گیری آن وجود دارد. اما این که چگونه این مهم تحقق می یابد، سئوال اصلی است. طبیعتا در هر زنی کمتر یا بیشتر درجه ای از فمینیسم وجود دارد و این عامل ظهور جنبش فمینیستی را محتمل می سازد.

r_a_janly@yahoo.com

www.turkmensahramedia.com

اعتراض امام جمعه زاهدان به تصویب اساسنامه مدارس علوم دینی ازطرف دولت

2008-07-13T01:16:00.001+04:30

مولوی عبدالحمید خطیب نماز جمعه زاهدان خطاب به شورای عالی انقلاب فرهنگی كه اخيراً مصوبه‌ای را تحت عنوان "اساسنامه شورای برنامه‌ريزی مدارس علوم دينی اهل‌سنت كشور" صادر كرده است، گفت:‌ شورای عالی محترم انقلاب فرهنگی در چارچوب اختيارات آن شورا برای دانشگاههای كشور و آموزش و پرورش برنامه‌ريزی كند؛ علمای اهل‌سنت خود وظيفه دارند برای تعليم و تربيت مذهبی جامعه اهل‌سنت در حوزه‌ها علميه و مدارس ديني برنامه‌ريزی كنند.

مولانا عبدالحميد گفت: ما به سران كشورهايی كه اهل‌سنت در آنها اكثريت هستند اعلام می‌كنيم كه نبايد در مسائل اعتقادی و مذهبی اقليت‌های شيعه دخالت كنند و در جاهايی كه اهل‌سنت اقليت هستند مثل ايران اسلامی نبايد در مسائل اعتقادی و مذهبی و تعليم مسائل دينی اهل‌سنت دخالتی صورت بگيرد. قانون اساسی اين حق را به ما داده است و ما به قانون اساسی احترام می‌گذاريم. قانون اساسی پشتوانه ملت و دولت است و كسی حق ندارد فراتر از قانون اساسی عمل كند و اختيارات هر نهادی در حد قانون اساسی است. از آنجا كه قانون اساسی به ما اهل‌سنت آزادی كامل مذهبی داده است ما در تعليم و تبليغ‌ و اداره مدارس ديني‌مان آزادی داريم و دوستانه می‌گوييم كساني اين فكر را نكنند كه يک وقتی شرايطی فراهم بشود و آنها بتوانند در مسائل مذهبی،‌ مدارس علوم دينی،‌ و تعليم و تربيت ما دخالتی انجام دهند، حال اين كار به هر نامی باشد، به نام ساماندهی و كمک باشد و يا به هر عنوان ديگری.

امام‌جمعه اهل‌سنت زاهدان خاطرنشان كرد: ما و علمای اهل‌سنت وظيفه خود می‌دانيم كه به تعليم دينی جامعه اهل‌سنت بدون كمک و دخالت ديگران بپردازيم. بالاخره اگر امكانات داشته باشيم طلبه بيشتری می‌گيريم و اگر امكاناتمان كم باشد طلبه كمتری می‌گيريم و به تربيت آنها می‌پردازيم. نظارت را می‌پذيريم و آنرا حق حاكم می‌دانيم اما دخالت را نمی‌پذيريم، و اين نظر اجماعی اقشار مختلف جامعه اهل‌سنت ايران است. از سوی ديگر ما به كرات اعلام كرده‌ايم كه به هيچ فرد و گروه خشونت‌طلب و تندرويی اجازه نمی‌دهيم از مسجد و مدرسه‌ای عليه حكومت و عليه شيعه استفاده كند.
وي افزود: البته حساب تندروهای هر دو گروه با خودشان است و نباید اقوام و خویشاوندان آنها مورد تعرض قرار گیرند. اگر كسی خلافی می‌كند دولت قدرت دارد و می‌تواند وی را به مجازاتش برساند.
مولانا عبدالحميد گفت: ما اينجا زير پرچم الله و زير پرچم جمهوری اسلامی ايران زندگی می‌كنيم و به قانون اساسي احترام می‌گذاريم، اما مسائل مذهبی كه برای هر مذهب به مثابه خط ‌قرمزاند همه بايد مراعات آنها را بكنند. مدارس دينی و حوزه‌های علمیه اهل‌سنت خودشان نظام آموزشی و برنامه درسی دارند و مستقل هستند، همانطور که حوزه‌های علمیه شیعه مستقلاً در حال فعالیت هستند و حكومت در آنها دخالت ندارد.

وي تأكيد كرد: حكومت و دولت متصدی امور سياسی، اقتصادی، تأمين امنيت و اداره كشور هستند اما دين و مذهب را نبايد دولتی و حکومتی كرد بلكه اين حكومت است كه بايد ديني بشود.
امام‌جمعه اهل‌سنت زاهدان اظهار داشت: ما خواهان وحدت هستیم و از تفرقه و اختلاف اجتناب می کنیم. راه ما اعتدال است ولی افسوس می‌خوریم که در مملکت اسلامی میانه‌روها بازار خوبی ندارند. همچنين گاهي افسوس می‌خوريم كه چرا در دنيای خارج هر ايرانی‌ای كه هنری داشته باشد از او كار گرفته می‌شود اما در داخل ما قدر خودمان را نمی‌دانيم. گرچه ما از ويژگيها و خوبی‌هايی كه ملت و دولت ما دارند در جاهای ديگر احساس سربلندی می‌كنيم و قدرشناس هستيم.

در پايان من همه مردم را به پاسداری از امنیت و رعايت قانون و پيگيری حقوق و مشكلاتشان از راههای قانونی توصیه می کنیم.

منبع: صحرا

يک مقايسه ساده

2008-07-08T03:06:00.000+04:30

مطلب زیر ، نوشته یک روزنامه نگار پاکستانی است . متن ، گویای همه چیز است.اگر احیاناْ خدشه ای از لحاظ دستوری مشاهده شد، از ترجمه ناقص من است.آمار و ارقام ،عین نوشته اصلی درج شده و هیچ مسئولیتی در قبال صحت آن به عهده اینجانب نیست.آیا می دانید که چرا یهودیان اینقدر در جهان قدرتمند هستند؟ مطلب زیر را بخوانید تا بدانید.چرا یهودیان اینقدر قدرتمندند؟ نوشته: دکتر فرخ سلیم نویسنده ، یک روزنامه نگارمستقل اسلام آبادی است.در تمام دنیا تنها 14میلیون یهودی وجود دارد ؛ هفت میلیون در آمریکا، پنج میلیون در آسیا، دو میلیون در اروپا و یکصد هزار نفر در آفریقا.در برابر هر یهودی در دنیا ، یکصد نفر مسلمان وجود دارد.با اینحال یهودیان بیشتر از یکصد برابر قدرتمندتر از تمام مسلمانان هستند.آیا هرگزمتعجب نشده اید که چرا؟عیسای ناصری یهودی بود. آلبرت اینشتین ، بانفوذترین و تأثیرگذارترین دانشمند تمام دوران و «مرد قرن» به انتخاب مجله تایم ، یک یهودی بود.زیگموند فروید ، پدر روانکاوی یک یهودی بود. به همین ترتیب کارل مارکس، پل ساموئلسون و میلتون فریدمن .اینها عده دیگری از یهودیانی هستند که حاصل خرد و روشنفکریشان ، به تمام بشریت رسیده است :بنجامین روبین سرنگ واکسیناسیون را به بشر ارزانی داشت. یوناس سالک اولین واکسن فلج اطفال را تهیه کرد.آلبرت سابین واکسن فلج اطفال مؤثر و بهبود یافته را تهیه کرد. گرترود الیون ، داروی مبارزه با سرطان خون را به ما هدیه کرد. باروخ بلومبرگ ، واکسیناسیون هپاتیت بی را مهیا کرد. پل الریخ ، درمان سیفیلیس را کشف کرد (سیفیلیس : یک بیماری مسری جنسی).الی مچنیکوف ، یک جایزه نوبل را در بیماریهای عفونی بدست آورد.برنارد کاتز، یک جایزه نوبل را در انتقال عصبی-عضلانی کسب کرد.آندرو شالی ، برنده جایزه نوبل در غدد ترشح کننده داخلی شد (اختلال سیستم غدد درون ریز؛ دیابت ،پرکاری تیروئید).آرون بک ، درمان شناختی را کشف کرد (روان درمانی برای معالجه اختلالات روانی ، افسردگی و فوبیا). گرگوری پینکاس ، اولین قرص ضد حاملگی خوراکی را تهیه کرد. جورج والد ، یک جایزه نوبل به خاطر پیشبرد دانش و ادراک ما از چشم انسان ، کسب کرد. استنلی کوهن ، برنده یک جایزه نوبل در جنین شناسی (مطالعه جنینها و رشد آنها) شد. ویلم کولف ، با ماشین دیالیز کلیه مطرح شد.در طول 105 سال گذشته ، 14 میلیون یهودی ، 15 دوجین از جوایز نوبل را کسب کرده اند در حالی که تنها 3 جایزه نوبل توسط 4/1 میلیارد مسلمان کسب شده است(غیر از جوایز صلح). چرا یهودیان اینقدر قدرتمندند؟استنلی میزور ، اولین تراشه میکرو پروسسور (ریزپردازنده) را اختراع کرد. لئو سیلارد ، اولین راکتور هسته ای زنجیره ای را ساخت. پیتر شولتز ، کابل فیبر نوری ؛ چارلز آدلر ، چراغ راهنما ؛ بنو استراوس ، فولاد ضد زنگ ؛ آیسادور کایسی ، سینمای مصوت (همراه با صدا) ؛ امیل برلینر ، میکروفون (دهنی) تلفن و چارلز گینسبورگ ، ضبط نوار ویدئویی.سرمایه داران شهیر در دنیای تجارت که به مذهب یهودیت تعلق دارند عبارتند از رالف لورن (Polo) ، لویس استراوس (Levi’s jeans)، هوارد شولتز (Starbuck's)،سرگی برین (Google)، میشل دل (Dell computers)، لری الیسون (Oracle)، دونا کاران (DKNY)، ایرو روبینز (Baskins & Robbins) و بیل روزنبرگ (Dunkin Donuts).ریچارد لوین، رئیس دانشگاه یال ، یک یهودی است. همچنین هنری کیسینجر(وزیر آمریکایی)،آلن گرینسپن(رئیس مجلس در دوران ریگان،بوش،کلینتون و بوش) ، جوزف لیبرمن ، مادلین آلبرایت (وزیر آمریکایی) ، کاسپر وینبرگر (وزیر دفاع آمریکا) ، ماکسیم لیتوینوف (وزیر امور خارجه شوروی سابق) ، دیوید مارشال (نخست وزیر سنگاپور) ، ایساک ایساکس (فرماندار کل استرالیا) ، بنجامین دیسرایلی (سیاستمدار و نویسنده بریتانیایی) ، یوگنی پریماکوف (نخست وزیر روسیه) ، بری گلدواتر، خورخه سامپایو (رئیس جمهور پرتغال) ، جان دویچ (مدیر سیا) ، هرب گری (قائم مقام نخست وزیر کانادا) ، پیر مندز (نخست وزیر فرانسه) ، مایکل هوارد (وزیر کشور بریتانیایی) ، برونو کریسکی (صدر اعظم اتریش) و روبرت روبین (وزیر خزانه داری آمریکا) نیز یهودی هستند.در عرصه رسانه ، یهودیان سرشناس شامل وولف بلیتزر (CNN) ، باربارا والترز (ABC News) ، یوجین مه یر (واشینگتن پست) ، هنری گرونوالد (سر ویراستار تایم) ، کاترین گراهام (ناشر واشینگتن پست) ، جوزف للیلد (ویراستار اجرایی ، نیویورک تایمز) و ماکس فرانکل (نیویورک تایمز) می باشند.آیا می توانید نوعدوست ترین نیکوکار در طول تاریخ جهان را نام ببرید؟ نامش جورج سوروس است ، یک یهودی ، که تاکنون بیش از 4 میلیارد دلار اهدا کرده که بیشتر آن برای کمک به دانشمندان و دانشگاههای سراسر دنیا صرف شده است. پس از جورج سوروس ، والتر آننبرگ ، یک یهودی دیگر، قرار دارد که یکصد کتابخانه را با بخشش تقریباً 2 میلیارد دلار ساخته است.در المپیکها ، مارک اسپیتز ، با بردن هفت مدال طلا ، یک رکورد ثبت کرد. لنی کرایزلبرگ برنده سه مدال طلای المپیک است. اسپیتز، کرایزلبرگ و بوریس بکر همه یهودیند.آیا می دانستید که هریسون فورد ، جورج برنز ، تونی کورتیس ، چارلز برنسون ، ساندرا بولاک ، بیلی کریستال ، وودی آلن ، پل نیومن ، پیتر سلرز ، داستین هافمن ، مایکل داگلاس ، بن کینگزلی ، کرک داگلاس ، گلدی هاون ، کری گرانت ، ویلیام شاتنر ، جری لوییس و پیتر فالک همه یهودیند؟ حقیقت امر این است که خود هالیوود به دست یک یهودی بنیان نهاده شد. در بین کارگردانها و تهیه کننده ها ، استیون اسپیلبرگ ، مل بروکس ، الیور استون ، آرون اسپلینگ (بورلی هیلز 90210) ، نیل سیمون ، آندرو واینا (رامبو 1/2/3) ، مایکل مان ، میلوس فورمن (پرواز بر فراز آشیانه فاخته) ، داگلاس فیربنکس (دزد بغداد) و ایوان ریتمن همگی یهودیند.جهت اطمینان ، واشینگتن پایتختی مهم است و در واشینگتن لابی ای که از اهمیت برخوردار است ، انجمن امور عمومی اسراییل آمریکایی یا AIPACاست. واشنگتن می داند که اگر نخست وزیر ایهود اولمرت کشف می کرد که زمین صاف است ، AIPAC ، یکصدو نهمین کنگره را واداربه تصویب مصوبه ای جهت قدردانی از اولمرت به خاطر این اکتشاف می کرد.ویلیام جیمز سیدیس ، با ضریب هوشی 300-250 ، تابناکترین و هوشمندترین بشری است که تاکنون وجود داشته است. حدس بزنید که او به چه دینی تعلق داشت؟ سئوال : حالا، چرا یهودیان اینقدر قدرتمندند؟ جواب : آموزش و پرورش.چرا مسلمانان اینقدر کم توانند؟ بطور تخمینی در حدود 1476233470 مسلمان برسطح سیاره زمین قرار دارند: یک میلیارد در آسیا ، 400 میلیون در آفریقا ، 44 میلیون در اروپا و شش میلیون در آمریکا.یک پنجم تمام انسانها ، مسلمانند ؛ به ازای هر نفر هندو ، دونفر مسلمان وجود دارد ، در مقابل هر نفر بودایی ، دو نفر مسلمان و در برابر هر نفر یهودی ، یکصد نفر مسلمان وجود دارد. هیچ فکر کرده اید که چرا مسلمانان اینقدر ضعیفند؟ دلیلش اینجاست:57 کشورعضو در سازمان کنفرانس اسلامی (OIC) عضویت دارند ، و تمام آنها بر روی هم در حدود 500 دانشگاه دارند ؛ یک دانشگاه به ازای هر سه میلیون مسلمان.ایالات متحده 5758 دانشگاه و هند 8407 دانشگاه دارند.در سال 2004 ، دانشگاه شانگهای جیائو تونگ ، یک «رده بندی علمی دانشگاههای جهان» را گردآوری کرد ، وهیچ دانشگاهی از کشورهای با اکثریت جمعیت مسلمان ، در جمع 500 دانشگاه برتر قرار نداشت.مطابق اطلاعاتی که توسط UNDP جمع آوری شده است ، درصد باسوادی در دنیای مسیحیت ، در حدود 90 درصد می باشد و 15 کشور با اکثریت جمعیت مسیحی دارای نرخ باسوادی 100 درصد بوده اند. یک کشور با اکثریت جمعیت مسلمان ، در بالاترین حالت تمایز (کنتراست) ، میانگین نرخ باسوادی در حدود 40 درصد داشته و هیچ کشوربا اکثریت جمعیت مسلمان ، با نرخ باسوادی 100 درصد وجود ندارد.حدود 98 درصد از باسوادان در دنیای مسیحیت ، مقطع ابتدایی (دبستان) را به پایان رسانده اند در حالی که کمتر از 50 درصد از باسوادهای دنیای اسلام همین مقطع را به پایان برده اند. در حدود 40 درصد از باسوادان در دنیای مسیحیت ، دانشگاه رفته اند در صورتی که کمتراز دو درصد از باسوادان در دنیای اسلام دانشگاه دیده اند.کشورهای دارای اکثریت جمعیت مسلمان ، 230 دانشمند به ازای هر یک میلیون مسلمان دارند. ایالات متحده ، 4000 دانشمند به ازای هر میلیون نفر و ژاپن 5000 دانشمند به ازای هر یک میلیون نفر دارند.در سراسر دنیای عرب ، تعداد کل محققان تمام وقت ، 35000 نفراست و تنها 50 تکنیسین به ازای هر یک میلیون عرب وجود دارد (در دنیای مسیحیت ، تا 1000 تکنیسین به ازای هر یک میلیون نفر وجود دارد).گذشته از این ، دنیای اسلام 2/0 درصد ازGDP اش را برای تحقیق و توسعه ، صرف می کند در حالی که دنیای مسیحیت درحدود 5 درصد GDP اش را صرف می کند.نتیجه: دنیای اسلام در ظرفیت تولید علم ، کمبود دارد.تعداد روزنامه ها در ازای هر 1000 نفر و تعداد عنوانهای کتاب به ازای هر میلیون نفر ، دو شاخص گسترش و نشر علم و آگاهی در یک جامعه هستند.در پاکستان ، 23 روزنامه به ازای هر 1000 نفر پاکستانی وجود دارد در حالی که نرخ مشابه در سنگاپور 360 است.در بریتانیا ، تعداد عنوانهای کتاب به ازای هر میلیون نفر ، 2000 است در حالی که نرخ مشابه آن در مصر 20 است.نتیجه : دنیای اسلام در نشر علم شکست خورده است.صادرات محصولات دارای تکنولوژی عالی ، به صورت درصدی از کل صادرات ، یک شاخص مهم برای کاربرد علم است. صادرات پاکستان در زمینه محصولات با تکنولوژی عالی به صورت درصدی از کل صادرات ، یک درصد است. نرخ مشابه برای عربستان سعودی 3/0 درصد است ؛ کویت ، مراکش و الجزایر همگی 3/0 هستند در حالی که در مورد سنگاپور 58 درصد است.نتیجه : دنیای اسلام در بکارگیری علم ، شکست خورده است.چرا مسلمانان اینقدر کم توانند؟ زیرا علم تولید نمی کنند.چرا مسلمانان اینقدر کم توانند؟ زیرا علم را منتشر نمی کنند.چرا مسلمانان اینقدر کم توانند؟ زیرا علم را بکار نمی گیرند.و آینده به جوامع مبتنی بر علم تعلق دارد.جالب توجه است که GDP ترکیبی سالیانه 57 کشور OIC ، زیر 2 تریلیون دلار است. آمریکا به تنهایی ، کالاها و خدماتی با ارزش 12 تریلیون دلار تولید می کند ؛ چین 8 تریلیون دلار ؛ ژاپن 8/3 تریلیون دلار و آلمان 4/2 تریلیون دلار.عربستان غنی از نفت ، امارات متحده عربی ، کویت و قطر ، در مجموع ، کالا و خدماتی (بیشتر نفتی) به ارزش 500 میلیارد دلار تولید می کنند ؛ اسپانیا به تنهایی کالا و خدماتی به ارزش بیش از 1 تریلیون دلار تولید می کند ، لهستان کاتولیک 489 میلیارد دلار و تایلند بودایی 545 میلیارد دلار ( GDPمسلمانان به شکل درصدی ازGDP جهانی، به سرعت کاهش می یابد).خوب ، چرا مسلمانان اینقدر کم توانند؟جواب : وجود کمبود در آموزش و پرورش. نامناسب بودن کیفیت آموزش و پرورش. فراگیر نبودن آموزش و پرورش از جهت جامع و مفید بودن آن.

منبع: وبلاگ جزيره تنهايي من

سرمایه داری و آزادی‏

2008-06-18T02:11:00.001+04:30

نوشته میلتن فریدمن‏
مقدمه
پرزیدنت کندی, رئیس جمهورسابق امریکا, در بخشی از سخنرانی ریاست جمهوری خود چنین گفت: "نپرسید که کشورتان چه می تواند برای شما انجام بدهد, بپرسید شما چه می توانید برای کشورتان انجام بدهید." جالب اینجاست که توجه نقل قول کنندگان به شخص گوینده است نه محتوای سخن او.
این جمله رابطه شهروندو دولت را به گونه ای که بیانگر ارمان های انسانی آزاد در جامعه ای آزاد باشد, نشان می دهد. عبارت پدرمآبانه " کشورتان چه کاری می تواند برای شما انجام بدهد", اشاره ای است به این نکته که دولت قیم شهروند است و شهروند تحت قیومت دولت می باشد, اما این امر با اعتقاد انسان های آزاد که خودرا حاکم بر سرنوشت خویش می دانند در تضاد است. عبارت کلیشه ای " شما چه کاری می توانید برای کشورتان انجام بدهید " نیز بیانگر آن است که دولت ارباب یا خداست و شهروند نوکر یا مرید. در دیدگاه انسان آزاد, کشور تنها مجموعه ای از انسان است که آنرا تشکیل می دهند, نه چیزی بیشتر: چنین انسانی به میراث مشترک افتخار می کند و به سنت ها وفادار است, پس او دولت را وسیله و ابزار تلقی می کند نه اهداکننده نیکی ها و نه ارباب یا رب النوعی که باید چشم بسته پرستش شود. انسان آزاد هیچ هدف ملی را به رسمیت نمی شناسد، مگر آنکه توافق عمومی اهدافی باشد که یکایک شهروندان در خدمت آن هدف ها هستند, او هیچ مقصودی را به رسمیت نمی شناسد مگر آنکه توافق عمومی مقاصدی باشد که یکایک شهروندان برای نیل به آن می کوشند.
انسان آزاد نمی پرسد کشورش چه می تواند برای او انجام دهد و نمی پرسد او چه می تواند برای کشورش انجام بدهد, بلکه می پرسد: من و هموطنانم از طریق دولت چه می توانیم انجام بدهیم تا بتوانیم از عهده مسئولیت های فردی برآمده, به اهداف جداگانه ی خویش نایل شویم و بالاتر از همه آزادی خود را حفظ کنیم, و نیز می پرسد: چه کنیم تا دوله تی که خود می آفرینیم تبدیل به یک فرانکشتاین نشود و آزادی ای که دولت برای پاسداشت آن به وجود آمده از بین نرود, آزادی, گیاهی ظریف است. به حکم عقل و به شهادت تاریخ آنچه آزادی را تهدید می کند تمرکز قدرت است. گرچه وجود دولت برای حفظ آزادی لازم است, اما همین دولت با تمرکز کردن قدرت در دست سیاستمداران آزادی را به خطر می افکند. حتی اگر افراد برخوردار از این قدرت در آغاز دارای حسن نیت باشند, سرانجام جاذبه قدرت آنها را افسون کرده, به سوی خود می کشد تا ماهیتشان را دگرگون کند.
چگونه میتوان از محاسن دولت بهره مند شد و در عین حال از خطری که متوجه آزادی است اجتناب ورزید, دو اصل عمده مندرج در قانون اساسی که تاکنون آزادی را برای ما حفظ کرده به این پرسش پاسخ داده است, گرچه رعایت این اصول فریضه قلمداد می شود ولی در عمل مکرراً شاهد نقض آن بوده ایم.
اول اینکه حوزه اختیارات دولت باید محدود باشد. وظیفه اصلی آن باید پاسداری از آزادی شهروندان در برابر دشمنان خارجی و داخلی, حفظ نظم و قانون, فراهم کردن زمینه اجرای قراردادهای خصوصی و ترویج بازارهای رقابتی باشد. گذشته از این وظیفه اساسی, دولت گاهی امکان انجام اشتراکی کاری را فراهم می کند که انجام آن بصورت انفرادی سخت ترو پر هزینه تر است. البته این نوع استفاده از دولت توأم با خطراتی است, اما نمی توان و نباید بهره گیری به این شکل از دولت را کاملاً مردود شمرد. حال قبل از هر چیز باید تراز کامل و بدون ابهامی از مزایای کار مورد نظر تهیه کرد. با تکیه بر همکاری داوطلبانه و آزاد, چه اقتصادی و چه غیر اقتصادی, می توان اطمینان حاصل کرد که بخش خصوصی عاملی است برای نظارت بر اختیارات بخش دولتی و ابزاری مؤثر برای پاسداشت آزادی بیان, دین, و اندیشه.
اصل اساسی دوم این است که قدرت دولت باید پخش شود. اگر قرار باشد دولت اعمال قدرت کند, بهتر است این کار را در سطح شهرستان ها انجام دهد تا در ایالت ها و بهتر است در ایالت ها اعمال قدرت کند تا در پایتخت. اگر کسی از عملکرد مقامات محلی خود راضی نباشد, مثلاً از وضعیت دفع فاضلاب, منطقه بندی, یا وضع مدارس شهر, می تواند به محله ای دیگر مهاجرت کند, اگرچه افراد کمی ممکن است اقدام به این کار کنند ولی حتی احتمال انجام این اقدام نقش کنترل کننده خواهد داشت. اگر کسی از عملکرد دولت در ایالت خود راضی نباشد, می تواند به ایالتی دیگر مهاجرت کند, اما اگر فردی از آنچه در پایتخت می گذرد راضی نباشد, راه های بسیار محدودی خواهد داشت.
طفره رفتن از قوانین دولت مرکزی, برای طرفداران تمرکز قدرت جاذبه اصلی به شمار می آید. آنها عقیده دارند که تمرکز به نحوی مؤثر آنان را به تصویب برنامه هایی قادر می سازد که از دیدگاه ایشان به نفع عامه است, خواه این برنامه انتقال درآمد از ثروتمندان به فقرا باشد, یا تغییر هدف های خصوصی به اهداف عمومی. تا حدودی حق با آنهاست, اما این سکه دو رو دارد؛ قدرت ما به همان نسبت که می تواند کار خوب انجام بدهد توانایی زیان رساندن هم دارد؛ کسانی که امروز قدرت را در دست دارند شاید فردا آنرا از دست بدهند و مهم تر اینکه برداشت افراد از مفهوم مفید و غیر مفید متفاوت است. در زمینه تلاش برای ایجاد تمرکز و تذش برای توسعه حوزه اختیارات دولت نکته غم انگیز آن است که افراد پیشگام و با حسن نیت در این تلاش, زودتر از دیگران شاهد نتایج منفی فعالیت خود خواهند بود.
حفظ آزادی یک دلیل تدافعی برای محدود کردن و غیر متمرکز گرداندن قدرت دولت به حساب می آید, اما علت دیگری نیز وجود دارد. پیشرفت چشمگیر تمدن از جنبه های گوناگون مثل معماری, نقاشی, ادبیات و یا صنعت و کشاورزی هرگز دستاورد دولت متمرکز نبوده است. کریستف کلمب برای اجرای دستور اکثریت حاکم بر مجلس نبود که عازم سفر شد تا راهی جدید برای رسیدن به چین کشف کند, اگرچه بخشی از هزینه این سفر را پادشاهی مستبد تأمین کرد. نیوتن و لایبنیتز؛ انشاتن و بوهر، شکسپیر، میلتون و پاسترناک؛ ویتنی، مک کورمیک، ادیسون و فورد؛ جین آدامز و فلورانس نایتینگل و آلبرت شوایتزر, هیچ کدام به دستور دولت نبود که توانستند در زمینه های دانش و شناخت بشر, ادبیات, امکانات فنی یا تسکین آلام بشری مرزهایی جدید به وجود آورند, بلکه دستاوردهای آنان حاصل نبوغ فردی, دیدگاه های اقلیتی قوی, و جو اجتماعی مناسب بود.
دولت هیچگاه نمی تواند مقلّد تنوع و گوناگونی کار فردی باشد بلکه باید با ایجاد استارنداردهای هماهنگ, در امور مختلفی همچون خانه سازی, تغذیه یا پوشاک سطح زندگی افراد نیازمند را بهبود بخشد و با نظارت دقیق بر آموزش و پرورش و جاده سازی یا مسائل بهداشتی, کیفیت عملکرد مناطق محلی یا تمام مناطق کشور را ارتقاء دهد. اما درجریان این کار دولت رکود را جانشین ترقی خواهد کرد.
این کتاب به بررسی بعضی از موضوعات مهم می پردازد. محتوای اصلی آن نقش سرمایه داری رقابتی ـ سازماندهی بخش عمده فعالیت اقتصادی از طریق بخش خصوصی فعال در بازار آزاد ـ است که به مشابه نظامی برای آزادی اقتصادی و شرط لازم برای آزادی سیاسی است. موضوع دیگر در خصوص نقش دولت در جامعه آزاد برای ساماندهی فعالیت های اقتصادی است که عمدتاً بر بازار متکی می باشد.
دو فصل اول به لحاظ اصولی, نه لزوماً کاربرد عملی آنها، به بررسی این موارد می پردازد. در فصل های بعد این اصول بر مجموعه ای از مشکلات مشخص منطبق می شود.
تصور می شود بحث و تحلیل انتزاعی تا حدودی کامل و جامع باشد؛ گرچه
این کمال مطلوب مسلماً با وجود آنچه در دو فصل بعدی به نظرتان می رسد تا تحقق، فاصله زیادی دارد. منطبق کردن اصول با مشکلات مشخص، نمی تواند جامع باشد. هر روز مشکلات و اوضاع جدیدی پدیدار می شود, به همین دلیل نمی توان نقش دولت را در قالب یک عملکرد مشخص به طور قطعی تصریح و تشریح کرد. لازم است گاه به گاه تطابق آنچه را که امیدواریم اصولی ثابت باشد با مشکلات روز مجدداً مورد ارزیابی قرار دهیم که یکی از نتایج آن افزایش شناخت ما از آنهاست.
اگر بخواهیم برای دیدگاه سیاسی و اقتصادی که در این کتاب به تفصیل به آن پرداخته می شود عنوانی انتخاب کنیم لیبرالیسم کاملاً بجاست. متأسفانه دشمنان نظام اقتصاد آزاد ـ گرچه غیر عمدی ـ چنین نتیجه گرفته اند که اقتباس از چنین عنوانی کاری مناسب است و در نتیجه لیبرالیسم امروزه نسبت به مفهوم خود در قرن نوزدهم و همچنین نسبت به مفهومش در بیشتر نقاط قاره اروپا معنایی بسیار متفاوت پیدا کرده است.
جریان فکری که تحت عنوان لیبرالیسم شناخته می شد, با تکامل خود در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم, به آزادی در جامعه به مثابه هدف غایی و به فرد به مثابه موجودیت غایی تأکید داشت. این جریان در داخل کشور از اقتصاد آزاد به عنوان وسیله ای برای کاهش نقش دولت در امور اقتصادی و افزایش نقش فرد حمایت می کرد و در خارج از کشور پشتیبان تجارت آزاد, همانند وسیله ای برای ایجاد ارتباط صلح آمیز و دموکراتیک بین ملت های جهان, بود. در امور سیاسی این جریان حامی توسعه حکومت و نهادهای پارلمانی, کاهش اختیارات مستبدانه دولت و محافظت از آزادی های مدنی افراد بود.
اصطلاح لیبرالیسم که در اواخر قرن نوزدهم, به خصوص بعد از سال 1930 در ایالت متحد رایج گردید, رفته رفته با تأکید بسیار متفاوتی به خصوص در سیاست اقتصادی رایج شد. این اصطلاح با گذشت زمان, با اتکاء بیشتر به دولت به جای تکیه بر نهادهای داوطلب خصوصی در جهت نیل به اهداف مطلوب تعبیر گردید, و اصطلاحاتی چون رفاه و برابری به جای واژه آزادی ورد زبان ها شد. لیبرال قرن نوزدهم توسعه آزادی را مؤثرترین راه افزایش رفاه و برابری می دانست؛ در حالی که لیبرال قرن بیستم رفاه و برابری را شرط لازم یا جانشین آزادی می داند. لیبرال در قرن بیستم اندک اندک به نام رفاه و برابری طرفدار احیای همان سیاست های دخالت دولت در امور اقتصادی و پدرمآبی شد که لیبرالیسم با آن در نبرد بود. این لیبرالیسم نو ظهور با اینکه خود به سوداگری قرن هفدهم باز می گردد, با مرتجع خواندن لیبرال های واقعی به تنبیه آن ها هم می پردازد!
تغییر ایجاد شده در مفهوم واژه لیبرالیسم در مسائل اقتصادی بیش از مسائل سیاسی به چشم می خورد. لیبرال قرن بیستم مانند لیبرال قرن نوزدهم طرفدار نهادها و حکومت پارلمانی, حقوق مدنی و غیره است. با وجود این, حتی در مسائل سیاسی اختلاف هایی چشمگیر وجود دارد. لیبرال قرن نوزدهم که در قبال آزادی حساس و در نتیجه از تمرکز قدرت, چه در دست دولت و چه در دست بخش خصوصی, هراسان بود خواهان تمرکززدایی شد. اما لیبرال قرن بیستم, که معتقد به عمل است تا زمانی که قدرت در دست دولتی باشد که ـ حتی ظاهراً ـ تحت نظارت رأی دهندگان است به سودمندی قدرت اطمینان داشته, از دولت متمرکز طرفداری می کند. او هیچ تردیدی در مورد محل تمرکز قدرت ندارد: به نفع ایالت به جای شهر, دولت مرکزی به جای ایالت, و نهاد جهانی به جای دولت ملی رأی می دهد.
به علت تحریف شدن واژه لیبرالیسم, اکنون به نظریاتی که قبلاً تحت این نام خوانده می شد محافظه کاری می گویند که جایگزین مناسبی نیست. لیبرال قرن نوزدهم رادیکال بود, هم از جنبه اشتقاق کلمه یعنی پرداختن به ریشه مسائل و هم به مفهوم سیاسی, یعنی طرفداری از ایجاد تحولات عمده در نهادهای اجتماعی. پس وارث امروزی او نیز باید چنین باشد. ما مایل نیستیم دخالت های دولت که در سطحی گسترده مزاحم آزادی ما شده است ادامه یابد, گرچه خواهان تداوم و دخالت هایی هستیم که موجب گسترش آزادی شده اند. اضافه بر این, واژه محافظه کاری, در عمل و به مرور ایام, طیفی وسیع از آراء و نظرها را در بر گرفته که با یکدیگر مغایرت دارند, از این رو بی شک شاهد رشد اصطلاحات مرکبی چون آزادیخواه ـ محافظه کار1, و اشرافی ـ محافظه کار2 خواهیم بود.
از جهتی به دلیل آنکه مایل نیستم واژه لیبرالیسم را به جانبداران متعصب آن که آزادی را از بین می برند واگذار کنم و بدان جهت که جایگزین بهتری نمی شناسم, با استفاده از واژه لیبرالیسم به مفهوم اولیه آن ـ یعنی آموزه های مربوط به انسان آزاد ـ این مشکل را حل می کنم.
1- Frankenstein نام قهرمان رمانی با همین نام از مری شلی (Mary Shelley) نوسینده انگلیسی قرن نوزدهم است که موجودی عجیب الخلقه شبیه انسان آفریده است، اما بعد سبب آزار خودش می شود. مفهوم مورد نظر نویسنده را می توان با ضرب

المثل فارسی "مار در آستین پروردن" مقایسه کرد. – م

منبع: چراغ آزادی

تظاهرات در پارک ملت مشهد در اعتراض به فساد اقتصادی- 24 خرداد

2008-06-15T02:17:00.000+04:30

عباس پاليزدار بازداشت شد

2008-06-12T02:36:00.000+04:30

عباس پاليزدار كه طي سخناني در دانشگاه بوعلي سيناي همدان، اتهام هاي سنگيني متوجه افراد طراز اول نظام جمهوري اسلامي كرده بود، بازداشت شد.
حكم بازداشت او را شعبه دوم بازپرسي در دادسراي كاركنان دولت صادر كرده است.
اتهام هاي آقاي پاليزدار سوء استفاده مالي، افترا، نشر اكاذيب به قصد تشويش اذهان عمومي و پخش شايعه عنوان شده است.
عباس پاليزدار در جمع دانشجويان دانشگاه بوعلي سينا داراي سمتهايي معرفي شد كه به وي امكان دسترسي به اخبار پشت پرده را مي دهد، او در سخنراني اش با ذكر جزئيات، برخي از مهمترين و بانفوذترين شخصيتهاي جمهوري اسلامي را متهم كرد كه با سوء استفاده از موقعيت خود، منافعي اقتصادي براي خود و اعضاي خانواده شان فراهم آورده اند، اين اتهامات در مورد برخي موارد شامل مسائل اخلاقي نيز مي شد.
آقاي پاليزدار در سخنراني اش از 44 شخصيت شناخته شده ايراني نام برد كه نه تن از آنها روحاني اند.
با اينكه سخنراني عباس پاليزدار چهاردهم ارديبهشت گذشته ايراد شده بود، حكم بازداشت او حدود يك هفته پس از انتشار ويدئوي سخنراني اش در سايتهاي اينترنتي صادر شده است.
وي امروز (چهارشنبه) با احضار به شعبه ميدان ارگ دادسراي كاركنان دولت، با قرار بازداشت مواجه و روانه زندان شد.
به گزارش خبرگزاري فارس، بانك ملت نيز از عباس پاليزدار به علت عدم بازپرداخت اقساط تسهيلات شش ميليارد توماني كه از اين بانك دريافت كرده، شكايت كرده است.
سخنراني آقاي پاليزدار با واكنش هايي در محافل سياسي ايران روبرو شد و گروه هاي اصولگرا، ارتباط خود را با او رد كردند.
مسعود زريبافان، دبير پيشين هيئت دولت و از نزديكان به محمود احمدي نژاد هر نوع ارتباط عباس پاليزدار با دولت آقاي احمدي نژاد را رد كرده است. مركز پژوهش هاي مجلس به رياست احمد توكلي نيز ارتباط با آقاي پاليزدار را رد كرده است.
تنها سمت تأييد شده در مورد عباس پاليزدار، عضويت او در هيئت امناي خانه صنعتكاران ايران و سخنگويي اين تشكل صنفي در سالهاي گذشته است.
عباس پاليزدار در سخنراني خود به حمايت از محمود احمدي نژاد، رئيس جمهور ايران پرداخت و گفت كه او مي خواهد دست مفاسد اقتصادي را ازامكانات دولتي كوتاه كند اما هيچ كس دولتش را در اين زمينه حمايت نمي كند.

منبع : ایرانیان انگلستان

دو سخنرانی جنجالی؛ «سران نظام در فساد اقتصادی دست دارند»

2008-06-12T02:27:00.001+04:30

بیژن یگانه

يکی از مشاوران کم شهرت کميسيون اقتصادی مجلس هفتم که در شمار نزديکان محمود احمدی نژاد قرار دارد با دو سخنرانی جنجالی در دانشگاه همدان و شيراز بار ديگر توجه افکار عمومی و رسانه های غير رسمی ايران را به فساد اقتصادی و اداری مقامات ارشد جمهوری اسلامی جلب کرده است.
عباس پاليزدار که از وی به عنوان دبير کميته تحقيق و تفحص از قوه قضاییه نام برده می شود، طی دو سخنرانی در روزهای ۱۴ ارديبهشت در دانشگاه بوعلی همدان و هفتم خرداد در دانشکده حقوق دانشگاه شيراز دستکم ۵۰ تن از مقامات ارشد و روحانيان با نفوذ جمهوری اسلامی را با ذکر نام به «فساد اقتصادی»، «رانت خواری» و در برخی موارد به «فساد اخلاقی» متهم کرده است.
آقای پالیزدار در گفت و گو با رادیو فردا سخنرانی های خود در دانشگاه همدان و ویدئوی منتشره از سخنان خود را در این دانشگاه تایید کرد.
عباس پالیزدار در دو سخنرانی خود بیش از ۵۰ تن از مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران را با اسم و اعلام سمت های آنها، متهم به «رانت خواری» و ارتباط داشتن با «مافیای اقتصادی» کرده است.
از جمله مقام هایی که وی در سخنرانی های خود از آنها نام برده است می توان به افراد زیر اشاره کرد: عباس واعظ طبسی، توليت آستان قدس رضوی به همراه فرزندش ناصر واعظ طبسی، آيت الله محمد امامی کاشانی، عضو سابق شورای ‏نگهبان و امام جمعه تهران، محمد يزدی از اعضای سابق شورای نگهبان، مجلس خبرگان، و دبير جامعه مدرسين حوزه ‏علميه قم و رییس سابق قوه قضاييه و فرزندش حميد يزدی، ابوالقاسم خزعلی، عضو جامعه مدرسين و عضو سابق فقهای شورای ‏نگهبان، علي اکبر ناطق نوری، رييس بازرسی ويژه دفتر آیت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، حجت الاسلام معزی، معاون دفتر رهبر جمهوری اسلامی، محسن رفيقدوست، رییس سابق بنياد مستضعفان و از بنيانگذاران سپاه پاسداران، حبيب الله ‏عسگراولادی، دبيرکل موتلفه اسلامی، علی فلاحيان، وزير اسبق اطلاعات و علی اکبر هاشمی رفسنجانی به اتفاق فرزندانش.
عباس پاليزدار که از وی به عنوان دبير کميته تحقيق و تفحص از قوه قضائيه نام برده می شود، طی دو سخنرانی در روزهای ۱۴ ارديبهشت در دانشگاه بوعلی همدان و هفتم خرداد در دانشکده حقوق دانشگاه شيراز دستکم ۵۰ تن از مقامات ارشد و روحانيان با نفوذ جمهوری اسلامی را با ذکر نام به «فساد اقتصادی»، «رانت خواری» و در برخی موارد به «فساد اخلاقی» متهم کرده است.
آقای پالیزدار همچنين علی لاريجانی، رییس مجلس هشتم را نيز به شدت مورد حمله قرار داده و در صلاحيت وی برای رياست مجلس هشتم ترديد کرده است.
علاوه بر اين، وی از يحيی رحيم صفوی، فرمانده سابق سپاه پاسداران به عنوان کسی نام برده که «احتمالا در سقوط هواپيمای حامل فرماندهان سپاه و از جمله احمد کاظمی فرمانده نیروی زمينی سپاه پاسداران نقش داشته است.»
عباس پاليزدار از جمله نامزدهای ستاد حاميان مردمی محمود احمدی نژاد در انتخابات دور سوم شورای شهر است که چون اغلب ديگر حاميان دولت در آذر ۸۵ شکست سنگينی را در کارنامه خود ثبت کردند.
وی که از پژوهشگران مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی نيز به شمار می رود همچنين وعده داده که به ساير استان های کشور سفر خواهد کرد و شرح فساد مقامات حکومتی را به گوش مردم خواهد رساند.
همزمان خبرگزاری فارس گزارش داده که جامعه اسلامی دانشجويان دانشگاه بوعلی همدان که ميزبان اولين سخنرانی عباس پاليزدار بوده از سوی وزارت علوم به مدت سه ماه تعليق شده است.
جامعه اسلامی دانشجويان تشکلی دانشجویی است که در سال ۱۳۶۶ و به موازات انجمن های اسلامی دانشگاه ها، از سوی جناح راست حاکميت جمهوری اسلامی تاسيس شد.
اين تشکل در زمان تاسيس و تا سال ها موتلفه اسلامی، جامعه روحانيت مبارز، جامعه مدرسين حوزه علميه قم و تشکل های همسو با آن ها را در دانشگاه ها نمايندگی می کرد.
با اين حال به نظر می رسد که تغيير بلوک بندی قدرت در ايران طی سال های اخير در تغيير گرايش های جامعه اسلامی دانشجويان نيز تاثير گذار بوده و به دليل حضور مهدی احمدی نژاد يکی از فرزندان رییس جمهوری اسلامی در اتحاديه جامعه اسلامی دانشجويان سراسر کشور اين تشکل در جدال ميان محافظه کاران سنتی و نومحافظه کاران ايرانی به جانب نومحافظه کاران هدايت شده است.
مرتضی قائمی، معاون دانشجويی و فرهنگی دانشگاه بوعلی سينا در خصوص تعليق فعاليت جامعه اسلامی دانشجويان این دانشگاه گفته است: «در اتهام، اعلام شده که پاليزدار حرمت اشخاص را نگه نداشته است.»
وی همچنين اعلام کرد: «پاليزدار قبل از اينکه حکمی در دادگاه عليه کسی صادر شده باشد و ادعای تخلفات نام برده اثبات شده باشد، افراد را به عنوان متخلف و با اسم های خاص معرفی کرده است.»
آقای پاليزدار در خصوص ارتباطات خود با مقامات ارشد جمهوری اسلامی سکوت کرده است.
همزمان با وی، عبدالله شهبازی يکی ديگر از همکاران سه دهه گذشته وزارت اطلاعات که اخيرا در شيراز عليه آیت الله حائری شيرازی، امام جمعه شيراز، عبدالعلی نجفی، فرمانده سپاه انصار المهدی و روح الله حسينيان از دوستان سعيد امامی و از چهره های امنيتی مدرسه حقانی دست به «افشاگری» زده و آنان را به «فساد اقتصادی» و «زمين خواری» متهم کرده است.
وی به صراحت در سايت شخصی خود اعلام کرده که در هماهنگی با بازرسی ويژه رياست جمهوری که رياست آن بر عهده داوود احمدی نژاد، برادر رییس جمهوری اسلامی است، اقدام به اين کار کرده است.
«سران نظام در فساد اقتصادی سهیم هستند»
فيلم سخنرانی پاليزدار در جامعه اسلامی دانشجويان دانشگاه بوعلی همدان از سوی اين تشکل در اختيار تمامی نمايندگی های آن در ساير شهرهای کشور قرار گرفته است.
جامعه اسلامی دانشگاه بوعلی همچنين بخش هايی از متن سخنرانی پاليزدار را ابتدا در وبلاگ خود منتشر کرد اما با گسترش بازتاب های اين سخنرانی در رسانه های غير رسمی و سايت ها اقدام به حذف آن کرد.
به رغم شعار مبارزه با مفاسد اقتصادی از سوی محمود احمدی نژاد در جريان انتخابات رياست جمهوری سال ۸۴ و تکرار وعده «افشاگری مافيای اقتصادی» در سخنرانی های سه سال اخير محمود احمدی نژاد، در فيلم منتشر شده از سخنرانی ۱۴ ارديبهشت در دانشگاه همدان، عباس پاليزدار با طرح اين سئوال که «چرا ما نمی توانيم با مفاسد اقتصادی برخورد کنيم» تاکيد کرده است: «چون سران بزرگ مملکت در اين رابطه دخيل هستند و در ‏حال حاضر دولت به تنهايی به مبارزه با اين مفاسد برخاسته که فکر می کنم نتواند موفق باشد.»
وی گفته است: «اگر بخواهم فقط چند ‏پرونده کوچک مفاسد اقتصادی را بگويم آن وقت می بينيد که چه مصيبتی کشور را گرفته که داد رهبر را هم ‏درآورده و به خاطر بعضی مسايل، رهبر بايد به صورت سربسته به مردم بگويد که در کشور چه خبر است.»
آقای پالیزدار می گوید: «کسانی که به عنوان مفسد اقتصادی در کشور در حال فعاليت هستند تحت حمايت شاهرودی، رییس قوه قضاييه قرار ‏دارند. وقتی طی ۱۶ سال گذشته پرونده هايی از مفاسد اقتصادی بررسی شده و مديران به دادگاه معرفی و دادگاه ‏حکم پنج ريال، ۱۰ ريال برای متهمان داده، ببينید چه مصيبتی بر سر کشور آمده است.»
وی در ادامه گفته است: «در حال حاضر ۱۲۳ پرونده مفاسد اقتصادی کشور در کميته تحقيق و تفحص مجلس در دست بررسی است ولی ‏اگر بخواهيم پرونده واقعی مفاسد اقتصادی را بيان کنيم، اصلاً نمی توانيم باور کنيم.»
‏آقای پاليزدار در ادامه شرحی از موانع ايجاد شده برای تحقيق و تفحص از قوه قضاییه را بيان کرده و گفته است: «پس از بارها نامه نگاری... تحقيق و تفحص پس از دستيابی به کدهايی به جاهايی رسيده و فجايعی را که اتفاق افتاده در ‏جمهوری اسلامی ديديم. خدا را شاهد می برم که شبها خوابم نمی برد. گريه ام می گرفت که ما اين همه شهيد ‏داديم، اين همه مصيبت ها مردم کشيدند. حالا بدون توجه به اين همه فقر و مصيبت ها و مشکلاتی که مردم دارند، ‏کسانی که مردم پشت سرشان نماز می خوانند، رفته اند اين کارها را کرده اند.»
عباس پاليزدار در ادامه سخنرانيش، آیت الله امامی کاشانی، امام جمعه تهران را به عنوان کسی معرفی کرده که «معادن سنگ های تزئينی کشور را تصاحب کرده» و گفته است: «ديدم که يک آقايی آمده و نامه زده که پسرش معلول جسمی است. گفته می خواهم يک مؤسسه توانبخشی بزنم ‏که پسرم هم برود در آن مؤسسه توانبخشی، دم دست خودم باشد. ۱۰۰ تا، ۲۰۰ تا، ۳۰۰ تا معلول را نگهداری ‏کنيم در آنجا، پسرم هم مسئول آنها باشد. گفتند: باشد، خدا پدرت را بيامرزد. مؤسسه را که ثبت کرده و کارش را ‏استارت زده، نامه زده به آقای ... گفته که من ساپورت نياز دارم، نمی توانم خرج کنم که، بايد نظام به ما کمک ‏کند. چه کار کنيم؟ فلان معدن را، معدن سنگ ده بيد فارس را بدهيد به اين آقا. آقا اين سنگ مرمر بهترين سنگ ‏مرمر دنياست. از منابع انفال جمهوری اسلامی است. بدهيم به شما؟ بله، بدهيدش به من. معامله انجام شد و اين ‏معدن را به اين آقا واگذار کردند.»
«در پرونده قاچاق کالا از فرودگاه پيام، قاچاقچی بزرگ فرودگاه پيام هزار و صد پرونده قاچاق کالا دارد، اما هنوز ‏موفق به بازداشتش نمی شويم، چرا که تحت الحمايه آقای ناطق نوری است. در مورد سلطان شکر و مافيای شکر هم ‏بايد بگويم که آقای مدلل، داماد يکی از علمای بزرگ بوده است. مدلل با همکاری شخصی به نام محمدرضا يوسفی ‏اقدام به اين کار مي کردند که پس از رو شدن فعاليت شان حاضر شده بودند ۷۰۰ ميليارد تومان برای مختومه شدن ‏اين پرونده بپرداز‏د. در مورد قاچاق سيگار، اساسا توليد و قاچاق سيگار توليد توتون ايران را فلج کرده و کارگران اين کارخانه ها را ‏بيکار کرده است.»
عباس پالیزدار، دبیر کمیته تحقیق و تفحص از قوه قضاییه
وی افزود: «دوباره بعد از يک مدت گفت آقا اين معدن کافی نيست، معدن زنجان را هم ‏بدهيد به ما. چهار تا را که ما پيدا کرديم، چهار تا معدن را يک آقايی از علما گرفته، که مردم هم پشتش نماز ‏مي خوانند متأسفانه. اين يکی که عرض کردم، آقای امامی کاشانی است. استاد ‏اخلاق و چه و چه و از اين مسائل.»
دبير کميته تحقيق و تفحص از قوه قضائيه در ادامه سخنان خود آیت الله محمد یزدی، رییس سابق قوه قضاییه را نیز به فساد مالی متهم کرد و گفت: «يک دانشکده ای را رفته اند از مقام معظم رهبری اجازه اش را گرفته اند که برای خواهران، ‏دانشکده علوم قضايی می خواهيم بزنيم در قم. چيز خوبی است که خواهران هم در آن فضا حضور داشته باشند... خلاصه نظر آقا را گرفتند که اين ‏دانشکده تأسيس شود. آقا استقبال کردند و مجوز صدور دانشکده را دادند. مؤسسین اين دانشکده بلافاصله ‏بعد از گرفتن مجوز رفتند دنبال ساپورت های مالي اش. جناب آقای نعمت زاده! محبت فرماييد در جهت ‏حمايت از تأسيس اين دانشکده، کارخانه لاستيک دنا را کارشناسی کنيد جهت اين دانشکده. کارشناسی رسمی ‏دادگستری را } آوردند { ، چون آقايانی که اين مؤسسه را تأسيس کرده بودند در دستگاه قضايی هم بودند. آن کارشناسان رسمی ‏دادگستری هم می ترسيدند قيمتی تعيين کنند که به اينها بر بخورد، حتما بايد قيمتی می گفتند که خوش به حال اينها ‏بشود. زدند ۱۲۶ ميليارد (تومان). در صورتی که ما معتقديم ۶۰۰ ميليارد (تومان) هم بالاتر بود. تازه، ۱۲۶ ميليارد که ويلاهايش ‏در شمال را نزده اند، اصلا در آمار نياورده اند، زمين های شيرازش را در آمار نياورده اند، پول نقد موجود در ‏حسابش را هم در آمار نياورده اند، اين طوری به ۱۲۶ ميليارد واگذار کردند.»
عباس پالیزدار افزود: «‏آن آقا نامه نوشت که آقای نعمت زاده: محبت کنيد تخفيف منظور فرماييد. آقای نعمت زاده هم نوشتند ۵۰ درصد ‏تخفيف، از مال بابايش می خواست ببخشد. دوباره نوشتند که محبت کنيد تخفيف ديگری منظور ‏بفرماييد. خلاصه پنج بار نامه نگاری انجام شده، معدن ۱۲۶ ميلياردی به ۱۰ ميلیارد واگذار شد. بعد از آن دوباره ‏نوشتند که ما حالا امکان پرداخت اين پول را نداريم، ترتيباتی فراهم نماييد تا امکان پرداخت اين پول برای ما فراهم ‏شود. نوشتند که ۸۰ درصدش را اقساط بلند مدت و ۲۰ درصد يعنی دو ميلياردش را هم نقدی پرداخت کنيد. گفتند ما ‏آن دو ميليارد را هم نداريم نقدی بدهيم، ما بررسی کرده ايم که اموال کارخانه لاستيک دنا به اين مقدار می رسد، از ‏شما مهلت می خواهيم که اينها را بفروشيم تا بتوانيم اين پول را بدهيم. گفتند که باشد، سفته ای ارائه بدهيد به مدت نه ‏ماه و ما اين را نقد از شما می پذيريم.»
وی اظهار داشت: «گفتند آقا پول هم نداريم که سفته بخريم! نوشت که آقای محمد تقی بانکی، ‏مدير عامل سازمان صنايع ملی ايران، ۲۳ ميليون تومان از صندوق سازمان صنايع ملی ايران برداشت کنيد و سفته ‏بخريد، برويد آيت الله فلانی و فلانی امضاء کنند و کارخانه را تحويل شان بدهيد. و بعد از چند وقت ديديم که کارخانه ‏هم در بورس فروخته شد و واگذار شد که به آن پشت پرده ای ها که اينها را هدايت مي کنند. اينها آلوده دست آنها ‏شده اند... اين که عرض کردم لاستيک دنا، مال آقای يزدی ‏بود، آقای محمد يزدی، رییس قوه قضاييه؛ در زمان رياست اش ... آقای يزدی بر می دارد می نويسد که جناب آقای فروزش، حميد (حميد يزدی) ما بيکار است، ترتيبی اتخاذ فرماييد که از ‏جنگل های شمال جهت صادرات چوب بهره مند گردد. آقای حميد يزدی، پسر آقای يزدی، مديرکل حوزه رياست قوه ‏قضاييه بود در آن مقطع. و متأسفانه جنگل های شمال را به تاراج بردند و رفتند.»
عباس پالیزدار در بخشی دیگر از سخنان مفصل خود به موضوع واگذاری خودروهای شرکت ایران خودرو با قیمت پایین به قضات دادگستری اشاره کرده و گفته است: «ايران خودرو می آيد به دستگاه قضايی اعلام می کند که ما به همه قاضی ها ماشين می دهيم، ماشين ‏پرشيا می دهيم و زير قيمت. خب چه جوری؟ اين ماشين کارشناسی است، ما هم تشخيص می دهيم که اينها را هشت ‏(میلیون) تومان، نه (میلیون) تومان بدهيم. ديديم که کارخانه ايران خودرو بدون هيچ ضابطه ای به قضات قوه قضاييه ماشين پرشيا به ‏نصف قيمت داده، بقيه اش را هم به اقساط، خیلی ها هم که ماشين به نامشان شد قسط ها را هم نپرداختند. همين بذل و ‏بخشش ها باعث شد صدای خیلی های ديگر در بيايد، از همين نهادها و بنيادها. مثلا بنياد نهج البلاغه، ‏‏۵۰۰ دستگاه بهش بدهيد آقا! ديد که بدش نمی آيد، گفت ۵۱۷ تا ديگر هم بدهيد. بنياد نهج البلاغه کی هست؟ علی ‏اکبر ناطق نوری، حسين دين پرور، معزی، عسگراولادی، رفيق دوست.»
وی ادعا کرد که محمود احمدی نژاد از مقام هایی است که برای «مبارزه با فساد اقتصادی» تلاش می کند و افزود: «همانطور که جناب آقای احمدی نژاد گفتند در طول ۱۶ سال گذشته، البته نمی خواهم بگويم در آن ۱۰ سال ‏اول نبوده، چون شواهد نشان می دهد که آن موقع هم اتفاقاتی افتاده، ولی عمده اتفاقات در ۱۶ سال دولت آقای ‏هاشمی و خاتمی بوده، و آقای احمدی نژاد گفتند اينها در اين ۱۶ شانزده سال يک شبکه مافيايی فاميلی ايجاد کرده اند ‏و تنيده اند در هم، که پاره کردن اين شبکه مفاسد خيلی سخت شده است. از هر زاويه ای بخواهيم به مفاسد اقتصادی بنگريم مصيبت بيشتری را خواهيم ديد. اما رییس جمهوری در برخورد ‏با مفاسد اقتصادی با هيچ کس تعارف ندارد.»
آقای پالیزدار می گوید: «احمدی نژاد می خواهد دست مفاسد اقتصادی را از امکانات دولتی کوتاه کند. در حال حاضر دولت به تنهايی به ‏مبارزه مفاسد اقتصادی برخاسته و هيچ کس دولت را حمايت نمی کند. در پرونده قاچاق کالا از فرودگاه پيام، قاچاقچی بزرگ فرودگاه پيام هزار و صد پرونده قاچاق کالا دارد، اما هنوز ‏موفق به بازداشتش نمی شويم، چرا که تحت الحمايه آقای ناطق نوری است. در مورد سلطان شکر و مافيای شکر هم ‏بايد بگويم که آقای مدلل، داماد يکی از علمای بزرگ بوده است. مدلل با همکاری شخصی به نام محمدرضا يوسفی ‏اقدام به اين کار مي کردند که پس از رو شدن فعاليت شان حاضر شده بودند ۷۰۰ ميليارد تومان برای مختومه شدن ‏اين پرونده بپرداز‏د. در مورد قاچاق سيگار، اساسا توليد و قاچاق سيگار توليد توتون ايران را فلج کرده و کارگران اين کارخانه ها را ‏بيکار کرده است.»
وی اظهار داشت: «در مورد هواپيمای شهيد کاظمی اين پرونده را من بررسی نکرده ام، اما طبق آنچه از ‏شواهد پيداست، می توان ماجرا را عمدی دانست و دست يکی از سران وقت سپاه در آن دخيل بود. ما دو سقوط ‏هواپيما داشتيم. يکی شهيد کاظمی و ديگری شهيد دادمان. در مورد دادمان ماجرا عمدی بود، پرونده هزار ‏صفحه ای اين را مي گويد. البته تصادف و کشته شدن کريمی راد، وزير دادگستری سابق يک حادثه طبيعی بود. کريمی راد از جمله کسانی بود که در ‏مبارزه با مفاسد جدی بود اما در بعضی موارد خيلی زياده روی می کرد، به طوری که در قضيه خاک سرخ جزيره ‏هرمز بدون دليل معدن را متوقف کرد به خاطر اينکه اعلام کردند اين معدن وابسته به آيت الله خزعلی است که ‏مشخص شد چنين چيزی در کار نيست.»
«پس از سخنرانی در دانشگاه های قبل مرا تهديد کرده اند که اگر به اين کار ادامه دهم از ادامه کارم جلوگيری به عمل می آيد. باور کنيد من از جان خودم نمی ترسم بلکه از اين می ترسم که قبل از اينکه حرفم را در تمام ايران بزنم و اکثر مردم حرفم را بشنوند دهانم بسته شود. بنابر اين با احتياط بيشتری صحبت می کنم.»
دبیر کمیته تحقیق و تفحص از قوه قضاییه
دبير کميته تحقيق و تفحص از قوه قضائيه به آنچه که «مفاسد اقتصادی آقای هاشمی رفسنجانی و خانواده اش» نامید نیز اشاره کرد و گفت: «آن قدر مفاسد اقتصادی اين خانواده زياد است که ‏اصلاً قابل گفتن نيست. اما يکی از مفاسد اقتصادی اين خانواده که ميلياردها دلار از محل عدم پرداخت ‏عوارض به دولت را بالا کشيدند، واردات خودروی دوو بود. يک سوم جزيره کيش، پارک جنگلی در ‏شمال را هم بايد از ديگر مفاسد اقتصادی خانواده هاشمی بيان کرد. در حال حاضر در اسطبل اسب های دختر هاشمی فقط روزی ۱۰۰ هزار تومان پول هندوانه هايی است که برای ‏اسب ها می ريزند. شرکت نفتی اين خانواده به همراه عمه خانم يعنی خواهر هاشمی در کانادا هم که ديگر قابل ‏گفتن نيست. پسر وسطی هاشمی به نام مهدی که در سازمان مديريت بهينه سوخت مديريت می کرد، با استخدام زيباترين ‏دختران از آنها چه سوء استفاده هايی که نمی کرد و بعداً که فيلم از اتاق او کشف شد عمق کثيف کاری های او ‏مشخص شد.»
سخنرانی دوم شيراز؛ «تهدید به عدم افشاگری»
عباس پاليزدار در ۷ خرداد ۸۷ نيز مهمان جامعه اسلامی دانشکده حقوق دانشگاه شيراز بود. اگرچه فيلم سخنرانی دوم تاکنون انتشار نيافته، اما بخش هايی از سخنان وی در شيراز از سوی وبلاگ جامعه اسلامی دانشجويان دانشگاه شيراز انتشار يافت.
آقای پالیزدار در این سخنرانی گفته است: «پس از سخنرانی در دانشگاه های قبل مرا تهديد کرده اند که اگر به اين کار ادامه دهم از ادامه کارم جلوگيری به عمل می آيد. باور کنيد من از جان خودم نمی ترسم بلکه از اين می ترسم که قبل از اينکه حرفم را در تمام ايران بزنم و اکثر مردم حرفم را بشنوند دهانم بسته شود. بنابر اين با احتياط بيشتری صحبت می کنم.»
وی گفته است: «دستگاه قضايی خود از فاسدترين دستگاهها است و به اين نتيجه رسيده ايم که با اين دستگاه پر فساد نمی توان جامعه را اصلاح کرد. در يک مورد که يکی از مسئولين تخلف کرده بود، هاشمی شاهرودی به او نامه نوشت که کار خود را اصلاح کند و او کار خود را اصلاح نکرد و هاشمی شاهرودی هم از قضيه مطلع بود.اين امر دو حالت بيشتر ندارد؛ يا هاشمی شاهرودی عرضه ندارد و يا با آن فرد مفسد همدست است.»

منبع : رادیو فردا

ایرانیان و فرهنگ کار

2008-06-03T02:36:00.000+04:30

حسن قاضی مرادی

کار و فراغت ایرانیان جدیدترین سوژه‌ای است که حسن قاضی مرادی برای تحقیق خود انتخاب کرده است. مساله قاضی‌مرادی در این

تحقیق چیستی و چگونگی <کار> و <فراغت> در جامعه ما است و به این پرسش اساسی می‌پردازد که منشا بی‌اشتیاقی ایرانیان به کار و گریز از فعالیت‌هایی که می‌تواند اوقات فراغت را پرکند، چیست؟ این تحقیق به زودی در قالب کتابی تحت‌عنوان <کار و فراغت ایرانیان> توسط نشر اختران چاپ خواهد شد، اما آنچه در پی می‌آید بخشی از این کتاب است که به دلا‌یل اجتماعی عدم‌اشتیاق به کار نزد ایرانیان می‌پردازد.
مناسبات و ارزش‌های اجتماعی از سامان کلی اقتصادی و سیاسی جامعه متاثر است. از این‌رو، در سنجش پیامدهای این سامان کلی، می‌توان مناسبات و ارزش‌هایی را مورد توجه قرار داد که در قلمروی اجتماعی مانع رشد اشتیاق به کار در میان ما می‌شده است. در زیر به چند موارد از این مناسبات و ارزش‌های اجتماعی می‌پردازم.
هویت نیافتن با کار
هویت فردی را می‌توانیم، در کلی‌ترین معنا، با مجموعه ادراکات و احساساتی معنا کنیم که فرد در ارتباط با خود، دیگران و در مجموع با جامعه از خود می‌یابد. هویت فردی درک و احساسی نیست که فرد به طور شخصی از خویش دارد. هر چند که هویت فردی در پی <جدایی فرد از بند ناف جامعه> زمینه یافت اما <فرد> مجموعه امکانات و استعدادهای خود به اضافه بازتابی است که مجموعه روابط خود با جهان اطراف (و دیگران) بر او دارد. از این لحاظ، هویت فردی امری اجتماعی است. ‌
اما اگر <فرد> با جدا شدن از بند ناف جامعه، یعنی جدا شدن از مجموعه مناسبات اجتماعی سنتی، مثل مناسبات خونی و خویشاوندی و استغراق در جماعت بلا‌فعل خود، تحقق یافت، مهمترین آنچه که در دنیای مناسبات غیرشخصی و غیرجماعتی ممکن بود معرف هویت فردی او شود، <کار> بود. در دنیای مناسبات نوین اجتماعی، فرد در قدم اول، هویت‌اش را با کار می‌یابد. بدون اتکا به موضوعاتی مثل تبار یا مناسبات موروثی، فرد در درجه اول، با این تلا‌ش که درک خود از خویشتن و درک دیگران از خود را با کار خویش شکل دهد امکان می‌یابد تا هویت فردی‌اش را بسازد. ‌
جامعه ایران در پی شروع‌گذار از جامعه سنتی به جامعه متجدد چنان متحول شد که از یک‌سو، مناسبات سنتی مبتنی بر تبار و جماعتی بودن را از دست داد. به عبارت دیگر، شخص را از قید ا ین مناسبات رهانید. اما از سوی دیگر، از جمله به علت تداوم اشکال نوین حکومت استبدادی و نفوذ دخالت‌گرانه امپریالیسم در استقرار و بسط اقتصاد کالا‌یی مبتنی بر کار مجرد و سرمایه‌داری تولیدی، به‌عنوان بنیان و پایه استقرار مناسبات نوین اجتماعی، با مشکلا‌ت جدی مواجه شد. نتیجه این دوگانگی به‌وجود آمدن جامعه ذره‌ای‌شده‌ای بود که آحاد آن نه از هویت فردی بلکه از هویت خودمدارانه‌ای برخوردار شدند که در ناآگاهی از اینکه فرد به‌عنوان فرد در اصل پدیده‌ای اجتماعی است، فقط در پی منافع و مصالح آنی شخص خویش بودند. از این‌رو، آنچه برای ما ایرانیان در دوره معاصر تاریخ‌مان اهمیت نیافت این نکته بود که - در مجموع- بخواهیم و بکوشیم هویت فردی‌مان را با کار خویش شکل دهیم، خود را با آن اثبات و معنا کنیم و اعتلا‌ی آن را به اتکای کار بخواهیم. بنابراین، مهم نیست که ما چه کاره‌ایم؛ محصل‌ایم یا دانشجو، یا کارگر و کارمند، یا رئیس و تاجر، معلم یا فعال سیاسی و ... هرچه که باشیم بسیار کمتر خود را با کار و فعالیت موظف اجتماعی‌مان معنا و اثبات می‌کنیم تا با پرداختن به تمایلا‌ت شخصی و خودمدارانه‌مان. از یکسو، اگر از خویشتن با دیگران حرف می‌زنیم، عمدتا، خود را با تمایلا‌ت شخصی و چگونگی پرداختن‌مان به این تمایلا‌ت و موفقیت‌ها و ناکامی‌ها‌یمان در این زمینه به دیگران می‌شناسانیم و از سوی دیگر، درکی که خود از خویشتن داریم، معنایی که به خویشتن می‌دهیم، عمدتا، بر بنیان همان تمایلا‌ت و خواست‌های شخصی شکل گرفته است. ‌
زحمت و اشتغال چنان بیزارمان می‌کند و چندان به کار بی‌اشتیاق‌ایم که اصلا‌ درکی از کار و فعالیت خلا‌ق و بارآور نداریم و نمی‌توانیم داشته باشیم. وقتی کار خود را صرف زحمت و اشتغالی می‌یابیم که چاره‌ای جز تداوم آن نداریم وگرنه یک لحظه به چنان مشقت بیزارکننده‌ای ادامه نمی‌دادیم چگونه می‌توانیم خود را با <کار> اثبات و معنا کنیم! اگر تلا‌ش می‌کنیم که حرفه‌ای را بیاموزیم و به آن مشغول شویم عمدتا به این دلیل است که فکر می‌کنیم حرفه‌مان به ما امکان می‌دهد تا به تمایلا‌ت و دلخواست‌های شخصی خود بپردازیم. در این حال، آنچه بی‌ارزش می‌شود، کار است. در این حال، کم‌کاری، اهمال‌کاری، نیمه‌کاری، لا‌ابالی‌گری و... جای کار خلا‌ق و بارآور را می‌گیرد.
بالطبع، می‌توان بسیاری عوامل اقتصادی و سیاسی را، مثلا‌ آنچه را که پیش از این مورد بحث قرار گرفت، پیش کشید و آنها را بهانه کار نکردن معرفی کرد اما باید تاکید کرد که در عصر صنعتی و استقرار هویت فردی، قرار است که کار و فعالیت خلا‌ق و مولد به فرد به‌عنوان انسانی یگانه و یکتا اعتبار و هویت بخشد. متقابلا‌ نیز تاکید فرد بر یکتایی هویت‌اش و کوشش او برای استحکام و اعتلا‌ی فردیت خود است که باید او را به کار و فعالیت خلا‌ق و مولد برانگیزاند. اما ما برعکس این، می‌خواهیم انفراد شخصی‌مان را نه با کار مولد خویش بلکه صرفا با تمایلا‌ت و دلخواست‌های شخصی‌مان درک کنیم و به دیگران بنمایانیم و این را درک نمی‌کنیم که این نه اشتیاقات و دلخواست‌های شخصی ما به‌عنوان بنیان فراغت‌طلبی‌مان، بلکه دقیقا خودمداری‌مان به‌عنوان تلا‌ش برای برآوردن منافع و مصالح آنی شخصی‌مان است که ما را به چنین رفتاری سوق می‌دهد. درست به این دلیل که کار و فراغت در ارتباط با هم‌اند. کار که نباشد فراغت نیز پوچ و بی‌معنی می‌شود. فراعت وقتی به‌عنوان یک فعالیت خودانگیخته، خود- بیانگر و خود- تعالی‌بخش فرد مطرح می‌تواند باشد که کار به‌عنوان فعالیتی خلا‌ق و مولد برای او، از پیش وجود داشته باشد. محال است شخصی کار موظف‌اش را لا‌ابالی‌گرانه و با اهمال و از سر بی‌مسوولیتی انجام دهد و <فراغت> داشته باشد یا آن را درک کند؛ او در زمان فراغت فقط می‌تواند با برخی موضوعات خود را سرگرم کند و خوش باشد؛ بی‌آنکه کوچکترین تاثیری در خود - بیانگری و اعتلا‌ی فردی‌اش بگیرد و یا از پرداختن به دلخواست‌هایش کوچکترین تاثیری بر دیگران گذارد. در این حال، فعالیت‌های زمان فراغت او نیز هرگز نمی‌تواند بنیان استواری برای هویت فردی او باشد. چرا که او با این فعالیت‌ها، بیشتر، <حال می‌کند> تا اینکه در جهت تحقق هدفی فردی بکوشد. ‌
ما در هر کار و فعالیتی که به آن مشغولیم - مهم نیست چه کار و فعالیتی باشد- از جمله به این دلیل از کارکردن طفره می‌رویم یا در کار، بدعهدیم، در فعالیت نیمه‌کار و سمبل‌کاریم... که با کار موظف و فعالیت خود حس هویت نمی‌یابیم و چون چنین است پس در زحمت و اشتغال خود فقط به میزانی فعالیم که کسی از ما بازخواست نکند. ما به‌عنوان اشخاص خودمدار از شخصیت خاص وخصوصی برخورداریم؛ از این‌رو، اصلا‌ یکتایی و یگانگی هویت متمایز فردی را درک نمی‌کنیم تا بدانیم که این یکتایی، ازجمله با کار و فعالیت خلا‌ق و بارآور فردی‌مان کسب می‌شود. ما رقابت زیبای انسانی را در کار و فعالیت خلا‌ق و بارآور درک نمی‌کنیم. به عوض، در محیط کار خود آکنده از حسادت‌ایم؛ موفقیت هر فردی در کار و فعالیت‌اش تنفر ما را برمی‌انگیزد. این حسادت، که ریشه در ناتوانایی‌مان در کار و بی‌اشتیاقی‌‌مان به آن دارد، چنان در ما قوی است که از ناکامی دیگران در کار و فعالیت‌شان بیشتر خوشحال می‌شویم تا از موفقیت خود در کار و فعالیت فردی‌مان. برای رسیدن به این خوشحالی، از چوب لا‌ی چرخ موفقیت دیگران‌گذاشتن هیچ‌ ابایی نداریم. ما کمتر در رنج این حسرت‌ایم که زندگی فرصت‌های کمی برای فعالیت و موفقیت به ما داده است و بیشتر حسرت‌زده فرصت‌هایی هستیم که تصور می‌کنیم بخت و اقبال به دیگران داده است. در این حال، کار و فعالیت، بنیان هویت نیست؛ همه بهانه <رزق و روزی> است و رفع تکلیف به‌گونه‌ای که صدای چون‌وچراکننده‌ای بلند نشود. ‌

قدرت و ثروت به مثابه ارزش
پیش از این اشاره کردم به نظر می‌‌رسد، از جنبه اقتصادی و سیاسی، کسب امنیت (و ثبات) در زندگی شخصی و خصوصی مهمترین هدف ما در طول تاریخ‌مان بوده است. ما به صورت فعال یا منفعل این هدف بی‌واسطه‌خود را دنبال می‌کرده‌ایم. مهمترین شیوه منفعل کسب امنیت‌مان حاشیه‌نشینی بوده است. ما چه بسیار که به <آب باریکه> حاصل از زحمت و اشتغال‌مان می‌ساخته و در حاشیه می‌نشسته و منتظر می‌مانده‌ایم تا بلا‌ بگذرد. عمدتا نیز شاهد بوده‌ایم که هر بلا‌ی موجود با بلا‌ی تازه از راه رسیده‌ای می‌گذشته است. ‌
در عین حال، به این نیز نه می‌‌اندیشیده‌ایم و نه می‌توانستیم بیندیشیم که حاشیه‌نشینی- در هر حوزه‌ای - حاصلی جز سترونی ندارد؛ یعنی پیامدی که کل زندگی انسان، ازجمله حوزه کار و فعالیت او را فرامی‌گیرد و او را به بی‌اشتیاقی نسبت به کار و فعالیت سوق می‌دهد.
اما گرایش فعال ایرانیان برای کسب امنیت (و ثبات)، بالطبع، به طریقی بروز می‌یافته که اوضاع و احوال اجتماعی ممکن می‌کرده است. از این‌رو، در جامعه ما که نه قانون و حق و مسوولیت، بلکه زور و خشونت حرف اول و آخر را می‌زده است، در جامعه‌ای با این اعتقاد که <الحق لمن غلب>(حق با زور و سلطه است) برخوردارشدن از زور و سلطه و یا در زیر سایه و چتر حمایتی زور و سلطه مستقر قرار گرفتن به وسیله ثروت، مطمئن‌ترین تلا‌ش برای دستیابی به امنیت در زندگی شخصی و خصوصی بوده است. در این حال، همه تلا‌ش فرد به پول درآوردن معطوف می‌شود. در چنین وضعی دیگر کار، ماهیت و ارزش آن، چگونگی انجام آن، پیامدهای اجتماعی آن و ... اصلا‌ اهمیت ندارد؛ مهم فقط پولی است که از آن حاصل می‌شود. در ایران نه ماهیت کار و اثرات آن، بلکه درآمدزایی کار مهم است. ‌
بالطبع تلا‌ش برای ثروتمند شدن نیز منفعلا‌نه است. ثروتمند شدن هدفی است که اوضاع و احوال ناانسانی جامعه به فرد تحمیل می‌کند. در اصل می‌توان گفت آرزوی آزمندانه ثروت در میان ایرانیان، از جمله، واکنشی منفعلا‌نه بوده است نسبت به غارت‌شدگی مستمرشان. آزمندی در ثروتمندی، ایرانیان را ترغیب می‌کرده است به هر طریق ممکن که مهمترین آن غارت یکدیگر بوده است، ثروتمند شوند. اصلا‌ تبلیغ و ترویج ملا‌لت‌بار قناعت‌طلبی را در کل تاریخ فرهنگ ایران - که به خودی خود زایل‌کننده اشتیاق به کار و فعالیت است - می‌توان ازجمله با تلا‌ش برای مهار مواجهه غارتگرانه ایرانیان نسبت به یکدیگر توضیح داد. (بالطبع، حکومت‌ها نیز می‌کوشیده‌اند با تبلیغ و ترویج قناعت‌طلبی در میان مردم، از یک‌سو، نگاه آنان را نسبت به غارت‌شدگی‌شان و از سوی دیگر، دریافت‌شان را از غارتگری حکومت کور کند.) همچنان که زیرسایه زور و سلطه خزیدن و آن را به خدمت شخصی خود گرفتن نیز واکنش منفعلا‌نه در برابر قدرتی استبدادی است که منشا هرگونه ناامنی و بی‌ثباتی زندگی فردی و اجتماعی بوده است. ‌
با این توضیح مشخص می‌شود که ما در تجربه تاریخی‌مان نگرشی خاص نسبت به ثروت، یعنی مهمترین ابزار مردم برای کسب امنیت زندگی شخصی و خصوصی‌شان، یافته‌ایم: ما اغلب، ثروت را نتیجه غارتگری و چپاول مردم دانسته‌ایم و نه حاصل تلا‌ش و کار و فعالیت؛ تا حد زیادی نیز بر حق بوده‌ایم. زیرا اوضاع و احوال اقتصادی و سیاسی‌مان چندان برانگیزنده کار و فعالیت نبوده است. به‌علا‌وه، به علت سلطه انحصاری حکومت بر اقتصاد، اصلا‌ کار و فعالیت تولیدی و خلا‌ق شخصی و خصوصی، در همان حدی که امکان داشته، نه چندان ایمن بوده و نه‌چندان سودآور که منشا ثروت‌اندوزی شود. در ایران، این تجارت و دلا‌لی بوده که در معنای <غارت داخلی> سرچشمه ثروت شده است. ما به تجربه اجتماعی خویش معتقد شده‌ایم: <هر که افزوده گشت سیم و زرش/ یا خودش دزد بوده یا پدرش.> در مورد قدرت- که در میان ما اصلا‌ به همان معنای زور سرکوبگر بوده است- قرن‌ها تکرار کرده‌ایم: <برو قوی شو اگر راحت جهان‌طلبی/ که در نظام طبیعت ضعیف پایمال است> و چندان هم به این نپرداخته‌ایم که انسان اصلا‌ به اتکای کار خویش به این دلیل انسان شد که توانست نظامی به جز نظام طبیعت مستقر سازد. ‌
خود آرمانی ما خود ثروتمند است. چرا که به درستی معتقدیم ثروت می‌تواند قدرت را بخرد. کار و فعالیت خلا‌ق برای ما، به خودی خود، ارزشی ندارند؛ بلکه فقط وقتی پذیرفته می‌شوند که بوی ثروت دهند. خودآرمانی ما شخصی است که بتواند با پولی که دارد هرچه دلش می‌خواهد انجام دهد و متحقق کند. خودآرمانی ما خودکارورز، خود خلا‌ق و مولد نیست. اعتماد ما به فعالیت و کار خویش نیست؛ به پول‌مان است. کسانی از ما که به خود می‌نازند، به پول یا مایملک خویش فخر دارند و نیز بسیاری از ما به مقامی که با خزیدن به زیر سایه قدرت یافته‌اند. هدف همیشه ما نه کار بلکه <اشتغال> است که فقط متضمن پول درآوردن باشد. ‌
پس، خود واقعی ما، بسته به اوضاع و احوالی که در آن قرار داشته است، همواره آزمندانه دنبال کسب ثروت بوده است. در دوران جامعه سنتی عمدتا تا آن حد که ثروت حاشیه امنیتی هر چند نامطمئن را ایجاد کند و نه بیشتر. چرا که در جامعه استبدادی هم ثروت و هم قدرت وقتی که به چشم بیایند مخاطره‌آمیز می‌شوند. در استیلا‌ی استبداد همواره آنان که در ثروت یا قدرت از دیگران سر برمی‌کشند، سر خود را به مخاطره می‌افکنند. استبداد حکومت یکسانی، حکومت یکسان‌ساز است. استبداد حاکمیت بر <دانه ریز>ها است؛ <دانه درشت> در ثروت و قدرت هرگز تحمل نمی‌شده است. پس در جامعه سنتی - و البته به صورت متفاوتی در دوره معاصر- برخورداری از ثروت و قدرت و یا به خدمت گرفتن قدرت سیاسی باید فقط تا حدی پیش می‌رفت که فرد سری پیدا در میان دیگر سرها نداشته باشد.
اما در دوران معاصر و به علت امکان مهاجرت و یا فرستادن ثروت به خارج از کشور و آن را از خطر دور کردن، ثروتخواهی ایرانیان دیگر هیچ حد و مرزی نمی‌شناسد. در این <رقابت> نامردمی- که هیچ هنجار و معیار اجتماعی بر آن نظارت ندارد- هر کس می‌کوشد تا به هر طریقی ثروتمند شود. حدی برای ارضای این آزمندی نیز وجود ندارد. پول ارزش و هدف‌غایی و فی‌النفسه است. چنین که باشد کار و فعالیت خلا‌ق هرگز دارای ارزش فی‌نفسه نمی‌تواند باشد. ‌

شخصی کردن کار
یکی از عوامل مهم پیشبرد جامعه‌ای مانند ایران در دوره معاصر یعنی دوره‌گذار از جامعه سنتی به جامعه متجدد (مدرن) گذار از کار مبتنی بر روابط شخصی به کار مجرد، یعنی کار برای بازار و مبتنی برقانون و قرارداد است. این همان موضوعی است که در ادبیات اجتماعی ما اینگونه انعکاس می‌یابد که می‌گوییم ضابطه قانونی مجرد جایگزین رابطه شخصی شده است. ‌
با آنچه پیش از این طرح شد واضح است که دو عامل اصلی اقتصاد رانتی و حکومت استبدادی موانع اصلی چنین گذار و تحولی‌اند و در جهت عکس، همچنان معیار جامعه سنتی یعنی غلبه رابطه شخصی بر ضابطه قانونی را تداوم می‌بخشند. این دو عامل اصلی از این امر جلوگیری می‌کنند که مناسبات اجتماعی میان افراد نه بر مبنای روابط شخصی و غیرقانونی یا غیرحقوقی خویشاوندی و یا حامی‌پرورانه بلکه بر بنیان روابط غیرشخصی قانونی و حقوقی مبتنی بر کار مجرد فردی شکل بگیرند. ‌
بنیان تسلط این ویژگی‌در مناسبات اجتماعی نظام حامی‌پروری حکومت استبدادی است. این نظام اساسا مبتنی است بر رابطه شخصی حامی و فرد یا گروه مورد حمایت. آنچه استقرار و تداوم چنین نظامی را ممکن می‌دارد نیز اقتصاد رانتی است. همین نظام است که از بالا‌ تا پایین، کل مناسبات اجتماعی را- چه در حوزه اقتصاد دولتی و چه در حوزه اقتصاد خصوصی - شکل می‌دهد. در تسلط چنین نظامی جایگاه اجتماعی هر فرد نه با هویت فردی و شایستگی‌ها و توانمندی‌های او، بلکه در اساس با مناسبات شخصی او با مراجع ثروت و قدرت تعیین می‌شود. در این حال فرد برای اینکه خود را در جایگاه اجتماعی معینی حفظ و حقوقی دریافت کند در رابطه‌ای مجرد نیروی کارش را نمی‌فروشد، بلکه به فرمانبرداری از حامیانی می‌پردازد که او را در چنان جایگاهی قرار داده‌اند. از این‌رو، در جامعه‌ای مثل ایران حقوق، عمدتا، حاصل فروش نیروی کار نیست بلکه نتیجه حضور فرد در محیط کار و تلا‌ش او برای حل مناسبات شخصی‌ای است که بر چگونگی حضور او در محیط کار نظارت دارد و متضمن تداوم <اشتغال> اوست. در ایران مهم این نیست که فرد در هر جایگاه سلسله مراتب اجتماعی که قرار دارد چه کار می‌کند، بلکه مهم این است که در این جایگاه با آنان که در مورد کار او تصمیم می‌گیرند چه نوع رابطه شخصی دارد.
شخصی‌کردن کار در ایران جنبه‌های مهم دیگری نیز دارد. از جمله اینکه وقتی بر کل جامعه قانون و قرارداد حاکمیت نداشته باشد تا بر نظام کار نظارت کند در هر محیط کار این اراده شخصی رئیس یا مدیر دولتی و یا صاحبکار خصوصی است که حاکم می‌شود. این امر دو نتیجه مستقیم دارد؛ نخست اینکه ارزش هر جایگاه اجتماعی نه به کار موثر آن بلکه به تمایل، زیرکی، تظاهر و در مجموع به منافع و مصالح شخصی فردی که آن جایگاه را اشغال کرده است بستگی می‌یابد. دوم اینکه همین اراده دلبخواه و شخصی است که معیار قضاوت در مورد کار موظف هر فرد قرار می‌گیرد. از این‌رو، حتی اگر کار فرد مورد ارزیابی قرار گیرد این ارزیابی، ضرورتا و پیش از همه، با در نظر داشتن رابطه شخصی فرد با آن مرجع قدرت و حمایت انجام می‌شود. ‌
اما به اصطلا‌ح چنین نظمی، یکسره، ناامنی و بی‌ثباتی را بر محیط کار مسلط می‌کند. وقتی موقعیت هر فرد در محیط کار به قدرت حامی او بستگی داشته باشد هر تزلزلی در قدرت حامی، موقعیت او را به مخاطره می‌اندازد. از این‌رو، هر فرد در محیط کار بیش از آنکه دغدغه کار خود را داشته باشد پیوسته نگران و جویای موقعیت حامی‌اش است تا به محض درک تزلزلی در قدرت او رو به سوی حامیان دیگر- و حتی رقبای حامی پیشین خویش- بیاورد و با اینان بیعت کند تا <اشتغال>‌اش محفوظ بماند. (بالطبع زیرک‌ترین کارکنان کسانی‌اند که توامان، اما پنهان‌کارانه، تحت حمایت چند حامی قرار می‌گیرند.) جنبه دیگر ناامنی و بی‌ثباتی در چنین سازوکاری در این است که حمایت مافوق از مادون خود فقط به شرطی قابل اتکاست که جایگاه خود او دچار مخاطره نشود. به این معنی که اگر جایگاه حامی- که خود او نیز با ناشایستگی به چنان جایگاهی تکیه زده است- به علت بی‌لیاقتی یا سوءاستفاده از موقعیت‌اش به خطر افتد او بی‌تردید، تعدادی از افراد تحت حمایت خود را به‌عنوان مقصر، همچون گوشت دم توپ، معرفی می‌کند تا خود را از خطر برهاند. بالطبع رابطه حامی‌پرورانه شبان/ رمه برآورنده نیاز شبان به قربانی در روز مبادا نیز هست. هر چند باید توجه داشت حامیان فقط خیال می‌کنند می‌توانند جز در مورد غفلت‌زده‌ها نیاز خود به گوشت دم توپ را برآورده کنند. ما ایرانیان به تجربه قرن‌ها دریافته‌ایم که اتکا به حمایت مافوق برای حفاظت از جایگاه خود در کار یا سلسله مراتب اجتماعی با چه ناامنی‌ها و مخاطراتی همراه است. از این‌رو همواره آماده‌ایم تا در مواجهه با چنین توطئه‌ای، بلا‌فاصله از خود دفاع کنیم، می‌توان گفت ما در این تجربه درازمدت چنان به کمال نقش <مامور معذور> را آموخته‌ایم و در اجرای این نقش مهارت یافته‌ایم که به دشواری بتوان ما را به علت اشتباه کاری‌مان گیر انداخت. (به این نکته نیز باید توجه داشت که یک‌وجه مهم حمایت حامی از مرئوسان خود برای این است که بتواند حاصل کار آنان یا نوآوری‌های تصادفی‌شان را به‌عنوان کار و نوآوری خود به بالا‌دستی‌هایش معرفی کند. تجربه قرن‌ها غارت یکدیگر امروزه ما ایرانیان را در غارت دستاوردهای فکری و عملی یکدیگر بسیار تیزچنگ کرده است. امری که همچون گذشته به شدت به زوال اشتیاق به کار می‌انجامد.)
یک جنبه دیگر شخصی کردن کار در میان ما این است که هرکس در هر جایگاهی که کار می‌کند می‌کوشد کارش را به‌گونه‌ای سامان دهد که فقط خودش از آن سر در بیاورد. او مجموعه فنون‌کاری یا سوابق و بایگانی زحمت یا اشتغال خویش را در مغز خود نگه می‌دارد و به همین دلیل از مجموعه کاغذهایی که به‌عنوان سوابق <کار> جمع و جور کرده است فقط خودش سر درمی‌آورد. این ترفندی است برای غیرقابل جایگزین شدن و از این طریق، ایمن داشتن موقعیت شغلی خود. فرد می‌داند که هرکس دیگری نیز می‌تواند شغل او را اشغال کند. پس، با شخصی کردن کار - یعنی شغل را از روال منطقی خارج کردن و <ترتیب> دلبخواه غیرعقلا‌نی به آن دادن- شغل را برای خود حفظ می‌کند. چنین است که وقتی چنین فردی، مثلا‌ به مرخصی می‌رود همه کارها بر زمین می‌ماند. ‌
همین چند جنبه‌ای که از شخصی کردن کار مطرح شد کافی است تا توضیحی بر این وضعیت مهم باشد که چرا در محیط‌های کار در ایران، عموما، حاشیه‌های کار بر خود کار غلبه دارند. وقتی حاشیه بر متن بچربد دیگر آنچه مهم نیست کار و فعالیت خلا‌ق و مولد است.
منبع: روزنامه اعتماد ملی

شناخـت: دروغ بـزرگ فرهنـگ ما

2008-05-13T02:41:00.000+04:30

آرامش دوستدار

فرهنگ ما دینی‌ست. یعنی بر بنیادی ناپرسیده و نیندیشیده پی‌ریزی شده و بالا رفته، به‌همین‌جهت نیز از چنگ اقتدار آن بنیاد هرگز بدر نیامده است. با چنین میراثی كه هیچگاه دانسته و از فاصله در آن ننگریسته‌ایم تا جلوه‌های روانی و روحی خود را در نهاد آن و التهابات رستاخیـزی آن را در تظاهرات وجودی خود بازیابیـم و از این مجرا خود را نقد و برآورد كنیم، طبیعتاً درآینده‌ای كه ادامة آن گذشته باشد نیز قادر به تغییر اساسی خود نخواهیم بود. تا زمانـی‌كه ما وراثت و گونه‌های تأثیر آن را در خودمان نمی‌شناسیم‌ـ شناختن هیچ ربطی به «انس و الفت» و این قبیل معانـی همدلانه و مهرجویانه ندارد و حتا می‌تواند ضد آن باشدـ خودمان كه حاصل همان آموزش موروثی‌مان باشیم به‌وسیع‌ترین و عمیق‌ترین معنای آن برای خودمان ناشناخته می‌مانیم. آدمی ‌از لحاظی و پیشتر از همه آن چیزی‌ست كه می‌آموزد و بیش از آن، آن‌گونه‌ای‌ست كه بدان چیزی را می‌آموزد. گونة آموزشی یعنی آگاه‌بودن یا آگاه‌نبودن به چرایی آموزش. فرهنگی كه با آگاهی نیاموزد، نشناسد و عملاً نداند چرا می‌آموزد، دست‌پرورده بار خواهد آمد، از خود نخواهد پرورد. فرهنگ ما یك چنین پدیده‌ای‌ست، برای آنكه در پیشوایـی و پیروی پیكر گرفتـه است. هیچكس بهتر از پیـشوا نمی‌تواند آنچه را كه خود نمی‌شناسد یاد دهد. و هیچكس بهتـر از پیـرو نمی‌تواند آنچه را كه نمی‌فهمد یاد گیـرد. ‌این دو كه همدیگر را یافتند بنیاد دین نهاده شده است. در این گونه داد و ستد است كه پیرو و پیشوا همدیگر را می‌یابند و بهم می‌رسند. هرقدر استعداد پیروی آموزشی در جامعه‌ای تاریخی‌تر و دیرپاتر باشد، سلطة دینی یا دینی‌منشانه در آن جامعه ژرفتر و مهلك‌تر است. لزومی ندارد پنـدار مستولی و پیروی از آن خود را دین و دینی بنامد. بی‌شك پیروی به‌نحوی لازمة آموختن و پرورش‌یافتن نیز هست، اما فقط بدان گونه كه موجب استقلال فرد شود و او را به‌خود متكـی سازد. پرورش‌یافتن‌ـ ‌این كلیـد اصلـی‌ست‌ـ یعنـی آموزش را در اصل برای استحكام و استقلال شخصیت آدمـی خواستن. پیروی آموزشی فقط و فقـط در این حـد معنـی دارد كه آدمـی ‌را در استقلال فكـری و عملی بپـرورد. «استقلال‌طلبیها»‌یی كه در خودمان و فرهنگ‌مان سراغ می‌كنیم و سماجتهایی كه گاه در تصدیق و تأیید آنها بخرج مـی‌دهیم در واقـع تبعیتی جدید از چیز یا كس دیگر بوده و هسـت که مـی‌بایست جای رهنمود یا رهنمون پیشین را بگیرد. برای لمس و درک این امر شاید هیچ راهی از این درازتر و دشوارتر اما درست‌تر نباشد كه از خودمان بپرسیم: چرا ما چنین هستیم كه تا كنون شده‌ایم؟ راهی ژرف‌تر از ‌این پرسش نیز نمی‌توان رفت، برای آنكه از چرایی و چگونگی سراسر رویداد فرهنگی ما می‌پرسد. به همین سبب هم تنها راه ما برای رستن از سلطة‌ این رویداد اسـت، اگر اساساً راهـی داشته باشیـم. آدمی‌كه قادر شود از خودش بپرسد و دریابد چرا و چگونه چنین شده كه اكنون هست، باید بتواند آینده‌اش را نیـز از نو بنیاد نهد. در نتیجة این پرسش، و پاسخـی كه برای آن خواهد یافت، یا راهی را كه تا كنون سـپرده همچنان ادامه می‌دهد، یا با خارج شدن از آن و گشودن راهی نو خود را از آنپس جز آن می‌سازد كه تاكنون شده است. هرگاه فرهنگی قادر شود چنین پرسشـی از خـود كند و آن را در پهنـة آموزشـی و پرورشـی جامعـه بازنمایـد، معنی‌اش آن است كه آگاهی جزئی یا استثنایی را به سطح آگاهی كلی و عمومی رسانده و از نیروهای بیدارشدة منفرد كه در پیوند درونی‌شان بافت كلی رفتارها را می‌سازند مخرج و پیكری اجتماعی فراهـم آورده است. فرهنگی كه آگاهی‌اش به چنین سطحی برسـد می‌تواند و باید خود را دائماً بازسازد. فرهنگ غربـی چنین فرهنگی‌ست. اما ‌اینجا از پیـش بگویم آنچه سپس باز خواهم نمود و نشان خواهم داد: آن آگاهی كه بتواند چنین پرسشی را حتا فقط فرداً هم برانگیزد، هنوز در ما به‌وجود نیامده و هر حادثه‌ای، هرقدر هم وخیـم و تكان‌دهنده، خودبه‌خود تحقق آن را تضمیـن و ما را بیـدار نخواهد كرد. دوهـزاروپانـسدسال تاریخ ما بهترین گواه آن است. هیچ قانون، تئوری و فرضیه‌ای نمی‌تواند در برابر چنین تجربه‌ای بایستد.

منبع: سایت آرامش دوستدار

فلسفه‌ی روشنگری و انديشه‌ی حقوق بشر

2008-05-03T02:17:00.000+04:30

بهرام محيی

پيشگفتار
در بررسی‌های مربوط به تاريخ انديشه، عموما" سده‌های هفدهم و بويژه هجدهم را در اروپا عصر خردگرايی و روشنگری می‌نامند. در بخش‌بندی ظريف‌تری، از مراحل سه‌گانه‌ی: آغازين، اوج و پايان روشنگری سخن به ميان می‌آيد که دوره‌ای از نيمه‌های سده‌ی هفدهم تا پايان سده‌ی هجدهم و حتا دهه‌ی نخستين سده‌ی نوزدهم را در بر می‌گيرد. به اين اعتبار، می‌توان متفکرانی چون هابس و لاک را نمايندگان فکری مرحله‌ی آغازين، منتسکيو و روسو را متعلق به دوره‌ی اوج و کانت را از واپسين نمايندگان عصر روشنگری ارزيابی کرد.

يکی از خصلت‌های انديشه‌ی روشنگری، گرايش رهايی‌بخش و برابری‌طلبانه‌ی آن است که با موضعی سنجشگرانه پيش میرود و هم در حوزه‌ی نظری و هم عملی تأثير می‌بخشد. روشنگران از يکطرف مبلّغ آزادی انديشه و از طرف ديگر طرفدار خودمختاری فرد در حوزه‌های اخلاقی، سياسی و اقتصادی بودند. آنان خواهان گسستن زنجيرهايی بود که سده‌های ميانه بر دست و پای جامعه بسته بود. از منظر روشنگری، انسان نه وابسته به وظايف دينی است و نه مطيع دولتی که فرمانرواي آن از «موهبتی الهی» برخوردار است. روشنگری، وابستگی به کليسا را برای رستگاری انسان ضرور نمی‌دانست و فردی را که گفته‌ها، نوشته‌ها و رفتارش مورد تأييد کليسا يا دولت نبود، رانده شده نمی‌انگاشت. برای روشنگری، در کنار نيکبختی، ارزش‌های ديگری مانند آزادی و شکوفايی استعداد انسان که در طبيعت او نهفته است نيز اهميت داشت. به عقيده‌ی روشنگران، انسان با ضرورتی طبيعی نه تنها به دنبال تحقق چنين ارزش‌هايی است، بلکه از حقی نيز در اين راستا برخوردار است. بدينسان هرآنچه که در مقابل تحقق چنين ارزش‌هايی قرار می‌گرفت، از طرف روشنگران ناحق شمرده می‌شد. چنين دريافتی، تجلی آشکار خود را در انديشه‌ی حقوق بشر می‌يابد که به مفهومی امروزين از محصولات عصر روشنگري‌ست. به عبارت ديگر، گام اصلی در گذار از «حق طبيعی» به «حقوق بشر» در همين دوره‌ برداشته شد. فلسفه‌ی روشنگری، با اعتماد به نيروی خرد انسانی، می‌خواست بشريت را از زنجير قيمومت ونابالغی معنوی وارهاند. هدف روشنگری افسون‌زدايی از جهان، برچيدن اسطوره و سرنگونی انگارش به ياری دانش بود .

فيلسوفان روشنگری در پيکار فکری خود عليه استبداد دينی و سياسی، شالوده‌های نظری حقوق بشر را مستحکم ساختند. در فلسفه‌ی روشنگری، خرد انسانی به مثابه تنها سنجيدار تعيين حق طبيعی مطرح شد و سلطه‌ی آموزه‌های دينی و اقتدارگرايانه در اين زمينه بی‌اعتبار اعلام گرديد. اما اين امر چگونه صورت تحقق پذيرفت؟ برای پاسخی ولو کوتاه و فشرده به اين پرسش، بايد به بازخوانی خطوط اساسی تلاش‌های فکری انديشمندان روشنگری پرداخت. ما در اين جستار، به آرای برخی از متفکران عصر روشنگری در مورد حقوق بشر اشاره می‌کنيم.

توماس هابس: حفظ زندگی به مثابه موضوعی کانونی
توماس هابس Thomas Hobbes (1588 ـ 1679) متفکر انگليسی سده‌ی هفدهم، در مهمترين اثر سياسی خود «لوياتان»، فلسفه‌ی سياسی خود را طراحی نموده است. البته شايد در نگاه اول، برقراری پيوند ميان آرای هابس و انديشه‌ی حقوق بشر کمی عجيب به نظر آيد، چرا که بسياری از پژوهشگران تاريخ انديشه، وی را به عنوان انديشه‌پرداز نظريه‌ی حکومت مطلقه می‌شناسند. اگر چه هابس به مفهوم امروزين، يک فيلسوف حقوق بشری نيست، اما بی‌ترديد می‌توان رگه‌هايی ناب از انديشه‌ی دوران جديد در مورد حقوق بشر را در آرا و عقايد او تشخيص داد. برای آشنايی با انديشه‌های هابس، درنگ بر برخی مفاهيم کانونی ژرفکاويهای او چون «وضعيت طبيعی»، «حق طبيعی»، «قانون طبيعی» و «قرارداد دولتی» ضروری است.

هابس در روش بررسی خود، از يک نقطه‌ی صفر می‌آغازد که در آن هنوز هيچگونه حق موضوعه و نظام دولتی اعتبار ندارد. وی چنين وضعيتی را «وضعيت طبيعی» می‌نامد. بنابراين برای هابس، «وضعيت طبيعی» صرفا" از ساختاری متديک و الگو‌مانند برخوردار است و نبايد آن را با يک دوره‌ی واقعی در تاريخ بشريت يکسان گرفت. در اين وضعيت طبيعی فرضی، همه‌ی انسانها آزاد، برابر حقوق و صاحب اختيارند تا علايق خود را تا آنجا که قدرتشان اجازه می‌دهد، بی هيچ مانعی دنبال کنند. در «وضعيت طبيعی» هر انسانی از اين «حق طبيعی» برخوردار است که بويژه و پيش از هر چيز، برای بنيادی‌ترين حق خود، يعنی «حفظ خويشتن» تلاش کند. بنابراين، هابس «حق طبيعی» را با آزادی انسان در تکيه بر قدرتش برای حفظ زندگی خويشتن تعريف می‌کند. بر طبق چنين دريافتی، انسان مجاز است هر اقدام يا وسيله‌ای را که نيروی داوری و خرد او درست تشخيص می‌دهد، برای حفظ خويشتن به کار گيرد. اما از آنجا که نگاه هابس به انسان بسيار بدبينانه است و وی آدمی را گرگ آدمی می‌داند، روشن است که چنين وضعيتی، يعنی «وضعيت طبيعی»، پيامدی جز منازعه‌ای مستمر بر سر علايق گوناگون و از جمله با کاربرد ابزار قهرآميز ندارد. هابس اين وضعيت منازعه‌ی مستمر را «جنگ همه عليه همه» می‌نامد
.
حال می‌توان پرسيد که پس اين «وضعيت طبيعی» دارای کدامين کارکرد استدلالی در انديشه‌ی هابس است؟ در پاسخ می‌توان گفت که هابس با انديشيدن طرح «وضعيت طبيعی»، اين هدف را دنبال می‌کند که بصورتی راديکال، هر حق موضوعه و نظام دولتی را ملتزم به حقانيت و مشروعيت سازد. برای او در وضعيت طبيعی که قانون و نظم دولتی اعتبار ندارد، فرد انسانی تنها چيزی است که باقی می‌ماند و منطقا" می‌تواند خاستگاه و شالوده‌ی توجيه قرار گيرد. همين جايگاه فرد انسان در انديشه‌ی سياسی هابس، گسست از سنت فلسفه‌های سياسی پيشين است که همگی بر شالوده‌ای يزدان‌شناختی (تئولوژيک) و يا هستی‌شناختی (انتولوژيک) استوار بودند و تلاش می‌کردند حقوق و قوانين را نه ساخته و پرداخته‌ی انسان، بلکه ناشی از نظامی الهی يا هستانی قلمداد کنند.

شاخص ديگر در انديشه‌ی سياسی هابس، خردباوری اوست. اگر چه به نظر او در «وضعيت طبيعی»، قوانين وضع شده توسط انسان و يا نظام دولتی وجود ندارد، اما «قانونی طبيعی» حاکم است. اين «قانون طبيعی» از نظر هابس اما، دستور يا قاعده‌ای است که از طريق خرد انسان کشف شده و برای هر ذات خردمندی معتبر است. به اين ترتيب، نزد هابس «قانون طبيعی» برخاسته از اراده‌ای الهی يا فوق بشری نيست، بلکه بايسته‌ای عمومی ناشی از بصيرت انسان و خرد خود بنياد اوست.

شاخص سوم در انديشه‌ی سياسی هابس، امر حقانيت دولت است. بر طبق نظريه‌ی قرارداد او، دولت حقانيت خود را مرهون انسانهايی است که از حق طبيعی خود به نفع تشکيل دولت و در خدمت پايان دادن به ترس و نکبت و بی‌ثباتی چشمپوشی کرده‌اند. اگر در نظر آوريم که حتا در فلسفه‌ی سياسی ارسطو، انسان «طبيعتا"» موجودی سياسی و دولتساز قلمداد شده بود، می‌توان پی برد که انديشه‌ی سياسی هابس، نه تنها گسستی قطعی از تفکر قرون وسطايی در مورد دولت، بلکه حتا انفصال از فلسفه ی سياسی يونان باستان و در واقع تجلی انديشه‌ی سياسی دوران جديد است؛ انديشه‌ای که در سپهر آن، دولت ديگر نه نهادی الهی يا حتا طبيعی، بلکه ساخته‌ی دست انسان است. همين چرخش در انديشه‌ی سياسی هابس، بسيار فراتر از عصر روشنگری و حتا تا امروز، درک مدرن از دولت را متعين می‌سازد.

اما از آنجا که هابس در جريان توفانهای ناشی از جدالهای خونين داخلی انگلستان و جنگهای موسوم به سی ساله که اکثرا" خصلت مذهبی داشتند می‌انديشيد، برای رسيدن به ثبات و آرامش، در نظريه‌ی قرارداد خود آنچنان راه افراط می‌رود و قدرت و اختياراتی برای دولت قائل می شود که مآلا" کليه‌ی حقوق فردی را در سايه قرار می‌دهد و عملا" از اعتبار ساقط می‌سازد. و اين امر، يکی از نکات متناقض و پرتنش در انديشه‌ی سياسی هابس است.

هابس از طرفی برای هر فردی حق حفظ خويشتن را قائل است. به نظر او، هر انسانی فقط مشروط بر اينکه بتواند از حق حيات برخوردار باشد، از حق طبيعی خود به نفع حقوق موضوعه‌ی شهروندی چشمپوشی می‌کند و انحصار اعمال قهر را به دولت وامی‌گذارد. از طرف ديگر، هنگامی که دولت تأسيس شد، مردم در قبال آن چنان متعهدند که دستاويزی واقعی برای اعاده‌ی حقوق خود نمی‌يابند.
عليرغم اين تناقض و تنش در آرای هابس، وی با گسست از انديشه‌ی سياسی سنتی، شالوده‌های مهمی برای نظريه‌ی حقوقی و دولت و نتيجتا" تکامل موضوع حقوق بشر در دوران جديد استوار ساخت. تمام فلسفه‌های سياسی پس از هابس، در تداوم و يا واکنش سنجشگرانه و نقدی نسبت به پرسشهايی شکل گرفته‌اند که نخستين بار در نظريه‌های قرارداد و نظام دولتی وی طرح شده بود. نبايد فراموش کرد که هابس با توجه به حفظ زندگی به عنوان موضوعی کانونی، گامی جدی در راه انديشه‌ی حقوق بشر برمی‌دارد. از همين روست که برخی از پژوهشگران تاريخ انديشه، توماس هابس را راهگشای انديشه‌ی حقوق بشر در دوران جديد می‌شناسند.

جان لاک: پدر معنوی انديشه‌ی حقوق بشر
تنها چند دهه پس از هابس، جان لاک John Locke (1632 ـ 1704) ديگر فيلسوف انگليسی، در کتاب «دو رساله درباره‌ی حکومت»، فلسفه‌ی سياسی خود را عمدتا" در نقد آرای هابس ارائه نمود. جان لاک را عموما" پدر معنوی انديشه‌ی حقوق بشر در دوران جديد می‌دانند.

لاک ـ بر خلاف هابس ـ به نظريه‌ی قرارداد بهای کمتری می‌دهد و «وضعيت طبيعی» را چندان منفی نمی‌بيند. چرا که به نظر او در «وضعيت طبيعی»، برابری و استقلال انسانها خود به مثابه «قانونی طبيعی» معتبر است و مطابق چنين قانونی هيچکس حق ندارد زندگی، تندرستی، آزادی و مالکيت کسی را به مخاطره افکند. به عقيده‌ی لاک، «قانون طبيعی» معنايی جز حفظ کل بشريت ندارد، زيرا تمامی انسانها اعضای پيوسته‌ی جامعه‌ای طبيعی هستند. بنابراين «قانون طبيعی» اجازه نمی‌دهد که کسی ديگری را نابود سازد. در همين سخن لاک است که انديشه‌ی حقوق بشر در دوران جديد، به صورتی آشکار و درخشان تجلی می‌يابد.
با اين حال، برای لاک نيز «وضعيت طبيعی» وضعيتی نامطمئن و پرمخاطره است. بنابراين، لاک کارکرد دولت را در آن می‌بيند که زندگی، آزادی و مالکيت خصوصی هر فردی را حفظ و تضمين کند. اينها برای لاک والاترين اهداف دولت هستند. از همين رو، افراد داوطلبانه وضعيت طبيعی نامطمئن را ترک می‌کنند و از حقوق نامحدود طبيعی خود دست می‌شويند تا دست به تشکيل دولت بزنند.
اما اگر دولت به هر دليلی، خواه به دليل تجاوز دشمن خارجی و خواه به دليل فساد و انحطاط داخلی، قادر به برآوردن اهداف سه‌گانه‌ی زندگی، آزادی و مالکيت نباشد تکليف چيست؟ اين پرسش برای موضوع حقوق بشر از اهميت زيادی برخوردار است.

اگر چه لاک نيز مانند هابس برای تأسيس دولت به نظريه‌ی قرارداد متوسل می‌گردد، اما برای پاسداری از زندگی، آزادی و مالکيت افراد، ساختار اين دولت را به دقت مورد ژرف‌انديشی قرار می‌دهد. در حالی که هابس دولت را با قدرتی نامحدود تجهيز کرده بود، لاک برای پاسداری از حقوق فرد در مقابل دولت، به انديشه‌ی تفکيک قوای دولتی می‌رسد. لاک می‌طلبد که دستگاه قانونگذاری دولت، قوانينی وضع کند که برای همگان معتبر باشد و همه در مقابل قانون برابر باشند. او همچنين خواستار آن میشود که نهادی مستقل و غيرجانبدار، در موارد اختلاف، بر طبق قانون تصميم‌گيری کند. افزون بر آن، او می‌طلبد که نهادی وظيفه‌ی اجرا و اعمال قوانين وضع شده را برعهده گيرد. اين نهادهای سه گانه، امروزه در همه‌ی دولتهای مدرن وجود و کارکرد دارند. به اين اعتبار بايد لاک را طراح انديشه‌ی تفکيک قوا نيز دانست که البته بعدها با شارل منتسکيو متفکر فرانسوی تکامل می‌يابد.

لاک تلاش می‌کند تا موازنه‌ای محتاطانه ميان قوه‌های دولتی برقرار سازد تا آنان از طريق خنثا ساختن قدر قدرتی يکديگر، حقوق فرد را به مخاطره نيندازند و فراتر از آن، به ناگزير اين حقوق را تضمين کنند. بدينسان آشکار می‌گردد که امر آزاديهای فردی برای لاک، مهمتر از ساختارهای نظام سياسی است. از همين رو وی نه فقط از گذر تقسيم‌بنديهای ساختاری قوای دولتی، بلکه همچنين از طريق تثبيت محتوايی آنها تلاش می‌کند تا در خدمت حقوق و آزادی فرد، قدرت دولت را مشروط سازد. به نظر لاک، دولت اجازه ندارد زندگی، آزادی و مالکيت هيچ فردی را به مخاطره اندازد، مادامی که اين فرد، زندگی، آزادی و مالکيت ديگران را خدشه دار نکرده باشد. لاک در ژرفکاوی‌های خود، به روشنی مرزهای اقتدار قوای دولتی را ترسيم می‌کند.

نکته‌ی قابل تأمل ديگر در انديشه‌ی سياسی لاک، امر مشروعيت دولت است. در طرح لاک، دولت نماينده‌ی مردم و در واقع «معتمد» آنان است. و اين امر معنايی جز اين ندارد که قدرت واقعی از آن مردم است و اين مردم هستند که فرمانروای واقعی می‌باشند. در جايی که دولت از اعتماد مردم سوء استفاده کند و يا نتواند اهداف سه‌گانه‌ی زندگی، آزادی و مالکيت خصوصی را برآورد، بايد قدرت را به صاحبان اصلی آن که مردم هستند بازگرداند.

فراتر از آن، لاک برای فرد در قبال تعرضات دولتی، حق مقاومت قائل است. هر جا که قوه‌های دولتی اعم از قانونگذاری و يا اجرايی، تجاوزی به حقوق فرد مرتکب شوند و فرد نتواند از طريق گزينش و يا برکناری اين نهادها، از آن تجاوزات جلوگيری به عمل آورد، از نظر لاک فرد از حق مقاومت در مقابل دولت برخوردار است. چرا که چنين تعرضات و تجاوزاتی از طرف ارگانهای دولتی، شکستن پيمان است و دوباره جامعه را به «وضعيت طبيعی» باز می‌گرداند که در آن هر کس ناچار است حق خود را خود اعاده کند. به نظر لاک، در چنين حالتی اين مردم نيستند که دست به شورش زده‌اند، بلکه اين دولت و نهادهای دولتی هستند که از طريق تعرضات مداوم به حقوق مردم، طغيان را به جامعه تحميل نموده‌اند. به عبارت ديگر، آنها با رفتاری نادرست، عملا" از حقانيت خود دست شسته‌اند و بنابراين ديگر زمينه‌ای قانونی برای تبعيت و فرمانبری از چنين دولتی وجود ندارد. بايد توجه داشت که لاک در حق مقاومت مردم، عنصری انقلابی را نمی‌بيند، چرا که هدف از مقاومت چيزی جز بازگشت به وضعيت قانونی گذشته نيست که در آن نظام سياسی پاسدار حقوق افراد بود. لاک برای جلوگيری از بروز انقلاب و طغيان پيشنهاد ادواری و محدود بودن زمانی حکومت را می‌دهد. اين خواست او امروز در دمکراسی‌های مدرن امری بديهی است.

اينک می‌توان با ملاحظات بالا دست به يک جمعبندی در رابطه با انديشه‌ی جان لاک در زمينه‌ی حقوق بشر زد:
نخست اينکه لاک بر خلاف هابس، پس از تأسيس دولت، «حق طبيعی» را از اعتبار ساقط نمی‌کند. به اين ترتيب نزد لاک، «وضعيت طبيعی» که در آن برابری و آزادی برای همه‌ی افراد وجود دارد، همچنان کارکرد هنجاری (نورماتيو) خود را حفظ می‌کند. زيرا به نظر لاک فرد فقط با اين پيش‌شرط به قرارداد دولتی پاسخ مثبت داده که دولت حفظ زندگی فرد و مصلحت کل جامعه را تضمين و رعايت کند.

دوم اينکه اگر دولت نتواند رفاه شهروندان را تأمين و از زندگی، آزادی و مالکيت آنان پاسداری نمايد، قرارداد دولتی از اعتبار می‌افتد و انسانها اجازه دارند حق طبيعی يا «حق بشری» خود را از دولت مطالبه کنند. اين حق بشری از نظر لاک حقوق اساسی مانند «زندگی»، «آزادی» و «مالکيت خصوصی» را در بر می‌گيرد. چنانچه اين حقوق اساسی برآورده نشوند، دولت اعتبار خود را از دست می‌دهد و مردم حق دارند حکومت را برکنار کنند.

سوم اينکه لاک حداقل به طور ضمنی از حقوق بشری که غيرقابل واگذاری است حرکت می‌کند. اين حقوق نه تنها بايد از طرف هر دولتی محترم شمرده شود، بلکه دولت بايد آنها را تضمين نمايد. به اين منظور تقسيم قوای دولتی و محدود بودن زمانی حکومت اجتناب ناپذير است.
بطور خلاصه می‌توان گفت که با جان لاک، از منظر تاريخ انديشه، وارد مرحله‌ای می‌شويم که می‌توان به معنايی واقعی از حقوق بشر سخن به ميان آورد. اما اين هنوز اوج تکامل انديشه‌ی حقوق بشر در عصر روشنگری نيست. منتسکيو، روسو و کانت، هر يک به گونه و شيوه‌ی خود، اين انديشه را با تکانه‌هايی نيرومند به پيش می‌رانند.

منتسکيو: تقسيم قوای دولتی در خدمت تضمين آزادی
شارل منتسکيو Charles-Louis de Secondat de Montesquieus (1689 ـ 1775) انديشمند فرانسوی را عموما" سياسی‌ترين فيلسوف عصر روشنگري می‌دانند. اهميت آموزه‌های منتسکيو از جنبه‌ی حقوق بشری، قانونمدار کردن مناسبات ميان انسان‌ها و نيز تقسيم قوای دولتی برای پاسداری از حقوق آنان است. وی در آموزه‌ی تقسيم قوای دولتی خود، اگر چه تحت تأثير انديشه‌های لاک بود، اما مضمون آن را تدقيق کرد و ژرفا بخشيد. موضوع راهنما در انديشه‌ی منتسکيو، سيطره‌ی نامحدود قانون خرد است که کل جهان و ساختارهای آن را دربرمی‌گيرد.

منتسکيو قانون خرد را که در آدمی مؤثر است و ذات او را متأثر می‌سازد، به طبيعت نيز تعميم می‌دهد. به اين اعتبار، خرد در طبيعت نيز حاکم است و منتسکيو آن را «قانون طبيعی» میفهمد. به عقيده‌ی منتسکيو، برای انسان مهم است که اصل‌های چنين قانونی و ارتباط آن با خرد بشری را کشف کند و با درکی بصيرتمند، آن‌ها را در رفتار اجتماعی و زندگی خويشتن به کار بندد. آدمی تنها به ميانجی چنين امری قادر است خود را از پيشداوري‌هايی رها سازد که مانع می‌گردند تا او خود را به عنوان ذاتی خردمند در وحدت با قوانين عقلی آفرينش بشناسد. به نظر منتسکيو چنين پيشداوری‌هايی ناشی از وابستگی انسان به آتوريته‌ها يا مراجع اقتدار اعم از دينی و دولتی است. اين پيشداوری‌ها متکی بر ادعاهای خردگريز هستند و وظيفه‌ی انسان است تا به مدد روشنگری خود را از يوغ آنها رها سازد. مهم‌ترين اثر منتسکيو يعنی کتاب «روح قوانين» نيز با چنين هدف روشنگرانه‌ای به نگارش درآمده است.

به نظر منتسکيو، متناهی بودن آدمی، محدوديت و نيازی را که در همه‌ی موجودات زنده مشترک است، به او نيز تحميل می‌کند، اما آزادی آدمی به او منزلتی در مقابل ساير موجودات می‌بخشد. محدوديت از يکطرف و آزادی از طرف ديگر می‌توانند انسان را فريب دهند تا به خرد خود خيانت ورزد و اجازه دهد که نيازها، انگيزش‌ها و اشتياق‌ها دست بالا را در زندگی او بگيرند. اما انسان به مدد خرد خود صاحب اين توانايی نيز هست تا در آزادی، قوانينی را که خاص زندگی اوست تشخيص دهد و خود را مطيع آنها سازد. بصيرت شناخت قوانين متناسب و اراده‌ برای به رسميت شناختن آنها، آدمی را عملا" به آن چيزی تبديل می‌سازد که طبيعت مقرر کرده است، يعنی ذات خردمندی که سرنوشت اجتماعی و سياسی خويشتن را بطور خردمندانه رقم می‌زند.

منتسکيو قوانين تعيين کننده برای زندگی عملی انسان را به قوانين طبيعی و قوانين موضوعه تقسيم می‌کند. قوانين طبيعی که برای همه‌ی انسانها، در همه‌ی زمانها و در هر شرايطی گوهرين است، عبارتند از نياز به صلح، رانش برای يافتن خوراک جهت بقا و حفظ برجاهستی، تمايل به جنس مخالف و کشش برای زندگی اجتماعی. به محض آنکه انسان‌ها وارد حيات اجتماعی می‌شوند، بايد قوانين طبيعی را متناسب با ويژگی‌های جوامع گوناگون، به قوانين موضوعه تبديل ساخت. به نظر منتسکيو، قوانين موضوعه بطور دستگاهمند بايد مناسبات زير را تنظيم کنند:
1ـ مناسبات ميان يک جامعه با جامعه‌ا‌ی ديگر را که منتسکيو آن را تحت عنوان حقوق خلقها (حقوق بين المللی) جمعبندی می‌کند.
2ـ مناسبات ميان کسانی که حکومت می‌‌کنند و کسانی که بر آنان حکومت می‌شود که منتسکيو آن را تحت عنوان حقوق سياسی يا دولتی جمعبندی می‌کند.
3ـ مناسبات ميان شهروندان در يک جامعه که منتسکيو آن را تحت عنوان حقوق مدنی جمعبندی می‌کند.
اما افزون بر اين تقسيم‌بندی برای تنظيم روابط اجتماعی، بايد آموزه‌ی منتسکيو در خصوص شکل حکومت را نيز برای تکامل انديشه‌ی حقوق بشر بسيار پر اهميت تلقی کرد. منتسکيو کلا" سه نوع شکل حکومتی را از هم متمايز می‌کند: جمهوری، سلطنت و استبداد. برای منتسکيو جمهوری می‌تواند در صورت‌های دمکراسی و آريستوکراسی متجلی گردد. البته برای منتسکيو آريستوکراسی اهميت تاريخی خود را از دست داده است. بنابراين وی در ژرفکاوی خود بيشتر به جستجوی بديلی از ميان سلطنت مشروطه و جمهوری می‌پردازد. اما آنچه که برای وی اهميت دارد، بيش از شکل حکومت، مضمون آن است. اگر چه منتسکيو به سلطنت مشروطه تمايل نشان می‌دهد و با دمکراسی راديکال مخالف است و قانون اساسی ميانه‌ای را پيشنهاد می‌کند، اما دمکراسی به مثابه طراز بنيادينی از مضمون حکومتی، در کانون تأملات وی قرار می‌گيرد.

منتسکيو برای اشکال گوناگون حکومتی اصل‌هايی را قائل می‌شود. به نظر او اصل نظام دمکراتيک، فضيلت است. دمکراسی برای بقای فضيلت خود نيازمند به رسميت شناختن و پابرجايی برابری اصولی شهروندان خويش است. البته منتسکيو اختلاف طبقاتی ميان شهروندان را ناديده نمی‌گيرد و ايجاد برابری کامل ميان افراد را با توجه به استعدادهای گوناگون و جايگاه‌های مختلف اجتماعی آنان غيرواقعبينانه و تنها با تکيه بر جبر و خشونت ميسر می‌داند. اما در عين حال به نظر او چنانچه دمکراسی بخواهد موفق باشد، اختلافات طبقاتی اجازه ندارند ابعادی افراطی به خود گيرند. بدينسان منتسکيو خواهان عدالت اجتماعی حداقلی نيز هست.
برای منتسکيو، طبيعت دمکراسی از آن طريق متعين می‌گردد که مردم در آن دارای عالی‌ترين قدرت قانونگذاری در دولت هستند. مردم حق و وظيفه دارند که ساختار اساسی دولت و جهت‌گيری سياسی آن را تعيين کنند و به عبارت ديگر درباره‌ی قوانين اساسی تصميم بگيرند. در ارزيابی منتسکيو، اگر چه مردم شناخت فردی کارشناسی از امور ندارند، اما تصورات عقلی بنيادينی درباره‌ی دولت و سياست دارند و با تکيه بر درايت و حرکت از علايق خود قادرند کسانی را برای حکومت برگزينند که از شناخت کارشناسی لازم برای هدايت جامعه برخوردارند و قادرند امور حکومتی را برپايه‌ی اراده‌ی عقلی جمعی تمشيت کنند. به نظر منتسکيو، در چنين گزينشی که موضوع آن بر سر سرنوشت مردم است، خود مردم صلاحيت بيشتری دارند تا شاهانی که در کاخ‌های خود در انزوا می‌زيند و خود را عين دولت می‌پندارند. در راستای همين تحليل و بررسی از دمکراسی است که منتسکيو به آموزه‌ی تقسيم قوای خود می‌رسد. او در مقابله با پديدارهای سياسی سلطنت مطلقه، طرحی سياسی ارائه می‌دهد که بر پايه‌ی ايده‌ی آزادی و حرمت انسان استوار است. به اين اعتبار، آزادی مفهوم راهنما و نظم‌دهنده‌ی نظريه‌ی تقسيم‌قوای اوست. اگر چه تقسيم‌قوا به خودی خود تضمينی برای آزادی انسان نيست، اما به ميانجی آن و ايجاد قوای سه گانه‌ای که متقابلا" قدرت يکديگر را محدود و کنترل می‌کنند، تحقق آزادی ممکن است. منتسکيو نخست کارکردهای گوناگون دولتی را از هم تفکيک می‌کند و سه کارکرد قانونگذاری، اجرايی و قضايی را برمی‌شمرد. سپس هر يک از کارکردهای سه‌گانه را به يکی از ارگان‌های دولتی محول می‌سازد. بسياری از صاحب‌نظران فلسفه‌ی سياسی بر اين عقيده‌اند که هدف اصلی منتسکيو از اين تقسيم‌بندی، ايجاد توازن در دولت و تعبيه‌ی آنچنان سازوکاری است که افزون بر تقسيم مسئوليت‌ها، تأثير متقابلی در ترسيم مرزها و محدوديت‌های قدرت دولتی داشته باشد.

بطور خلاصه می‌توان گفت که با توجه به واقعيت‌های تاريخی آن دوره، انديشه‌ی منتسکيو پيرامون اين مسأله دور می‌زند که آزادی فرد را از چه طريق می‌توان به بهترين نحوی تضمين کرد. با راه حلی که او مبنی بر تقسيم قوای دولتی در اين زمينه پيش می‌نهد، در برد تاريخی، يکی از مهم‌ترين ابزارها را برای تضمين حقوق اساسی مدنی فراهم می‌آورد.

ژان ژاک روسو: تحقق آزادی فرد در قرارداد اجتماعی
ژان ژاک روسو Jean-Jacques Rousseau (1712 ـ 1778) متفکر سوئيسی، در سده‌ی هجدهم و اوج دوره‌ی روشنگری اروپا می‌زيست. انديشه‌های او در زمينه‌های سياسی، ادبی و تربيتی، تأثير بزرگی بر معاصران گذاشت. نقش فکری او که سالها در پاريس عمر سپری کرد، به عنوان يکی از راهگشايان آرمانهای انقلاب کبير فرانسه قابل انکار نيست. اگر چه روسو، از نخستين روشنگرانی است که مفهوم حقوق بشر را بطور مشخص به کار گرفت، اما نزد او از اين مفهوم تنها می‌توان به معنايی ويژه و محدود سخن به ميان آورد. در مجموع بايد گفت که وی راديکال تر از هابس و لاک و منتسکيو می‌انديشيد. شايد به همين دليل است که برخی از پژوهشگران تاريخ انديشه، وی را اساسا" در تداوم سنت فکری عصر روشنگری نمی‌دانند، بلکه انديشه‌ی او را بيشتر در نقد فلسفه‌ی روشنگری ارزيابی می‌کنند. اما چنين نکته‌ای برای ملاحظاتی که اين نوشته دنبال می‌کند، اساسی نيست.

برای روسو، صرفنظر کردن انسان از آزادی، به معنی صرفنظر کردن از خصلت انسانی و «حق بشری» است. آزادی به مثابه آزادی اراده، قابل چشمپوشی نيست، چرا که اين آزادی، پيش شرط انسان بودن و آيين اخلاقي انسانی به حساب می‌آيد. به اين ترتيب، ما نزد روسو شاهد تحولی در مفهوم انسان هستيم. انسان برای او تنها هنگامی انسان به معنای واقعی کلمه است که آزاد باشد. برای روسو همه‌ی انسانها از بدو زايش آزاد و برابرند. اين سخن او مشهور است که: «انسان آزاد زاده می‌شود و همه جا در زنجير است». بدينسان می‌توان تشخيص داد که روسو در سنت طرح هابس، در زمينه‌ی حق طبيعی سکولار می‌انديشد. البته روسو در بسياری زمينه ها از آرای هابس فاصله می‌گيرد.

به نظر روسو، انسان در «وضعيت طبيعی» عليرغم برخورداری از آزادی نامحدود ظاهری، به معنای واقعی کلمه آزاد نيست، بلکه موجودی است که اميال بهيمی و خودخواهانه‌ی نهفته در وجودش، انگيزشها و رانشهاي او را متعين می‌سازد. انسان زمانی به معنای واقعی کلمه آزاد است که به ذاتی اخلاقی ارتقاء يابد و به عنوان «شهروند» از قوانينی که خود تدوين نموده، پيروی کند.
روسو خاطر نشان می‌سازد که در گذار از «وضعيت طبيعی» به «جايگاه شهروندی»، تغييری جدی صورت می‌پذيرد. اما اين تغيير، خصلتی تکوينی يا تکاملی يا حتا طبيعی ندارد، بلکه تغييری هنجاری است. انسان در وضعيت شهروندی، به ذاتی اخلاقی تبديل می‌گردد و رفتار و کنش خود را در چارچوب هنجارها، در راستای خير عمومی و رفاه اجتماعی سمت می‌دهد و بايد سمت دهد. پس اگر آزادی طبيعی همه‌ی افراد، آزادی نامحدود است، آزادی شهروندی، آزادی تعيين شده از طرف جمع و بنابراين آزادی محدود شده‌ی فردی‌ست. به اين ترتيب روسو تلاش می‌کند، نوعی هماهنگی ميان آزادی فردی و جمعی ايجاد نمايد. وی اين کار را در اثر معروف خود «قرارداد اجتماعی» که در سال 1762 ميلادی نوشته شد، انجام می دهد.

روسو در اثر يادشده، به دنبال طرحی دولتی برای يک قرارداد اجتماعی است که بر مبنای آن شکلی از همپيوندی ميان افراد يافت شود که نه تنها از فرد دفاع و محافظت کند، بلکه در نتيجه‌ی اتحاد او با ديگران، همان ميزان از آزادی را که فرد در وضعيت طبيعی از آن برخوردار بوده است، برايش تأمين نمايد. به نظر روسو، آنچه را که انسان در نتيجه‌ی اين قرارداد اجتماعی از دست می‌دهد، حق طبيعی و نامحدود او در مورد همه چيز است و آنچه را که به دست می‌آورد، «آزادی شهروندی و مالکيت بر تمام چيزهايی است که صاحب آن است». بنابراين می توان گفت که از ديد روسو، انسان، آزادی طبيعی را با آزادی شهروندی معاوضه می‌کند و در قبال «حقوق» نامحدودی که از دست می‌دهد، امنيت حقوقی و تضمين مالکيت شخصی را به چنگ می‌آورد. اما از آنجا که به نظر روسو، «حق» در وضعيت طبيعی ـ که در آن هنوز يک همبود انسانی متعهد به حقوق شکل نگرفته ـ بی‌معناست، در اين قرارداد، برد با وضعيت شهروندی است.

اينک می‌توان پرسيد که در وضعيت شهروندی چگونه می توان همان ميزان از آزادی را که انسان در وضعيت طبيعی از آن برخوردار بوده است، برايش تضمين کرد؟ روسو تلاش می‌کند اين پرسش را از طريق نوعی تعديل در مفهوم آزادی مستدل سازد. او ميان «آزادی طبيعی»، «آزادی شهروندی» و «آزادی اخلاقی» تفکيک قائل می‌شود. به نظر او، اين آزادی اخلاقی است که انسان را به حاکم واقعی خويشتن تبديل می‌کند. انسان بايد خود را از انگيزشهای غريزی، خودخواهانه و منفعتطلبانه وارهاند و مطيع قانونی در يک جمع انسانی نمايد، قانونی که البته خود مقرر کرده است. تنها فرمانبری از قانونی که خود انسان مقرر کرده است، به معنی آزادی است و انسان به معنای واقعی کلمه فقط هنگامی در يک جامعه‌ی شهروندی آزاد است که با احترام به قانونی که خود مقرر کرده است، رفتار کند.

به اين ترتيب، روسو تلاش می‌کند به شيوه‌ی خود، ميان طبيعت و خرد و به عبارت ديگر ميان «حق طبيعی نامحدود» و «حق خردمندانه‌ی محدود» ميانجيگری کند. هدف او رسيدن به ميانگين و موازنه‌ای ميان آزاديهای طبيعی، شهروندی و اخلاقی است. و فقط به اين مفهوم، آزادی نزد روسو يک حق بشری است.
به نظر روسو، جامعه‌ی شهروندی ناشی از قرارداد اجتماعی، بايد آزادی واقعی را تضمين نمايد. اگر بخواهيم دقيق تر بگوييم، روسو آن آزادی را که يک حق بشری می‌داند، در ايده‌ی جامعه‌ی شهروندی و دولت برآمده از قرارداد اجتماعی تحقق يافته می‌بيند. اين نکته‌ای اساسی در انديشه‌ی روسو است. نزد او، انديشه‌ی حقوق بشر، تحقق خود را در دولت برآمده از قرارداد اجتماعی می‌يابد. دولتی که روسو می‌انديشد، اساسا" نمی‌تواند جز دولتی که برپايه‌ی حقوق بشر، آزادی انسان را تضمين می‌کند به تصور درآيد. پيامد چنين انديشه‌ای آن است که ادعای رعايت حقوق بشر نسبت به دولت، اعتبار و حتا موضوعيت خود را از دست می‌دهد. زيرا دولت روسويی خود نماينده‌ی حقوق بنيادين و آزادی تک تک شهروندان خود است. حقوق بشر در طرح روسو، در دولت ذوب شده است، چرا که هر انسانی با صرفنظر کردن از حقوق و اختيارات ناشی از وضعيت طبيعی، شخص و نيروی خود را تحت هدايت والای «اراده‌ی عمومی» قرار می‌دهد و به اين ترتيب به عضوی از يک پيکره‌ی واحد تبديل می‌گردد. «اراده‌ی عمومی»، واحدی زنده از «من» های مشترک و يک کل روحی است. به نظر روسو، «اراده‌ی عمومی» به کالبد انسانی می‌ماند که مجروح کردن هر عضوی از آن، جراحتی وارده به کل آن است. انديشه‌ی روسو در مورد دولت ايده‌آل، ملهم از آرمان دولتشهر (پوليس) يونانی چونان تنی واحد است. اما در عين حال، روسو با بردگی مخالف است. وی «بردگی» و «حق» را جمع ناپذير و در تضاد شديد با يکديگر می‌داند. به نظر روسو، هيچ امکانی برای مستدل ساختن حقانيت و مشروعيت برده‌داری وجود ندارد.

اگر چه روسو ميان «شهروند» يا تبعه‌ی يک دولت معين و «انسان» تفاوت قائل می‌شود، اما تأکيد می‌کند که حتا کسانی که تبعه و شهروند دولتی نيستند، به عنوان انسان، در هر شرايطی قابل احترام‌اند و نمی‌بايست منزلت آنان را مشروط به کارکرد شهروندی آنان ساخت.

ايمانوئل کانت: حقوق بشر، سنجيدار حقانيت دولت
در بررسی ديدگاه‌های متفکران دوره‌ی روشنگری در مورد حقوق بشر، به ايمانوئل کانت Immanuel Kant (1724 ـ 1804) فيلسوف آلمانی می‌رسيم. وی در سال‌های پايانی سده‌ی هجدهم، يکی از آثار پر اهميت خود را در اين زمينه تحت عنوان «مابعدالطبيعه‌ی اخلاق» منتشر ساخت. کانت در اين اثر، آزادی انسان را حقی فطری و همزاد او و به عنوان حقی بشری به رسميت می‌شناسد. آزادی به مفهوم کانتی آن، مادامی که با آزادی هر فرد ديگر، بتواند در چارچوب يک قانون عمومی برقرار باشد، تنها حق اوليه‌ای است که به هر انسانی به دليل انسان بودنش تعلق دارد. کانت همه‌ی ديگر اصل‌های حقوق بشری مانند برابری و استقلال انسان را از همين اصل بنيادين آزادی مشتق می‌کند. به اين ترتيب، اين کانت است که در فلسفه‌ی سياسی خود، نه تنها آخرين پيوندهای ميان انديشه‌ی سياسی دوران جديد و دورانهای پيش از آن را بطور قطعی می‌گسلد، بلکه فراتر از آن، مفهوم «حق طبيعی» عصر روشنگری را به گونه‌ای پيگير راديکاليزه می‌کند.

نگاه کانت به انسان ژرفکاوانه است. به نظر وی، اگر بتوان چيزی را فرض کرد که وجود آن در نفس خود ارزشی مطلق داشته باشد، يعنی غايت‌به‌ذات يا فی‌نفسه باشد، می‌توان آن چيز را سرچشمه‌ی قوانين قطعی دانست و «بايسته‌ی قطعی» (Kategorischer Imperativ) يا قانون عملی را از منشاء آن استخراج کرد. کانت انسان را دارای چنين خصوصياتی می‌داند و تصريح می‌کند که هر ذات خردمند، تنها چيزی است که به منزله‌ی غايتی فی‌نفسه وجود دارد و نه به مثابه وسيله‌ای که اين يا آن اراده بتواند او را بطور خودکامانه در خدمت گيرد. بنابراين، انسان در همه‌ی فعاليت‌های خويش، چه به او مربوط باشد و چه نباشد، هميشه بايد در آن واحد در مقام غايت در نظر گرفته شود. از همين رو به نظر کانت، همه‌ی اشياء دارای قيمت هستند و اين تنها انسان است که دارای حرمت و منزلت است. به تعريف دقيق کانت در اين زمينه توجه کنيم: «در قلمرو غايت‌ها، هر چيز يا دارای قيمت است يا منزلت. آن چيز که دارای قيمت است، می‌توان به جای آن معادلی را برنشاند. اما در مقابل، آن چيز که والاتر از همه‌ی قيمت‌ها قرار دارد و معادلی برای آن مجاز نيست، دارای منزلت است». کانت با چنين تعريفی، خود را در جبهه‌ی سنت متافيزيک يونان باستان قرار می‌دهد که با توجه به ذات انسان، جايگاه يگانه‌ای در نظام گيتی به او بخشيده بود. برای کانت، انسان با توجه به چنين جايگاهی، از ارزشی مطلق برخوردار است که آن را می‌توان «تقدس بشري» در وجود تک تک افراد ناميد. وی به همين دليل تصريح می‌کند که: «اگر چه انسان آنگونه که بايد مقدس نيست، اما بر او بايسته است تا انسانيتی را که در اوست با تقدس بنگرد».

کانت تصريح می‌کند که احترام به منزلت انسان توسط انسان را نمی‌توان با خودخواهی طبيعی حيوانی مقايسه کرد، چرا که چنين احترامی نتيجه‌ی آزادی است. انسان تنها موجودی است که با اتکاء بر شعور خود می‌تواند تشخيص دهد که دنبال کردن اهداف خودخواهانه، سود بيشتری در بر دارد. اما اگر انسان داوطلبانه و مطابق اراده‌ی آزاد خود، از ظلم و ستم نسبت به همنوعان خود صرفنظر کند و از اهداف خودخواهانه فاصله بگيرد، ديگر نه از قوانين طبيعی بلکه از قانونيتی اخلاقی پيروی کرده است. همين قانون اخلاقی است که تنها در انسان وجود دارد و منزلت و ارزش والای او را متعين می‌سازد.

با مرزی که کانت ميان منزلت و قيمت می‌کشد، می‌توان سه ويژگی برای منزلت انسان به مفهوم کانتی آن برشمرد:
نخست اينکه، منزلت نوعی رابطه است و نه يک صفت. به عبارت روشن تر، منزلت چيزی در انسان نيست، بلکه رابطه‌ای ميان انسانهاست. رابطه‌ای که انسان بر پايه‌ی انسانيت ميان خود و ديگران مستقر می‌کند. هر آينه تلاش کنيم که اين منزلت را به صفاتی متصل کنيم، ويژگی يگانه‌ی آن را سلب و آن را محدود کرده‌ايم. درست به همين دليل، بايد از يکپارچگی و «خدشه ناپذيری» حرمت و منزلت انسان سخن گفت. «خدشه ناپذيری» منزلت انسان طبعا" به اين معنا نيست که حرمت هيچ انسانی خدشه دار نمی‌شود، بلکه به معنی پيوندی ناگسستنی ميان همه‌ی انسانهاست و هر کس منزلت انسانی را خدشه دار کند، بيش از قربانی، منزلت خود را خدشه دار کرده است.

دوم اينکه، منزلت يک مقام و موقعيت فطری انسانی است و نه يک امر اکتسابی. به عبارت ديگر، منزلت انسانی در وجود انسان نهفته است و حاصل تلاش يا شايستگی نيست. در نتيجه، توانايی‌های جسمی و روحی يک فرد نمی‌تواند منزلت او را نسبت به فرد ديگر ارتقا بخشد.

سوم اينکه، منزلت انسان همواره به مثابه يک وظيفه قابل درک است و نه يک امتياز. انسان‌ها بر خلاف حيوانات قادرند کنش خود را در مقابل ذات‌های خردمند ديگر توجيه کنند. چنين امری اما نه به عنوان يک لذت يا بهره، بلکه به مثابه يک وظيفه‌ی اخلاقی قابل درک است. آزادی اراده‌ی انسان، يعنی مسئوليت‌پذيری و رفتار مسئولانه او و اين معنايی جز اين ندارد که انسان نه تنها می‌تواند، بلکه موظف است کنش خود را در مقابل ديگران توجيه کند. بنابراين، پذيرفتن منزلت انسان، نه يک بازده در زمينه‌ی شناخت نظری، بلکه حامل بصيرت و درايتی عملی، عنايت و بذل توجه، تجربه و از خودگذشتگی است. توانايی توجيه کنش خود نزد ديگران، همزمان نوعی بايسته‌ی اخلاقی است. به اين اعتبار، منزلت، هم موهبتی برای انسان است و هم تحميلی به او. با توجه به همين استدلالات است که کانت نخستين آغازه‌ی «بايسته‌ی قطعی» را بصورت گزاره‌ی زير فرمولبندی می‌کند: «چنان رفتار کن که بشريت را چه در شخص خود و چه در شخص هر کس ديگر، همواره همزمان به مثابه غايتی به شمار آوری، و نه هرگز فقط به مثابه وسيله‌ای».

اشاره کرديم که کانت پرتويی تازه بر انديشه‌ی «حق طبيعی» دوره‌ی روشنگری می‌افکند. نزد او، حق طبيعی نه کارکردی توصيفی يا تشريحی، بلکه کارکردی هنجاری دارد و نمی‌تواند از طبيعت جسمی و روانی انسان مشتق شود. برای کانت روشن است که چنين حقی، فقط بايد حقی بنيانگذار يا تأسيسی از طرف انسان و به عبارت روشن تر «حق خرد» باشد. به نظر کانت، حق طبيعی، مبتنی بر اصل‌های پيشينی يا آزاد از تجربه (آپريوری) است. کانت ميان حق طبيعی آزاد از تجربه که همان حق خرد است و حق موضوعه يعنی حق وضع شده از طرف قانونگذار، پيگيرانه تفاوت قائل می‌شود. اگر حق موضوعه، از منظر سياسی و تاريخی چيزی نسبی است، اين امر در مورد حق طبيعی پيشينی صادق نيست. به اين اعتبار، حق طبيعی پيشينی، مستقل از شرايط فرهنگی، تاريخی، اجتماعی و دينی است و می‌بايست به مثابه حقی نامحدود و جهانشمول برای همه‌ی انسان‌ها اعتبار داشته باشد. بنابراين اين حق، حقی بشری است. همانگونه که گفتيم، برای کانت اين حق بشری، به معنی حق برخورداری از آزادی است.

اگر چه کانت در نکته‌ی ياد شده، با روسو هم نظر است، اما تعريف ويژه‌ی خود را از آزادی ارائه می‌دهد. وی مرزهای آزادی را از هر دو سو ترسيم می‌کند. آزادی فردی هر شخص، حدود و حصور خود را در آزادی همه‌ی افراد ديگر می‌يابد. بنابراين آزادي‌های مورد ادعای انسان‌ها، متقابلا" يکديگر را محدود می‌سازند. به اين ترتيب، کانت در ژرف‌انديشی خود، به مفهوم ويژه‌ای از حق می‌رسد و آن را جامعيت شرايطی تعريف می‌کند که تحت آن، اختيار اين فرد با اختيار فرد ديگر، بتواند بر پايه‌ی يک قانون عمومی آزادی با هم تلفيق گردد. وی از اين تعريف، قانون عمومی حق را استنتاج و آن را بصورت اين گزاره فرمولبندی می‌کند: «چنان رفتار کن که کاربرد آزاد اختيار تو بتواند با آزادی هر کس ديگر، بر پايه‌ی يک قانون عمومی پا بر جا باشد».

نتيجه‌گيری فوق بسيار پر اهميت است، چرا که معيار، قانون عمومی فرموله شده‌ای است که بالقوه می‌تواند به واسطه‌ی بصيرت انسانی، از طرف جمع مورد پذيرش قرار گيرد. اما اين قانون عمومی فرموله شده، نه يک قانون موضوعه، بلکه يک هنجار قانونی بنيادين با اعتبار همگانی و متعهد کننده‌ی جمع برای همه‌ی قوانين موضوعه محسوب می‌گردد. همين خصلت غيرموضوعه بودن اين قانون به مثابه يک هنجار بنيادين است که پيش‌شرط لازم را برای تأسيس يک دولت برحق و مشروع فراهم می‌آورد. تمام هنجارهای ديگر و نيز قوانين موضوعه، می‌توانند بر شالوده‌ی اين هنجار بنيادين استوار گردند و بدينسان هنجار بنيادين حقوق بشری، همواره اعتبار خود را حفظ می‌کند.

ساير اصل‌هايی را که کانت در کنار اصل آزادی به عنوان اصل‌های برتر نام می‌برد ـ مانند برابری و استقلال ـ قوانينی نيستند که دولت وضع کرده باشد، بلکه اصل‌هايی هستند که مطابق اصلهای ناب خرد ناشی از حق بشری، اصولا" تأسيس هر دولتی را ممکن می‌سازند. و اين چرخشی شگرف در انديشه‌ی حقوق بشر است. طبق اين نظر، هيچ دولتی نمی‌تواند قوانين بنيادي يا هنجارهای حقوقی ياد شده را وضع و يا اعطا کند، بلکه بر عکس، هر دولتی اگر بخواهد دولت برحق و مشروع باشد، بايد اساسا" مطابق آنها ايجاد شده باشد، وگرنه دولتی مستبد يا جبار است.

به اين ترتيب، اين کانت است که روشن می‌سازد که دولت چنانچه بخواهد دولت قانونی و مشروع باشد، اجازه ندارد اصل حقوق بشر را خدشه دار سازد، چرا که اين اصل، شرط امکان وجود خود دولت است. می‌توان گفت که مسير استدلال، از طرف کانت چرخش می‌يابد: اين دولت نيست که بايد آزادی و حقوق شهروندی را رعايت کند، بلکه بر عکس، آزادی و حفظ حقوق تک تک افراد و همه‌ی شهروندان است که تنها پايه‌ی حقانيت هرگونه دولت قانونی و مشروع را می‌سازد.

اين استدلال کانت، پيامدهای گسترده‌ای برای انديشه‌ی دوران جديد دارد: پاسداری از حقوق بشر و آزادی، به معيار و سنجيدار حقانيت هر دولتی که بخواهد دولت برحق باشد تبديل می‌گردد. اين تکانه‌ی فکری، ما را لااقل در قلمرو نظريه‌های فلسفی درباره‌ی حقوق بشر، تا دوره‌ی کنونی به پيش می‌راند. انديشه‌ی بشري به ياری کانت، در حوزه‌ی فلسفه‌ی حقوق بشر، صاحب هنجاری حقوقی و نيز هنجاری اساسی برای بنيانگذاری دولت می‌شود که همزمان معياری برای حقانيت دولت محسوب می‌گردد. به اين ترتيب، گزافه‌گويی نيست اگر ادعا کنيم که کانت مباحث نظری حقوق بشر را به سطحی ارتقاء می‌دهد که حتا امروزه نيز ميزانی برای بسياری از انديشه‌پردازان فلسفه‌ی حقوق بشر به حساب می‌آيد.

آزادی به مثابه حق بنيادين بشری در انديشه‌ی کانت، دربرگيرنده ی نکات زير است:
1ـ هر انسانی مختار است نيکبختی خود را از راهی که مناسب تشخيص می‌دهد جستجو کند، مادامی که حق آزادی ديگران را که در جستجوی نيکبختی خويش‌اند، خدشه‌دار نسازد. به عبارت ديگر، انسان اجازه ندارد آن قانون عمومی را که آزادی تک تک افراد تنها در چارچوب آن می‌تواند پابرجا باشد، نقض کند.
2ـ برابری انسان‌ها يک اصل بنيادين است و امتيازات موروثی يا اجتماعی در توجيه نابرابری قانونی معنا ندارد. به اين مفهوم، همه‌ی شهروندان، مستقل از جايگاه اجتماعی خود، در مقابل قانون برابرند.
3ـ هر شهروندی حق مشارکت در امور سياسی و قانونگذاری را از طريق حق رأی خود داراست.

در جمع‌بست اين ملاحظات می‌توان گفت که نظريه‌ی «قرارداد دولتی» که در ژرف‌انديشی‌های توماس هابس مطرح شده بود، نزد کانت به پيش‌شرط اجتناب‌ناپذير يک قانون اساسی حقوقی و مدنی تبديل می‌گردد. به اين ترتيب، کانت نيز استوار بر زمين سنت روشنگری در مورد نظريه‌ی قرارداد ايستاده است. اما برای کانت بيش از رهروان فکری پيشين آشکار است که تصور يک قرارداد دولتی، هرگز به معنای يک واقعيت تاريخی نيست که زمانی در جايی رخ داده يا بايد رخ دهد. برای کانت، «قرارداد دولتی» صرفا" يک «ايده‌ی خرد» است و کارکردی تنظيمی دارد. اين ايده از يک طرف دارای اين کارکرد است که قانونگذار را متعهد می‌سازد تا قوانين را چنان وضع کند که گويی از اراده‌ی متحد همه‌ی مردم برخاسته است. و از طرف ديگر، دارای اين کارکرد است که هر شهروندی را آنگونه بنگرد که گويی به اراده‌ی متحد همه‌ی مردم رأی مثبت داده است.

بنابراين طبق نظر کانت، دولت بايد همواره چنان رفتار کند که مردم بتوانند حقانيت و مشروعيت آن را مورد تأييد قرار دهند. مادامی که دولت چنين رفتار می‌کند، محملی حقوقی برای مقاومت قهرآميز عليه آن نيز وجود ندارد. وظيفه‌ی اپوزيسيون و مقاومت، در چارچوب «آزادی قلم» محدود می‌ماند. به عبارت ديگر، هر شهروندی مجاز است نظريات انتقادی خود را در معرض داوری افکار عمومی قرار دهد. به اين ترتيب می‌توان تشخيص داد که آزادی عقيده و بيان نزد کانت، دارای ارزشی کانونی است. کانت وجدان آگاه و بيدار اجتماعی را مهم‌ترين نهاد کنترل قدرت به حساب می‌آورد.

آخرين نکته‌ای که می‌توان در انديشه‌های حقوق بشری کانت به آن اشاره کرد، گرايش جهانشهری اوست که نتيجه‌ی نگاه او به انسان به مثابه غايت به ذات است. برای کانت، موضوع حقوق بشر را نمی‌توان به مناسبات داخلی يک کشور محدود ساخت. چرا که حق بشری، حقی است که به هر انسانی به دليل انسانيت او تعلق دارد. «ايده‌ی بشريت» در نظر کانت، دربرگيرنده‌ی هر فرد انسانی است. به اين اعتبار، کانت نخستين فيلسوف روشنگری اروپاست که پيگيرانه خواهان ايجاد يک «جامعه‌ی شهروندی جهانی» است. کانت از طريق ايجاد چنين نهادی، در پی جلوگيری از بروز منازعات نظامی و جنگ‌های خانمانسوز است. وی ضرورت ايجاد «قوانين بين المللی» را برای متعهد ساختن همه‌ی دولت‌ها يادآور می‌شود و تصويب چنين قوانينی را در خدمت ايجاد «جمهوری جهانی» می‌داند. به نظر کانت، حقوق بشر جهانشمول و تقسيم ناپذير است و برای کل خانواده‌ی بزرگ بشری اعتبار دارد. بد نيست يادآوری کنيم که نهاد «اتحاد ملل» که در فاصله‌ی سالهای 1920 تا 1946 ميان دولت‌های متحد پيروز در جنگ جهانی اول و سيزده کشور بيطرف ديگر تشکيل شده بود، بر پايه‌ی طرح کانت پی‌ريزی شد و پس از فاجعه‌ی جنگ جهانی دوم و تجربيات تلخ ناشی از آن، در نهاد «سازمان ملل متحد» دوباره پيکر گرفت.

نتيجه گيری
انسان دوران جديد، بريده از تکيه‌گاه آسمانی و رها شده در روی زمين، ديگر نمی‌توانست برای حفظ خويشتن به مراجع متعال و فوق‌طبيعی متکی باشد و به ناگزير بايد روی پای خود می‌ايستاد. ذات خردمندی که نه تنها خويشتن، بلکه پديدارهای گيتی و کل هستی را بطور نظری و عملی می‌پژوهيد و می‌کاويد، به واقع نيز تنها می‌توانست بر بنياد خود استوار باشد. اين وضعيت تازه ولی ناخوشايندی بود که انسان در آن صرفا" به مدد خرد خودبنياد و مدرن می‌توانست رفتار عملی حقوقی و اخلاقی خود را در چارچوب منافع عمومی جامعه و برای حفظ خويشتن متعين سازد. ضروری بود که به اين نياز انسان مدرن برای حفظ خويشتن، برپايه‌های اخلاقی و حقوقی محکم و استوار، پاسخی درخور داده شود. از همين رو، خرد انسانی تنها می‌توانست پذيرنده‌ی قانون خود باشد، قانون دانش خود، زندگی خود و رفتار خود، و نه قانونی که نتيجه‌ی ايمان و باور به وحی است.

در همين راستاست که فلسفه‌ی روشنگری، شالوده‌های نظری حقوق بشر در دوران جديد را پی‌ريخت و برای آن شاخص‌ها و تعريف‌های روشنی ارائه کرد. فلسفه‌ی روشنگری، خرد انسانی به مثابه تنها سنجيدار تعيين حق طبيعی را برجسته ساخت و به سلطه‌ی آموزه‌های اقتدارگرايانه در اين زمينه پايان بخشيد. ديگر اراده‌ی يک فرد يا جمع کوچکی از نخبگان برای تعيين مصلحت انسان‌ها کافی نبود و آنچه که اعتبار روزافزون می‌يافت، خرد جمعی شهروندان آگاهی بود که طبق رهنمود روشنگری از عقل خود استفاده می‌کردند. روشنگری، ايده‌ی آزادی و برابری همه انسانها را در سرلوحه‌ی کار خود قرار داد و بر شالوده‌ی سه پايه‌ی حق حيات، حق آزادی و حق مالکيت، بنيادهای محکمی برای انديشه‌ی حقوق بشر پی‌ريزی کرد. ايده‌های حاکميت مردم و تقسيم قوا در عصر روشنگری، به ستونهای پايدار آزادي‌های بنيادين شهروندان تبديل شد. با تلاش فکری و عرقريزان روحی متفکران روشنگری بود که انديشه‌ی حقوق بشر به اعتلای معنوی خود ‌رسيد.

ـــــــــــــــــــــــــــــ
منابع:
1- Wolfgang Röd : Das Zeitalter der Aufklärung, in: Der Weg der Philosophie, Band II, München 1996.
2- Walter Schweidler : Das Unantastbare, Beiträge zur Philosophie der Menschenrechte, Münster 2001.
3- Thomas Göller (Hrsg.) : Philosophie der Menschenrechte, Methodologie-Geschichte-Kultureller Kontext, Göttingen 1999.
4- Thomas Hobbes : Leviathan oder Stoff, Form und Gewalt eines kirchlichen und bürgerlichen Staates, Suhrkamp Verlag, Berlin 1966.
5- John Locke : Über die Regierung, Reclam Verlag, Stuttgart 1974.
6- Charles de Montesquieu : Vom Geist der Gesetze, Herausgegeben von Kurt Weigand, Stuttgart 1965.
7- Jean-Jacques Rousseau : Der Gesellschaftsvertrag, Alfred Kröner Verlag, Stuutgart 1956.
8- Immanuel Kant : Die Metaphysik der Sitten, Reclam Verlag, Stuttgart 1990.
9- Immanuel Kant : Über den Gemeinspruch: Das mag in der Theorie richtig sein, taugt aber nicht für die Praxis, in: Schriften zur Geschichtsphilosophie, Reclam Verlag, Stuttgart 1974.

منبع: نیلگون